Του Μανόλη Καψή

Το ραντεβού κλείστηκε μετά ορισμένων βασάνων, αλλά κανείς δεν έχει ψευδαισθήσεις ότι θα προκύψει κάτι σημαντικό ή σημαντικά θετικό από τη συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν. Χωρίς να υποτιμώ αυτή καθ΄εαυτή τη συνάντηση, καθόλου μάλιστα- θυμίζω η προηγούμενη, μια συνάντηση στο πόδι που είχε κλειστεί στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και ήταν περισσότερο για τις εντυπώσεις, ακυρώθηκε μάλλον άκομψα από την τουρκική πλευρά και σχεδόν την τελευταία στιγμή- αλλά ίσως είναι και το μόνο που μπορούμε να ελπίζουμε από τη συνάντηση του Φεβρουαρίου. Ότι ακόμα μιλάμε και μιλάμε απευθείας και συμφωνούμε ότι διαφωνούμε σε ουκ ολίγα θέματα. Ισως δεν είναι λίγο, πάντως δεν είναι και για πανηγυρισμούς. Δεν το λες και breakthrough.

Αν αναρωτηθούμε γιατί δεν περιμένουμε πολλά από τη συνάντηση, υπάρχουν οι προφανείς απαντήσεις και οι λιγότερο προφανείς. Οι προφανείς έχουν να κάνουν με τις προτεραιότητες και τις αντοχές κάθε μίας κυβέρνησης.

Ο πρόεδρος Ερντογάν έχει πολύ χαμηλά στη λίστα με τα επείγοντα τα ελληνοτουρκικά, προηγούνται βλέπετε οι εξελίξεις στη Συρία κυρίως, όπου μέχρι στιγμής κερδίζει με την βοήθεια του Αλ Σαράα και των ΗΠΑ τη μάχη με τους Κούρδους (σε βάρος του Ισραήλ), και ακολουθεί η ειρήνη στη Γάζα. που έχει να κάνει με το δικό του prestige και τον ρόλο τον δικό του και της Τουρκίας μεταξύ των μουσουλμάνων και τις σχέσεις του με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ψηλά στις προτεραιότητές του είναι και το Ιράν- θέλει πάση θυσία να αποφύγει να καταρρεύσει το καθεστώς- και φυσικά οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και οι αγορές πολεμικού υλικού. Τα ελληνοτουρκικά μπορούν εν ολίγοις να περιμένουν.

Από την πλευρά του ο Κυριάκος Μητσοτάκης, πιεζόμενος εκλογικά από την "πατριωτική" δεξιά και από το δίδυμο των μονίμως ανησυχούντων πρώην πρωθυπουργών, με μια κυβέρνηση που έχει υποστεί τη φθορά του χρόνου στην εξουσία και καθώς οδεύει προς τις εκλογές του 27, δεν έχει πλέον το πολιτικό κεφάλαιο και τα περιθώρια να επιχειρήσει την επίλυση των εκκρεμοτήτων με την Τουρκία. Οι δηλώσεις Μητσοτάκη για τη Χάγη μοιάζει σαν να έχουν γίνει σε άλλη εποχή.

Στις λιγότερο προφανείς απαντήσεις, γιατί δεν μπορούμε να περιμένουμε πρόοδο στα ελληνοτουρκικά, θα πρέπει να δούμε τις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο και την πρόσληψή τους από την Τουρκία. Εδώ, η νέα μεταβλητή είναι οι σχέσεις που διαμορφώνονται ανάμεσα στην Ελλάδα και το Ισραήλ.

Ολοι βλέπουμε ότι το κλίμα είναι βαρύ και αυτό αποτυπώνεται και στις συχνές "αυτοσχέδιες" καμπάνιες του τουρκικού τύπου εναντίον της Ελλάδας- η τελευταία κατηγορία είναι ότι πνίγουμε τους μετανάστες στο Αιγαίο. Το momentum των σεισμών και των ήρεμων νερών έχει χαθεί εδώ και καιρό, τώρα είμαστε σε φάση όπου οι τουρκικές Navtex, έχουν μετατραπεί σε αορίστου χρόνου.

Υπάρχει μια μεγάλη καχυποψία της Αγκυρας για την Ελλάδα, που εσχάτως έχει αποκτήσει άλλες διαστάσεις και αυτό δεν πρέπει να μας εκπλήσσει. Οι τουρκικές ελίτ- πολιτικές και στρατιωτικές- έχουν ανδρωθεί με δυο εφιάλτες. Τον διαμελισμό της χώρας, όπως προβλέφθηκε από τις ρυθμίσεις της Συνθήκης των Σεβρών και την περικύκλωση της Τουρκίας από εχθρικές δυνάμεις. Η πρώτη αγωνία μπορεί να εξηγήσει ως ένα βαθμό και την αδυναμία της Αγκυρας να βρει ένα modus vivendi με την κουρδική μειονότητα, ενώ η ιδέα της περικύκλωσης από τον εχθρό, μας εξηγεί γιατί οι μαξιμαλιστικές πολιτικές στο Κυπριακό, ήταν από την αρχή καταδικασμένες σε αποτυχία

Οι ιδέες αυτές είναι ενεργές και παρούσες στις αντιλήψεις της τουρκικής ηγεσίας και εξηγούν για παράδειγμα, την (παράλογη εκ πρώτης όψεως) ενόχληση της Τουρκίας, για τις  διευκολύνσεις που παρέχονται από την ελληνική κυβέρνηση στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις στην Βόρειο Ελλάδα. Και έτσι επιστρέφουμε στον παράγοντα Ισραήλ.

Η ενίσχυση της συνεργασίας της Ελλάδας με το Ισραήλ, συνεργασία που είναι σημαντική και ενισχύει τη θέση της χώρας μας, τόσο στρατιωτικά όσο και διπλωματικά, αντιμετωπίζεται με εξαιρετική δυσφορία από την Αγκυρα, που θεωρεί το Τελ Αβιβ – και όχι αδίκως- τον περιφερειακό και ιδεολογικό του αντίπαλο. Αυτή η παράμετρος, που θα πρέπει να την δούμε μέσα στη μεγάλη εικόνα του φόβου της περικύκλωσης της Τουρκίας, είναι η νέα μεταβλητή που επηρεάζει και θα επηρεάζει στο μέλλον τις σχέσεις της Ελλάδας και της Τουρκίας. Και όσο τα μέτωπα είναι ανοιχτά στη Μέση Ανατολή, όσο ο ανταγωνισμός Ισραήλ-Τουρκίας θα βρίσκεται σε έξαρση, τόσο η δυσπιστία της Τουρκίας για την Ελλάδα θα παροξύνεται και θα δυσκολεύει εξαιρετικά, κάθε πρόοδο στα ελληνοτουρκικά.