Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 25-Σεπ-2019 00:05

    Οι "υπερφυσικές" δυνάμεις του Μπόρις Τζόνσον έχουν πλέον έναν ισοδύναμο αντίπαλο

    Οι "υπερφυσικές" δυνάμεις του Μπόρις Τζόνσον έχουν πλέον έναν ισοδύναμο αντίπαλο
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Therese Raphael

    Η όλη στρατηγική του Μπόρις Τζόνσον γύρω από το Brexit στηριζόταν στην υπόθεση ότι το άγραφο σύνταγμα της Βρετανίας θα του έδινε τη δυνατότητα να κινείται με άνεση, ξεπερνώντας "περιττά" εμπόδια τα οποία πιθανόν να του έθετε η κοινοβουλευτική διαδικασία και παράδοση. Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου την Τρίτη, ωστόσο, άνοιξε μια γιγάντια τρύπα στον καμβά των σχεδίων του Βρετανού πρωθυπουργού.

    Οι 11 δικαστές αποφάνθηκαν ομόφωνα ότι η έτσι κι αλλιώς εξαιρετικά αμφισβητούμενη απόφαση του Τζόνσον να συμβουλεύσει τη βασίλισσα Ελισάβετ Β' να αναστείλει τη λειτουργία του κοινοβουλίου για πέντε εβδομάδες ήταν "παράνομη, άκυρη και μη έχουσα καμία νομική ισχύ". Οι πραγματικά κομβικές στιγμές - τομές στην ιστορία είναι μάλλον λίγες και σπάνιες, ωστόσο σίγουρα η συγκεκριμένη ήταν μία από αυτές. Ανεξαρτήτως των επιπλοκών γύρω από τη διαδικασία του Brexit, η απόφαση της Τρίτης είναι μια νίκη για την κοινοβουλευτική δημοκρατία και το κράτος δικαίου σε μια χώρα όπου η πίστη και στα δύο έχει κλονιστεί βαριά.

    Για πρώτη φορά, το δικαστήριο αποφάσισε να ελέγξει την άσκηση του κυβερνητικού προνομίου επί της διαδικασίας αναστολής των κοινοβουλευτικών διαδικασιών. Εάν το δικαστήριο έκρινε ότι δεν ήταν αρμόδιο για μια τέτοια κρίση ή ότι η αναστολή ήταν νόμιμη, κάθε πρωθυπουργός θα μπορούσε να διαλύει επί της ουσίας το κοινοβούλιο - έστω προσωρινά - ανά πάσα στιγμή προκειμένου να αποφύγει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Αντ’ αυτού, αφού εξέτασε τα στοιχεία που προσκόμισε η κυβέρνηση, το δικαστήριο τα έκρινε ανεπαρκή. Η Brenda Hale, πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, εξέθεσε ψύχραιμα το πόρισμα των δικαστών με στυλ βετεράνου διευθύντριας που εξηγούσε την εφαρμογή των σχολικών κανόνων σε μια πειθαρχική διαδικασία.

    Η υπόθεση ενώπιον του δικαστηρίου, σημείωσε η Hale, τελικά, αφορούσε τα όρια της εξουσίας του πρωθυπουργού να συμβουλεύσει τη βασίλισσα να αναστείλει τη λειτουργία του κοινοβουλίου για πέντε εβδομάδες. Το δικαστήριο έκρινε ότι "δεν υπήρξε επαρκής αιτιολόγηση" για το μέγεθος του χρονικού διαστήματος της αναστολής (η υποβόσκουσα αιτία ήταν αναμφισβήτητα η επιθυμία του Τζόνσον να παραγκωνίσει το Κοινοβούλιο, ώστε να μην παρεμβαίνει στη στρατηγική του να διεκπεραιώσει το Brexit "πάση θυσία" μέχρι τις 31 Οκτωβρίου). Ελλείψει τέτοιας αιτιολόγησης, το δικαστήριο δήλωσε ότι η κυρίαρχη πολιτειακή θέση του κοινοβουλίου υπονομευόταν στον βαθμό που η εκτελεστική εξουσία στερούσε από το σώμα τη δυνατότητά του να νομοθετεί και γενικά να εκτελεί τα καθήκοντά του.

    Σε μια ακόμη σκληρότερη διαπίστωση για την βρετανική κυβέρνηση, το δικαστήριο έκρινε ότι "η επίπτωση στις θεμελιώδεις αρχές της δημοκρατίας μας ήταν ακραίου χαρακτήρα". Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ισχυρότερες λέξεις για να καταγγείλει κανείς τον τρόπο που ενεργεί η κυβέρνηση Τζόνσον.

    Το δικαστήριο έδωσε το ελεύθερο στον πρόεδρο της Βουλής των Κοινοτήτων Τζον Μπέρκοου και τον ομόλογό του της Βουλής των Λόρδων να καθορίσουν τι έπρεπε να κάνουν από εκεί και πέρα. Ο Μπέρκοου ήταν έτοιμος: εξέδωσε αμέσως ανακοίνωση μέσω της οποίας σημείωνε ότι η Βουλή των Κοινοτήτων θα έπρεπε να συγκληθεί "άμεσα, χωρίς καθυστέρηση".

    Το δικαστήριο κατέστησε σαφές, κατά τη διάρκεια της ακρόασης της υπόθεσης, ότι δεν θα αποφαινόταν για το χρονοδιάγραμμα ή τη μορφή που θα λάμβανε το Brexit, ωστόσο η απόφαση - βόμβα που εξέδωσε αντικειμενικά επηρεάζει τη συζήτηση για το πώς, πότε ή ακόμα και εάν το Brexit θα συμβεί. Το λιγότερο που θα επιτύχει είναι να εντείνει την πίεση στον Τζόνσον προκειμένου ο τελευταίος να επιτύχει συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και αξιωματούχοι των Βρυξελλών υποστηρίζουν ότι δεν έχουν υποβληθεί προς το παρόν σοβαρές προτάσεις από βρετανικής πλευράς.

    Ωστόσο, οι συνέπειες είναι πιθανό να είναι ακόμη ευρύτερες. Ο Τζόνσον προσπάθησε να αναστείλει τη λειτουργία του κοινοβουλίου, ώστε να μην αναγκαστεί να βγάλει από το τραπέζι την απειλή ενός "ασύντακτου" Brexit χωρίς συμφωνία. Αντ’ αυτού, όπως δήλωσε και ο εκπρόσωπος του Εργατικού Κόμματος για το Brexit, Κιρ Στάρμερ, το βράδυ της Δευτέρας, οι παγίδες που προσπαθούσε να στήσει ο Τζόνσον κατάφεραν να δημιουργήσουν απέναντί του ένα ενιαίο, διακομματικό μέτωπο όλων των αντιπάλων του "ασύντακτου" Brexit και οδήγησαν σε νομοθεσία που αναγκάζει την κυβέρνηση να επιδιώξει νέα αναβολή της ημερομηνίας αποχώρησης, πέρα από την 31η Οκτωβρίου. Ο Τζόνσον τζόγαρε επίσης ζητώντας τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών. Και αυτή ωστόσο απορρίφθηκε. Εκδίωξε δε από την κοινοβουλευτική ομάδα των κυβερνώντων Συντηρητικών 21 βουλευτές επειδή ψήφισαν ενάντια στη βούληση της κυβέρνησης, καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολη οποιαδήποτε σύμπνοια γύρω από τη στρατηγική του.

    Σε άλλες εποχές, ο επικεφαλής της κυβέρνησης θα είχε παραιτηθεί μετά από ένα τόσο ισχυρό πλήγμα όσο αυτό που του κατάφερε το δικαστήριο. Η παραπλάνηση της βασίλισσας και η επανειλημμένη αποτυχία της στρατηγικής του στο κοινοβούλιο θα συνηγορούσαν επίσης σε μια αποχώρηση από την πρωθυπουργία. Ο Τζόνσον απέρριψε την ιδέα, ωστόσο υπάρχουν εκκλήσεις να καρατομήσει τον άτυπο επιτελάρχη και στενό συνεργάτη του, Ντόμινικ Κάμινγκς. Το γεγονός ότι αυτό το αίτημα προέρχεται από τον ηγέτη του Κόμματος του Brexit, Νάιτζελ Φάρατζ, δείχνει πόσο ανήσυχοι είναι οι Brexiteers ότι οι λάθος υπολογισμοί και οι αποτυχίες του Τζόνσον θα γκρεμίσουν το σύνολο του project του Brexit.

    Δεν χωρεί αμφιβολία για την ικανότητα του Τζόνσον να δαιμονοποιεί τους αντιπάλους του ή να αλλάζει τακτικές προκειμένου να κρατήσει έναν πρωθυπουργικό θώκο για τον οποίο πάλεψε με τόσο πάθος. Ωστόσο, ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, ο οποίος είχε χθες Τρίτη συνάντηση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στη Νέα Υόρκη, είναι πια σαφώς αποδυναμωμένος. Σε αντίθεση με το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, το νεότατο βρετανικό Ανώτατο Δικαστήριο θεωρείται απολύτως απολιτικό (σ.σ. ιδρύθηκε μόλις το 2009).

    Την ίδια ώρα, ένα Εργατικό Κόμμα το οποίο διχάστηκε τόσο βαθιά επάνω στην δική του στρατηγική για το Brexit λίγα 24ωρα νωρίτερα, έλαβε από την απόφαση ένα σημαντικό φιλί ζωής. Οι αντιπρόσωποι στο ετήσιο συνέδριο του κόμματος στο Μπράιτον ξέσπασαν σε επιφωνήματα αγαλλίασης όταν ανακοινώθηκε η ετυμηγορία του δικαστηρίου. Εάν σε κάποιους έκανε στο παρελθόν εντύπωση η έντονη αντιπαράθεση στη Βουλή των Κοινοτήτων, η αρένα στην οποία αναμένεται να μετατραπεί μετά την επαναλειτουργία της πιθανότατα δεν θα έχει προηγούμενο.

    Ο ηγέτης των Εργατικών Τζέρεμι Κόρμπιν, ο οποίος ζήτησε από τον πρωθυπουργό να παραιτηθεί, πιθανόν τώρα να επιδιώξει να τον ανατρέψει με πρόταση μομφής. Ο Τζόνσον έκανε πολύ καλά που αποφάσισε να πάρει το αεροπλάνο και να επιστρέψει άρον άρον στο Λονδίνο.

    Πρέπει τώρα να αποφασίσει εάν θα εντείνει την καμπάνια του γύρω από το αφήγημα "λαός εναντίον κατεστημένου" ή θα στραφεί σε άλλες λύσεις. Από αυτή την οπτική γωνία, η πιο σημαντική πτυχή της απόφασης του δικαστηρίου ήταν η ομοφωνία επ’ αυτής: εάν η κυβέρνηση θέλει να "χρωματίσει" κάτι τέτοιο ως άλλη μία "συνωμοσία των ελίτ", πρέπει να διεξαγάγει καμπάνια ενάντια στην ίδια την ιδέα της ύπαρξης ενός Ανώτατου Δικαστηρίου και γενικά ενός κράτους δικαίου. Ο Τζόνσον γενικά σέρνει το κόμμα του μακριά από τις παραδοσιακές συντηρητικές αρχές που ορίζουν τη συγκρότησή του, ωστόσο μια τέτοια καμπάνια θα ισοδυναμούσε με απόλυτη αυτοκαταστροφή.

    Οι νομικοί σύμβουλοι της κυβέρνησης είχαν αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο μιας νέας αναστολής λειτουργίας του κοινοβουλίου, οπότε μια τέτοια κίνηση δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς. Το δικαστήριο δεν αποφάνθηκε σχετικά με τα κίνητρα του Τζόνσον (δηλαδή δεν τον χαρακτήρισε ξεκάθαρα ψεύτη), ωστόσο δήλωσε ότι οι λόγοι για την αναστολή δεν ήταν επαρκείς. Έτσι, κάθε επανάληψη της απόπειρας αναστολής λειτουργίας του κοινοβουλίου θα πρέπει να περάσει έναν υψηλότερο πήχη, τον οποίο πλέον έχει θέσει το δικαστήριο.

    Εν τω μεταξύ, στο κοινοβούλιο και συγκεκριμένα στο κάτω σώμα (Βουλή των Κοινοτήτων), ο Τζόνσον θα έχει να αντιμετωπίσει τον πλέον σκληρό έλεγχο και σίγουρα περισσότερους αμφισβητίες εντός του κόμματός του. Ο ίδιος παρομοίασε τον εαυτό του με τον Hulk, τον υπερήρωα της Marvel Comics που αναπτύσσει υπεράνθρωπη δύναμη και πράσινη απόχρωση όταν είναι θυμωμένος. Οι δικηγόροι του είχαν προειδοποιήσει το δικαστήριο για "πολύ σοβαρές πρακτικές συνέπειες" εάν αυτό λάμβανε θέση αντίθετη με εκείνη του πρωθυπουργού. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή τη στιγμή ο ίδιος είναι πυρ και μανία. Ωστόσο, το νομικό, πολιτικό και πολιτειακό οικοδόμημα το οποίο ο ίδιος κακολογεί και έχει θέσει απενάντι του, έχει πλέον αναπτύξει κι εκείνο τις δικές του "υπερφυσικές" δυνάμεις.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ