Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 20-Νοε-2017 00:32

    Salvator Mundi: Γιατί τα 420 εκατ. δολάρια δεν είναι παράλογα

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Leonid Bershidsky

    Κάθε φορά που ένας πίνακας πωλείται έναντι αμέτρητων εκατομμυρίων, μπαίνουμε στον πειρασμό να συζητάμε για τα καπρίτσια των δισεκατομμυριούχων και τους πάμφτωχους καλλιτέχνες. Αλλά τα 450 εκατομμύρια δολάρια που έδωσε ένας ανώνυμος αγοραστής για το έργο "Salvator Mundi", που αποδίδεται στον Λεονάρντο Ντα Βίντσι, είναι διαφορετική περίπτωση. Είναι μια απόδειξη της πραγματικής αξίας της μεγάλης τέχνης.

    O "Salvator Mundi”, το πορτρέτο του Ιησού που φέρεται να ζωγράφισε ο Λεονάρντο γύρω στο 1500, πιθανότατα για τον βασιλιά Λουδοβίκο IB’ της Γαλλίας, έχει παρελθόν στις επενδυτικές προτιμήσεις των δισεκατομμυριούχων. Ο πωλητής, Dmitry Rybolovlev, έχτισε την περιουσία του, ύψους 10 δισ. δολαρίων, από την ποτάσα, πούλησε τις επιχειρήσεις του στη Ρωσία και επένδυσε ένα μεγάλο μέρος των εσόδων σε μια συλλογή έργων τέχνης που εκτιμάται από τη λίστα Δισεκατομμυριούχων του Bloomberg στα 2 δισ. δολάρια. Από το 2015, ο Rybolovlev κυνηγά δικαστικά τον Ελβετό έμπορο τέχνης Yves Bouvier, με την κατηγορία ότι τον χρέωσε 500 εκατ. έως 1 δισ. δολάρια παραπάνω ενόσω εμπλούτιζε τη συλλογή του. Επίσης, έχει πουλήσει μερικά από τα έργα τέχνης του. Ο Rybolovlev απέκτησε τον "Salvator Mundi" από τον Bouvier αντί 127 εκατ. δολαρίων (πολύ περισσότερα από τα 75-80 εκατ. δολάρια που κατέβαλε ο Bouvier για τον πίνακα), συνεπώς, εάν αφαιρεθεί το μερίδιο του οίκου Christie’s στo τελικό τίμημα, κέρδισε 273 εκατομμύρια δολάρια –αρκετά για να αντισταθμίσει τα μισά από αυτά που ισχυρίζεται ότι του οφείλει ο Bouvier.

    Γιατί ο πίνακας αξίζει πολύ περισσότερο για τον νέο ιδιοκτήτη από ό,τι για τον Rybolovlev, όταν τον απέκτησε το 2013; Όταν τον αγόρασε, είχε αναγνωριστεί ευρέως ως έργο του Λεονάρντο και είχε παραχωρηθεί προς έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου. Μια πιθανή απάντηση είναι ότι ο δισεκατομμυριούχος της ποτάσας τον κράτησε, όπως και άλλα έργα που είχε αποκτήσει, στα λεγόμενα freeports -τεράστιες αποθήκες όπου αντικείμενα μεγάλης αξίας μπορούν να αποθηκευτούν αφορολόγητα για μεγάλα χρονικά διαστήματα.  Ο "Salvator Mundi", ωστόσο, έχει την προοπτική να γίνει μια άλλη "Μόνα Λίζα, προκαλώντας εικασίες ότι μπορεί ο αγοραστής να ήταν τελικά ένα μουσείο και όχι ιδιώτης συλλέκτης. Ας ελπίσουμε ότι είναι έτσι.

    Η "Μόνα Λίζα" ανέδειξε το Λούβρο σε κορυφαίο μουσείο χαρίζοντάς του την τρίτη θέση σε επισκεψιμότητα στον κόσμο. Είναι ο μοναδικός πίνακας που ενώνεται με την είσοδο με απευθείας διάδρομο και ο μόνος που οι επισκέπτες περιμένουν σε ουρά να δουν και να φωτογραφίσουν. Φυσικά, πολλοί από τους επισκέπτες αυτούς απογοητεύονται: Ο πίνακας δεν είναι μεγάλος, βρίσκεται πίσω από ένα παχύ τζάμι και ένα σχοινί εμποδίζει τους επισκέπτες να τον παρατηρήσουν από κοντά. Η απήχησή του όμως είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτό που μπορεί να δει κανείς στο Λούβρο. Έγινε το κεντρικό κόσμημα της συλλογής του παρισινού μουσείου -ξεπερνώντας έργα του Ραφαήλ και του Τιτσιάνο που προηγουμένως είχαν μεγαλύτερη αξία- όταν εκλάπη το 1911 προκαλώντας φρενίτιδα στο γαλλικό Τύπο, με αποτέλεσμα ο κόσμος να συρρέει για να δει την άδεια θέση στον τοίχο του μουσείου.

    Η "Μονά Λίζα" έγινε τότε αστείρευτη πηγή για ιστορίες και σενάρια –όπως πχ για το ότι επρόκειτο για την αυτοπροσωπογραφία του Λεονάρντο, για το συμβολισμό που έκρυβε και πιο πρόσφατα για το γεγονός ότι ο πίνακας αυτός και ένα αντίγραφό του στο μουσείο Prado της Μαδρίτης μπορεί να αποτελούσαν μέρη της πρώτης στερεοσκοπικής εικόνας στην ιστορία. Στις σπάνιες περιπτώσεις που η "Μόνα Λίζα" ταξίδεψε, προσέλκυσε εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες. Όταν την έφεραν στη Νέα Υόρκη το 1963, την επισκέφτηκαν ένα εκατομμύριο άνθρωποι.

    Θα πλήρωναν 7,5 εκατομμύρια άνθρωποι ετησίως 9 ευρώ κατά μέσο όρο για να επισκεφτούν το Λούβρο, αν η Τζοκόντα, όπως ονομάζεται αλλιώς ο πίνακας, δεν ήταν εκεί; Εάν έστω 1 εκατομμύριο από αυτούς αποφάσιζαν να μην τον επισκεφτούν, το μουσείο θα έχανε ολόκληρο το ποσό που πληρώθηκε για τον "Salvator Mundi" σε διάστημα 50 ετών.

    Ο "Salvator Mundi" είναι ένας ακόμα πιο μικρός καμβάς, αλλά έχει μερικές από τις ίδιες μαγικές ιδιότητες. Είναι ένας ελκυστικός πίνακας, με το αδρά ζωγραφισμένο χέρι του Ιησού που ευλογεί να τραβάει την προσοχή του θεατή από τα πρώτα δευτερόλεπτα και το θαμπό, υπνωτικό βλέμμα να μαγνητίζει τελικά τον θεατή. Είναι μια καθηλωτική εμπειρία. Ο πίνακας βρίθει από αριστοτεχνικά φτιαγμένες ζωντανές λεπτομέρειες που σε συνεπαίρνουν όταν απαγκιστρωθείς από το καθηλωτικό βλέμμα. Και ο κόσμος δεν έχει ακούσει ακόμα την ιστορία του -την προέλευση του αισθητικού κανόνα, την ανάθεση του έργου από τη γαλλική βασιλική οικογένεια, την επίπονη ταυτοποίηση, τον Ρώσο ολιγάρχη και την εμμονή του με την υψηλή τέχνη. Ας προστεθεί σε αυτά το στοιχείο της καινοτομίας και της προσέλκυσης τεράστιων ποσών χρημάτων και τότε έχουμε το κεντρικό κομμάτι για ένα φιλόδοξο μουσείο που στοχεύει στην κορυφή, ένα άλλο Λούβρο.

    Ο πίνακας που κατείχε προηγουμένως το ρεκόρ ως του πιο ακριβού στον κόσμο, οι "Γυναίκες του Αλγερίου" του Πικάσο, πωλήθηκε αντί 179 εκατ. δολ. το 2015, δεν θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τον ίδιο σκοπό. Δεν είχε τον αέρα αυτής της εξαιρετικής σπανιότητας, ενώ μπορούσε κανείς να θαυμάσει καλύτερη δουλειά του ιδιαίτερα δραστήριου Πικάσο σε άλλα έργα του. Ο σεΐχης Hamad bin Jassim bin Jaber Al Thani, μέλος της βασιλικής οικογένειας του Κατάρ, δεν το αγόρασε για να το εκθέτει, έτσι κι αλλιώς. 

    Ελπίζω να μην συμβεί αυτό με τον "Salvator Mundi". Εύχομαι ο Roland Augustine, συνιδιοκτήτης της πινακοθήκης Luhring Augustine, ο οποίος παρευρέθηκε στη δημοπρασία, να είχε καταλάβει κάτι όταν περιέγραφε την αγορά ως "επιχειρηματική απόφαση". "Θα το βάλουν σε ένα μουσείο και ο κόσμος θα σχηματίζει ουρές για το δει", είπε.

    Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς κάποιον να ελπίζει να βγάλει κέρδη από μια μεταπώληση όταν έχει πληρώσει τέτοια εξωφρενική τιμή. Αλλά το να δημιουργείς έναν πόλο έλξης για να τραβήξεις επισκέπτες σε ένα μουσείο, θα μπορούσε να είναι ένας τρόπος για να αποδειχθεί οικονομικά λογική αυτή η αγορά.

    Όσο για τους φτωχούς καλλιτέχνες που προσπαθούν να αντισταθούν σε μία αγορά που κατεβάζει τις τιμές, μπορεί να κρύβεται ένα μήνυμα γι 'αυτούς στην πώληση του "Salvator Mundi" εάν ο πίνακας καταλήξει ως κεντρικό έκθεμα σε δημόσιο μουσείο. Τα έργα τέχνης που μια τράπεζα ή ένας πλούσιος πελάτης μπορούν να κρεμάσουν στους τοίχους τους μπορεί να πουλιούνται αντί εκατομμυρίων δολαρίων. Αριστουργήματα φτιαγμένα από ζωγράφους που έχουν πεθάνει από καιρό μπορεί να πουλιούνται για δεκάδες εκατομμύρια. Αλλά ένα έργο που μπορεί να γίνει το κεντρικό έκθεμα, η βασική ατραξιόν για εκατομμύρια ανθρώπους που αναζητούν να έχουν μια πραγματική επαφή με την αληθινή τέχνη, μπορεί να εκτιμηθεί υψηλότερα από μια αρκετά μεγάλη εταιρεία ή ένα παλάτι. Εάν η καλλιτεχνική φιλοδοξία δεν εκτείνεται τόσο μακριά στις μέρες μας, καλό θα ήταν να το κάνει.

     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων