Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 08-Δεκ-2022 00:05

    Τα αδρανή κρυπτονομίσματα είναι το "εργαστήρι" του διαβόλου

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
                                                                            Erika P. Rodriguez για τους "The New York Times" 


    Το νεότερο νομισματικό σύστημα στον κόσμο μπορεί να καταλυθεί από το αρχαιότερο σύνηθες πρόβλημα.

    Πριν από μερικές εβδομάδες, το ανταλλακτήριο κρυπτονομισμάτων FTX του Sam Bankman-Fried κατέρρευσε, με τον παραδοσιακό τρόπο. Οι επενδυτές τρομοκρατήθηκαν όταν αποκαλύφθηκαν στοιχεία ότι το ανταλλακτήριο κακοδιαχειριζόταν τα χρήματά τους και δεν μπορούσε να τους τα επιστρέψει, με αποτέλεσμα να πανικοβληθούν. Και είδαν δίκιο. Δεν μπορούσαν να πάρουν πίσω τα χρήματά τους.

    Η τεχνολογία blockchain στην οποία στηρίζονται τα κρυπτονομίσματα υποτίθεται ότι θα έθετε τέτοια προβλήματα στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Αλλά στόχος του FTX ήταν να λειτουργήσει ως "πύλη” εισόδου (και εξόδου) στην αγορά των κρυπτονομισμάτων. Και αυτός ο ρόλος εξακολουθεί να βασίζεται στον ανθρώπινο παράγοντα, που λειτουργεί ως έντιμος "φύλακας”. Αλλά έχουμε δει πολλάκις στο παρελθόν ότι οι άνθρωποι δεν μπορούν να αντισταθούν στον πειρασμό που ενέχει αυτός ο ρόλος: να χρησιμοποιήσουν τα χρήματα των πελατών τους για δικούς τους σκοπούς.

    Η κατάρρευση του FTX θα μπορούσε να αποτελέσει την απαρχή ενός κύματος καταρρεύσεων ανταλλακτηρίων κρυπτονομισμάτων. Δεδομένου ότι αυτά τα ανταλλακτήρια παραμένουν σε μεγάλο βαθμό μια μη ρυθμιζόμενη δραστηριότητα, δεν υπόκεινται στους ίδιους κανόνες που ισχύουν για τα υπόλοιπα χρηματιστήρια όσον αφορά τη διασφάλιση των χρημάτων των πελατών τους. Επιπλέον, κανείς δεν ασχολείται με την εντιμότητα των διοικήσεών τους. Δεδομένου αυτού -και της εμπειρίας μου από τη μελέτη των μοντέλων ανάπτυξης και ρύθμισης των χρηματοπιστωτικών αγορών- νομίζω πως είναι πολύ πιθανό να ακολουθούν κι άλλες εταιρείες το παράδειγμα του FTX όσον αφορά τη διαχείριση των χρημάτων των πελατών τους, και ορισμένες από αυτές θα καταρρεύσουν με τον ίδιο τρόπο, ιδίως τώρα που όσοι επενδύουν στα κρυπτονομίσματα είναι νευρικοί και αναζητούν αγωνιωδώς ενδείξεις τυχόν προβλημάτων.

    Ένα παρόμοιο κύμα καταρρεύσεων καταγράφηκε πρόσφατα στην Κίνα, στον τομέα χρηματοοικονομικής τεχνολογίας δανεισμού peer-to-peer (P2P). Η πρακτική δανεισμού P2P, που φέρνει σε επαφή αυτούς που αναζητούν κεφάλαια με όσους έχουν χρήματα προς επένδυση (χωρίς εμπλοκή του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος), εκτινάχθηκε στην Κίνα το 2014, περισσότερο από οπουδήποτε αλλού στον κόσμο, χάρη στη συσσωρευμένη ζήτηση για καταναλωτικά δάνεια αλλά και την τακτική του "βλέποντας και κάνοντας” που ακολούθησε το Πεκίνο όσον αφορά τη ρύθμιση της συγκεκριμένης δραστηριότητας. Αλλά οι διαχειριστές των πλατφορμών P2P δεν μπόρεσαν να αντισταθούν στη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν τις καταθέσεις των πελατών τους για δικούς τους σκοπούς. Το πρόβλημα ήταν τόσο διευρυμένο που όταν τελικά οι ρυθμιστικές αρχές της Κίνας παρενέβησαν, επέλεξαν να βάλουν "λουκέτο” στο σύνολο των σχετικών εταιρειών που λειτουργούσαν στη χώρα. Ο τελευταίος δανειστής P2P κατέβασε ρολά το 2020.

    Το πρόβλημα της κακής διαχείρισης των κεφαλαίων πελατών εντοπίζεται ακόμη και σε ανεπτυγμένες οικονομίες που θεσπίζουν κανόνες για την αποτροπή αυτού του φαινομένου. Η αμερικανική χρηματιστηριακή εταιρεία εμπορευμάτων MF Global κατέρρευσε το 2011, μετά τη χρήση κεφαλαίων πελατών της για να καλύψει ζημιές που προκλήθηκαν από τις συναλλαγές ομολόγων που έκανε ο διευθύνων σύμβουλός της, Jon Corzine - πρώην επικεφαλής της Goldman Sachs, ο οποίος θα έπρεπε να γνωρίζει καλά τη σχετική νομοθεσία. (Ο κ. Corzine δήλωσε πως δεν γνώριζε ότι χρησιμοποιήθηκαν χρήματα των πελατών της MF Global).

    Τέτοιου είδους παραδείγματα καταδεικνύουν ότι τα αδρανή κεφάλαια, είτε με τη μορφή γουάν και δολαρίων είτε ψηφιακών νομισμάτων, αποτελούν το "εργαστήρι” του διαβόλου. Διότι, οι περισσότεροι από εμάς δεν μπορούμε να αντισταθούμε στην παρόρμηση να ξοδέψουμε τα χρήματα που λιμνάζουν στις τσέπες μας. Το ίδιο ισχύει και για τα αδρανή κεφάλαια που υπάρχουν σε οποιαδήποτε επιχείρηση ή οργανισμό, τα οποία εύλογα αποτελούν δέλεαρ για κάποιους που θέλουν να τα επενδύσουν προκειμένου να αποκομίσουν κέρδος (ή να σώσουν το τομάρι τους). Στην περίπτωση του FTX, αυξάνονται οι ενδείξεις ότι ο κ. Bankman-Fried εξέτρεψε τα κεφάλαια των πελατών του προς την επίσης δική του εταιρεία κρυπτονομισμάτων αντιστάθμισης κινδύνου Alameda Research, ενώ χορήγησε επίσης δάνεια στον εαυτό του και σε άλλους υπαλλήλους της εταιρείας.

    Οι εταιρείες διαχρονικά αντιμετωπίζουν προβλήματα με τους διοικούντες τους που θέλουν να ξοδέψουν τα πλεονάζοντα κεφάλαιά τους σε προσωπικά πρότζεκτς. Για τα διευθυντικά στελέχη των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντισταθούν στον πειρασμό να στηριχθούν στα ταμειακά διαθέσιμα των πελατών τους. Διότι σκέφτονται ότι εάν μπορούσαν απλώς να χρησιμοποιήσουν τα χρήματα αυτά για ένα σύντομο χρονικό διάστημα, θα μπορούσαν να αποκομίσουν σημαντικά κέρδη και στη συνέχεια να επιστρέψουν τα χρήματα στους νόμιμους κατόχους τους. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς σοφός.

    Υπό αυτό το πρίσμα, η πτώση του κ. Bankman-Fried’s καθίσταται ηχηρή και ενδιαφέρουσα -ιδίως οι αποκαλύψεις για την απόλυτη ανοργανωσιά του- αλλά δεν αποτελεί έκπληξη. Είναι απλώς άλλος ένας στη μακρά λίστα ανθρώπων που δεν μπορούσε να βλέπει όλα αυτά τα χρήματα να παραμένουν αχρησιμοποίητα.

    Το FTΧ υποτίθεται ότι ήταν το καλύτερο μεταξύ των ανταλλακτηρίων κρυπτονομισμάτων. Ο κ. Bankman-Fried είχε δηλώσει ότι σκόπευε να διαθέσει την περιουσία του σε πραγματικά αλτρουιστικούς σκοπούς, ενώ ήταν γνωστός ως ένας από τους λίγους διευθύνοντες συμβούλους ανταλλακτηρίων που ζητούσαν ένθερμα τη θέσπιση ρυθμιστικού πλαισίου για τα κρυπτονομίσματα. Εάν αυτός δεν μπόρεσε να αντισταθεί στον πειρασμό να αντιμετωπίσει τα κεφάλαια των πελατών του ως προσωπικό του κουμπαρά, είναι πιθανό ότι και άλλα ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων κάνουν το ίδιο.

    Εν τω μεταξύ, πολλά ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων, όπως η Binance, βρίσκονται ήδη στα ραντάρ των ρυθμιστικών αρχών για ενδεχόμενη πώληση μη εγγεγραμμένων τίτλων ή δυνητικά επικίνδυνων επενδυτικών προϊόντων. Πέραν των επιθέσεων χάκερς, που κλέβουν εκατομμύρια δολάρια από επενδυτές κρυπτονομισμάτων, και τις άλλες απάτες που συνδέονται με τη δημιουργία νέων κρυπτονομισμάτων, οι επενδυτές συνειδητοποιούν πλέον ότι τα χρήματά τους κινδυνεύουν και από παραδοσιακές πρακτικές.

    Οι αξίες των κρυπτονομισμάτων, και οι συναλλαγές επί αυτών, αντανακλούν τις ανησυχίες των επενδυτών. Η τιμή του Binance Coin, που αποτελεί δείκτη για την αξία του ανταλλακτηρίου Binance, έχει σημειώσει πτώση σχεδόν 25% μετά την κατάρρευση του FTX. Οι δε όγκοι συναλλαγών σε όλα σχεδόν τα μεγάλα ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων έχουν μειωθεί, όπως και οι αξίες άλλων κρυπτονομισμάτων.

    Ο κίνδυνος να τζογάρουν τα διευθυντικά στελέχη με τα χρήματα των πελατών τους εξηγεί γιατί οι περισσότερες χώρες απαιτούν από τις χρηματιστηριακές εταιρείες, τα χρηματιστήρια και τα συναφή χρηματοοικονομικά ιδρύματα που δέχονται καταθέσεις από πελάτες να διαχωρίζουν τα χρήματα των πελατών τους από τα εταιρικά κεφάλαια, και τους απαγορεύουν επίσης να χρησιμοποιούν κεφάλαια των πελατών τους για άλλους σκοπούς πέραν των συναλλαγών που έχουν ρητά ζητήσει οι πελάτες τους. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, μόνο οι τράπεζες και οι εταιρείες αμοιβαίων κεφαλαίων μπορούν να επενδύουν τις καταθέσεις των πελατών τους, και υπόκεινται σε αυστηρούς ρυθμιστικούς κανόνες.

    Η καλύτερη ελπίδα για την αγορά κρυπτονομισμάτων είναι τα ανταλλακτήρια να συμφωνήσουν να υπόκεινται στους ίδιους ρυθμιστικούς κανόνες που ισχύουν για τις άλλες χρηματιστηριακές εταιρείες και τα χρηματιστήρια όσον αφορά τον διαχωρισμό και τη χρήση κεφαλαίων των πελατών τους. Ορισμένοι υπέρμαχοι των κρυπτονομισμάτων πιστεύουν ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν "έξυπνα συμβόλαια” που εκτελούνται αυτόματα, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, και άλλα αποκεντρωμένα, αυτοματοποιημένα πρωτόκολλα προκειμένου να διασφαλίσουν ότι δεν θα υπάρξει κατάχρηση κεφαλαίων των πελατών. Αυτές οι καινοτομίες θα ήταν μια ευπρόσδεκτη βελτίωση. Αλλά το πρώτο βήμα είναι η υιοθέτηση των κανόνων και των ρυθμίσεων πάνω στους οποίους θα εφαρμοστούν στη συνέχεια αυτά τα πρωτόκολλα. Τα ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων χρειάζονται επίσης διαφάνεια όσον αφορά τις πράξεις, τις συμμετοχές και τις συναλλαγές τους, ώστε οι ρυθμιστικές αρχές να μπορούν εύκολα να παρακολουθούν τις δραστηριότητές τους και να επιβάλλουν αυτούς τους κανόνες.

    Για πολλούς, τα διδάγματα από την κατάρρευση του FTX είναι προφανή: Υπάρχει κάτι βαθύτατα λανθασμένο στα κρυπτονομίσματα που τα καθιστά ιδιαίτερα επικίνδυνα ώστε να συμπεριληφθούν στο παραδοσιακό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι δε άνθρωποι που τρέχουν τα συστήματα των κρυπτονομισμάτων και τα ανταλλακτήρια είναι απατεώνες, όχι οραματιστές.

    Κανένα από αυτά τα συμπεράσματα δεν είναι σωστό. Η κατάρρευση του FTX είχε μηδαμινή σχέση τόσο με τα χαρακτηριστικά των κρυπτονομισμάτων εν γένει, όσο και με τα ειδικά χαρακτηριστικά των νομισμάτων που το ίδιο το FTX εξόρυτε και διένειμε. Το FTX κατέρρευσε διότι οι άνθρωποι που το έτρεχαν δεν ακολούθησαν ορισμένους βασικούς κανόνες της χρηματοπιστωτικής αγοράς, που μπορεί να είναι δύσκολο να επιβληθούν ακόμη και σε καλά ρυθμιζόμενες αγορές.

    Και ο Sam Bankman-Fried δεν είναι ούτε οραματιστής, ούτε εγκληματικός εγκέφαλος. Είναι ένας άνθρωπος που έκανε την ίδια κακή επιλογή που κάνουν εδώ και γενιές οι διαχειριστές κεφαλαίων.

    * Ο Connel Fullenkamp είναι καθηγητής Πρακτικής των Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Duke. Αρθρογραφεί για τα μοντέλα ανάπτυξης και ρύθμισης των χρηματοπιστωτικών αγορών.

    © 2022 Διατίθεται από το "The New York Times Licensing Group"

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ