Του Karl W. Smith

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ δημοσίευσε την Τρίτη τη μηνιαία έκθεσή της για τις τιμές καταναλωτή, οι οποίες αυξήθηκαν τον Ιανουάριο με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων τριών μηνών. Η αίσθηση είναι ότι τέτοιες ενδείξεις επίμονων πληθωριστικών πιέσεων μπορεί να ωθήσουν την ομοσπονδιακή κεντρική τράπεζα της χώρας (Federal Reserve) να αυξήσει τα επιτόκια ακόμη υψηλότερα και να τα διατηρήσει εκεί για περισσότερο απ’ όσο αναμένουν οι αγορές.

Ο τρόπος με τον οποίο οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Fed σκέφτονται σχετικά με τον πληθωρισμό είναι ότι όλα προέρχονται από την αγορά εργασίας, την οποία περιγράφουν ως ευρισκόμενη σε "υπερθέρμανση".

Πιο συγκεκριμένα, οι οικονομολόγοι της κεντρικής τράπεζας πιστεύουν ότι το λεγόμενο φυσικό ποσοστό ανεργίας - το ποσοστό με το οποίο η οικονομία δεν οδεύει ούτε προς ύφεση ούτε προς υπερθέρμανση - έχει αυξηθεί από το 4% σε κάπου μεταξύ 5% και 6%. Για τη Fed, αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα επειδή το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο 3,4% τον Ιανουάριο, σε χαμηλό 53 ετών.

Μη πρόβλημα

Στην πραγματικότητα, η μείωση του ποσοστού ανεργίας δεν θα έπρεπε να αποτελεί πρόβλημα για τη Fed. Συνεχίζουν να πληθαίνουν τα στοιχεία τα οποία υποδηλώνουν ότι ένα χαμηλό ποσοστό ανεργίας δεν έχει καμία σχέση με την αύξηση των μισθών και τις προσδοκίες των νοικοκυριών για μελλοντικά εισοδήματα - δύο βασικούς παράγοντες που δίνουν ώθηση στον πληθωρισμό.

Μόλις αυτή την εβδομάδα, μηνιαία έρευνα η οποία δημοσιεύτηκε από την Federal Reserve Bank της Νέας Υόρκης έδειξε ότι οι προβλέψεις των καταναλωτών για τον πληθωρισμό έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Οκτώβριο του 2020!

Η Fed κάνει δύο λάθη σε πραγματικό χρόνο. Το πρώτο είναι ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής υπέθεταν ότι η μαζική διαταραχή της αγοράς εργασίας η οποία σχετίζεται με την πανδημία θα δυσκόλευε τους εργοδότες να βρουν εργαζομένους οι οποίοι να ταιριάζουν σε συγκεκριμένους ρόλους - και το αντίστροφο - όταν άνοιξε η οικονομία.

Η κακή αντιστοίχιση οδηγεί συνήθως σε υψηλότερη ανεργία. Εκείνο που δεν προέβλεψαν - και πιθανότατα δεν μπορούσαν - ήταν το πώς θα επηρεαζόταν η αντιστοίχιση της αγοράς εργασίας από την άνευ προηγουμένου άνοδο των αποταμιεύσεων των νοικοκυριών.

Τώρα, διαθέσιμα στοιχεία και μια έκθεση του ανώτερου ερευνητικού οικονομολόγου της Federal Reserve Bank of Minneapolis, Simon Mongey, υποδηλώνουν ότι τα νοικοκυριά χρησιμοποίησαν το εξαιρετικό αποταμιευτικό αποθεματικό τους προκειμένου να αναζητήσουν καλύτερη απασχόληση αντί να εγκατασταθούν στην πρώτη δουλειά που εμφανιζόταν στον δρόμο τους.

Ο Mogney εκτιμά ότι ουσιαστικά δεν υπήρξε καθαρή επιδείνωση στην αποτελεσματικότητα αντιστοίχισης ως αποτέλεσμα της πανδημίας. Αυτό θα σήμαινε ότι το φυσικό ποσοστό ανεργίας είναι κοντά σε εκείνο που ήταν τον Ιανουάριο του 2020, όταν οι ΗΠΑ απολάμβαναν ποσοστό ανεργίας 3,5%.

Στοιχεία

Το συμπέρασμα του Mogney υποστηρίζεται από το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, το οποίο αυξάνεται με βραδύτερο ρυθμό. Η κυβέρνηση δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος αυξήθηκε με ρυθμό 1,1% το δ' τρίμηνο, χαμηλότερα από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του 1,8%.

Η ετήσια αύξηση των μέσων ωριαίων αποδοχών συνέχισε επίσης να επιβραδύνεται από 5,9% τον Μάρτιο του 2022 σε 4,4% τον περασμένο μήνα. Ωστόσο, ο πρόεδρος της Fed Jerome Powell επεσήμανε πρόσφατα πόσο σημαντικά είχε αυξηθεί ο φυσικό ποσοστό ανεργίας, άποψη η οποία εξηγεί γιατί η κεντρική τράπεζα ήταν τόσο επιθετική στην αύξηση των επιτοκίων και αναμένει να τα διατηρήσει σε υψηλά επίπεδα για ορισμένο χρονικό διάστημα.

Το δεύτερο λάθος που κάνει η Fed είναι ότι αγνοεί εκείνο που οι οικονομολόγοι αποκαλούν "υστέρηση". Εν ολίγοις, η υστέρηση υποδηλώνει ότι οι ξαφνικές αυξήσεις του ρυθμού πληθωρισμού μπορεί να μειώνουν το φυσικό ποσοστό ανεργίας. Η λογική εδώ είναι ότι όταν η ζήτηση είναι υψηλή, οι εργοδότες αλλάζουν τις πρακτικές πρόσληψης και διατήρησης εργαζομένων και αργούν να επιστρέψουν στα παλιά. Αυτό περιλαμβάνει μια γκάμα από επενδύσεις σε εξελιγμένες στρατηγικές ανθρώπινου δυναμικού έως και κάτι τόσο απλό όπως π.χ. η μείωση ωρών εργασίας του προσωπικού.

Με την πάροδο του χρόνου, οι επιπτώσεις τέτοιων αλλαγών θα εξασθενούν, καθώς οι εργοδότες θα προσαρμόζονται συνεχώς στις αλλαγές, τόσο στην αγορά εργασίας όσο και στη ζήτηση για τα προϊόντα τους. Αυτή τη στιγμή, ωστόσο, το φαινόμενο αυτό υποδηλώνει ότι η ανεργία 3,4% δεν είναι τόσο υπερβολικά χαμηλή όσο φαίνεται.

Και πάλι, αναλογιστείτε την έρευνα της Fed της Νέας Υόρκης, η οποία έδειξε ότι οι προσδοκίες των νοικοκυριών για αύξηση του εισοδήματος μειώθηκαν κατά 1,3 ποσοστιαίες μονάδες (ποσοστό μείωσης-ρεκόρ), από 4,6% σε 3,3%. Θα μπορούσαν πράγματι οι μισθοί και τα εισοδήματα να επιβραδυνθούν δραματικά με την ανεργία σε ιστορικά χαμηλά;

Η σύντομη απάντηση είναι "ναι" και αυτό σημαίνει ότι η Fed πρέπει να σταθεί πιο προσεκτική σχετικά με τη συνέχιση της αύξησης των επιτοκίων. Το συνετό βήμα για τη Fed θα ήταν να σταματήσει τον κύκλο αύξησης των επιτοκίων μέχρι να προσδιοριστεί πλήρως η επίδρασή της στην αγορά εργασίας.