Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 30-Σεπ-2022 00:01

    Οι εικονικές µας ζωές είναι πραγµατικές ζωές

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Παιδί χρησιµοποιεί γυαλιά εικονικής πραγµατικότητας στο "Οι οπαδοί αντεπιτίθενται: Η µεγαλύτερη έκθεση θαυµαστών του Πολέµου των Άστρων" στη Νέα Υόρκη. - (Reuters/Andrew Kelly)

     

    Τι σηµαίνει πραγµατικότητα στην ψηφιακή εποχή; Το δηµοφιλές ακρωνύµιο "IRL", συντοµογραφία του "In real life", που µπορεί να αποδοθεί "στην πραγµατικότητα", αντιπαραβάλλει την πραγµατική µε την ψηφιακή ζωή. Στα µέσα κοινωνικής δικτύωσης δηµοσιεύω φωτογραφίες που έχω τραβήξει σε συνέδρια φιλοσοφίας. Στην εικονική πραγµατικότητα είµαι ο µάγος του παιχνιδιού "Beat Saber". Ωστόσο, σύµφωνα µε το IRL, είµαι καθηγητής στο Πανεπιστήµιο της Νέας Υόρκης και γράφω βιβλία που αφορούν τη συνείδηση και την πραγµατικότητα.

    Αυτό το ακρωνύµιο –της δεκαετίας του 1990– πλέον µοιάζει παρωχηµένο. Στη δεκαετία του 2020 η άποψη ότι η ψηφιακή ζωή δεν είναι πραγµατική ζωή απορρίπτεται. Όταν ένα παιδί υφίσταται bullying στο Instagram, αυτό είναι ένα πραγµατικό γεγονός µε πραγµατικές συνέπειες. Ο χρόνος που περνάµε στο Zoom µε τους συγγενείς µας είναι πραγµατικός χρόνος που µοιραζόµαστε. Όταν χάνουµε χρήµατα εξαιτίας των συναλλαγών µας µε Bitcoin, χάνουµε όντως χρήµατα. Η ψηφιακή ζωή, στις µέρες µας, αποτελεί αναπόσπαστο µέρος της πραγµατικής ζωής.

    Για να φτάσουµε στην ουσία του ζητήµατος, είναι απαραίτητο να διευκρινίσουµε τον όρο "πραγµατικός". Από φιλοσοφική άποψη, υπάρχουν πολλοί τρόποι µε τους οποίους µπορούµε να ορίσουµε την πραγµατικότητα.

    Πρώτος ορισµός: Κάτι είναι πραγµατικό εφόσον έχει συνέπειες. Ο κορονοϊός είναι πραγµατικός επειδή αρρωσταίνει τους ανθρώπους. Η νεράιδα των δοντιών δεν είναι πραγµατική επειδή δεν προκαλεί "κάτι". Το έργο της αποτελεί επινόηση ως επί το πλείστον των γονιών προκειµένου να διηγούνται ιστορίες και να αφήνουν µποναµά όταν αλλάζουν δόντια τα παιδιά τους. Υπό αυτή την έννοια, η ψηφιακή ζωή είναι πραγµατική. Ό,τι συµβαίνει στο Διαδίκτυο επηρεάζει την καθηµερινότητά µας. Μια αλλαγή στον αλγόριθµο της Google είναι ικανή να καταστρέψει µια επιχείρηση. Το tweet ενός πολιτικού είναι ικανό να ρίξει µια κυβέρνηση.

    Δεύτερος ορισµός: Κάτι είναι πραγµατικό εφόσον δεν υφίσταται µονάχα στο µυαλό µας. Η οφθαλµαπάτη είναι µονάχα δηµιούργηµα του µυαλού µας, εποµένως δεν είναι πραγµατική. Ένα πεσµένο δέντρο στο δάσος συµβαίνει έξω από το µυαλό µας, εποµένως είναι πραγµατικό. Το Διαδίκτυο δεν υπάρχει µονάχα στο µυαλό µας. Οι ιστότοποι εξακολουθούν να υπάρχουν και όταν κοιµόµαστε. Τα blockchains υπάρχουν σε δίκτυα µηχανών ανά την υφήλιο και παραµένουν εκεί ακόµα και αν κανείς δεν τα βλέπει.

    Τρίτος ορισµός: Κάτι είναι πραγµατικό εφόσον δεν είναι ψευδαίσθηση, παραίσθηση ή προϊόν φαντασίας. Στο µυθιστόρηµα "Neuromancer" του συγγραφέα επιστηµονικής φαντασίας William Gibson, το οποίο πρωτοεκδόθηκε το 1984, έγραφε κάπου ότι ο κυβερνοχώρος είναι µια "συναινετική παραίσθηση" που βιώνουν δισεκατοµµύρια άνθρωποι. Στο σήµερα, πιστεύω ότι ο κυβερνοχώρος αποτελεί µια συναινετική πραγµατικότητα. Ένα ψηφιακό κατάστηµα όπως αυτό της Amazon είναι εξίσου πραγµατικό µε ένα παράρτηµα της Walmart φτιαγµένο από τούβλα και τσιµέντο. Η Amazon είναι ένας ολοζώντανος οργανισµός που διαµορφώνει και αυτός την πραγµατικότητά µας.

    Τέταρτος ορισµός: Ίσως ο πλέον σηµαντικός στην ψηφιακή εποχή µας – λέµε ότι κάτι είναι πραγµατικό εφόσον είναι αυθεντικό. Σε περίπτωση που κάτι δεν είναι αυθεντικό, τότε είναι ψεύτικο. Ο φυσικός κόσµος βρίθει µη αυθεντικότητας, από το πλαστό χρήµα µέχρι τα ψεύτικα χαµόγελα. Η έλλειψη αυθεντικότητας οργιάζει ακόµα περισσότερο στο Διαδίκτυο, το οποίο µαστίζεται από ψευδείς ειδήσεις, bots και φίλτρα στο Instagram που ωραιοποιούν το πώς είµαστε και πώς ζούµε. 

    Παρ’ όλα αυτά, στο Διαδίκτυο υπάρχει και αυθεντικότητα. Φιλίες µπορούν και διατηρούνται µέσω e-mail. Στο Twitter µπορείτε στ’ αλήθεια να αντιδράσετε εναντίον της κυβερνητικής πολιτικής. Στο Spotify µπορείτε στ’ αλήθεια να απολαύσετε µουσική. Οι εµπειρίες µας στην ψηφιακή πραγµατικότητα µπορούν να είναι εξίσου αυθεντικές µε τις εµπειρίες µας στη φυσική πραγµατικότητα.

    Ολοένα και θα γίνεται περισσότερος διάλογος σχετικά µε το τι είναι αληθινό στο Metaverse της εικονικής πραγµατικότητας που βρίσκεται προ των πυλών. Οι σύγχρονοι εικονικοί κόσµοι, από τους κοινωνικούς κόσµους, φέρ’ ειπείν, του Second Life µέχρι τις πλατφόρµες παιχνιδιών όπως το Roblox, αντιπαραβάλλονται αυτοµάτως µε τον "πραγµατικό κόσµο". Πολλοί πιστεύουν ότι οι εικονικές πραγµατικότητες είναι εξ ορισµού εξω-πραγµατικές. Σύµφωνα µε τα δικά µου κριτήρια, αυτό δεν ισχύει. Οι εικονικοί κόσµοι είναι πραγµατικοί κόσµοι.

    pin
    Απεικόνιση εικόνας µε το χρωµατικό µοντέλο CMYK, τα βασικά χρώµατα του οποίου είναι γαλάζιο, µατζέντα, κίτρινο και µαύρο. (Jinhwa Jang)


    Το Second Life έχει κάνει τη διαφορά στις ζωές των χρηστών προωθώντας τη δηµιουργία νέων δεσµών και κοινοτήτων. Το Roblox εξακολουθεί να υπάρχει στους servers όταν όλοι είναι στα κρεβάτια τους. Το ίδιο ισχύει και για τις εικονικές πραγµατικότητες που προσφέρουν καθηλωτικές εµπειρίες µέσω ακουστικών. Για παράδειγµα, το VRChat δεν είναι ψευδαίσθηση: υποτίθεται πως συνοµιλείτε µε άτοµα τα οποία απεικονίζονται ως πολύχρωµα άβαταρ – µα, όντως, αυτό κάνετε. Εποµένως, ποιος µπορεί να υποστηρίξει ότι αυτές οι εµπειρίες δεν είναι εξίσου αυθεντικές και σηµαντικές µε αυτές που διαδραµατίζονται στη φυσική πραγµατικότητα;

    Η ταινία του 2021 "Free Guy" το θέτει σωστά. Δύο από τους πρωταγωνιστές της ταινίας είναι χαρακτήρες που δεν ελέγχονται από κάποιον παίκτη και ωστόσο ζουν στον κόσµο ενός video game. Κάποια στιγµή το συνειδητοποιούν. Τότε ο ένας ρωτάει τον άλλον: "Αυτό σηµαίνει πως τίποτα από όλα αυτά δεν είναι αλήθεια;" και ο άλλος του αποκρίνεται: "Κάθοµαι εδώ πέρα µε τον καλύτερό µου φίλο και προσπαθώ να τον βοηθήσω στα δύσκολα. Αν αυτό δεν είναι αληθινό, τότε τι είναι;". Ο διάλογος αυτός µάς δίνει έναν πέµπτο ορισµό: Πραγµατικό είναι αυτό που έχει νόηµα.

    Ως φιλόσοφος, πιστεύω ότι το νόηµα στη ζωή το δίνει η συνείδηση. Τα ανθρώπινα όντα έχουµε συνείδηση, έτσι είµαστε σε θέση να δίνουµε νόηµα στον φυσικό κόσµο. Το ίδιο µπορούµε να κάνουµε και µε την εικονική πραγµατικότητα. Μια εικονική πόλη ίσως δεν έχει τόση σπουδαιότητα όση η γενέτειρά µας, όµως οι εικονικοί κόσµοι θα αποκτήσουν µια σπουδαιότητα δική τους µε την πάροδο του χρόνου – το νόηµα που θα τους δίνουµε οι ίδιοι.

    Αυτό δεν σηµαίνει ότι η εικονική πραγµατικότητα θα είναι κατ’ ανάγκη υπέροχη. Όπως ακριβώς η φυσική πραγµατικότητα, έτσι και οι ψηφιακοί κόσµοι θα είναι γεµάτοι µοναξιά και πόνο. Και το να υποφέρεις στην εικονική πραγµατικότητα είναι εξίσου πραγµατικό –και έχει νόηµα– µε το να υποφέρεις στη φυσική πραγµατικότητα.

    Πολλοί πιστεύουν ότι οι εικονικές πραγµατικότητες είναι εξ ορισµού εξω-πραγµατικές. Σύµφωνα µε τα δικά µου κριτήρια, αυτό δεν ισχύει. Οι εικονικοί κόσµοι είναι πραγµατικοί κόσµοι

    Στο µέλλον, θα περνάµε ακόµα περισσότερο χρόνο σε διαδικτυακά περιβάλλοντα. Θα εργαζόµαστε και θα παίζουµε σε ψηφιακούς κόσµους. Θα αλληλεπιδρούµε µε τους φίλους και την οικογένειά µας και θα δηµιουργούµε νέες κοινότητες σε εικονικούς κόσµους. Είναι σηµαντικό να βιώνουµε αυθεντικές και ουσιαστικές εµπειρίες σε αυτούς τους κόσµους. Και θεωρώ ότι µπορούµε να το κάνουµε.

    Γι’ αυτό, όταν αναφερόµαστε στη φυσική πραγµατικότητα, δεν έχει πλέον νόηµα να χρησιµοποιούµε φράσεις όπως "IRL" και "πραγµατικός κόσµος". Μπορούµε να αναφερόµαστε στον φυσικό κόσµο και να τον αντιπαραβάλλουµε µε τους ψηφιακούς και εικονικούς κόσµους. Όλοι αυτοί οι κόσµοι µπορούν να είναι πραγµατικοί.

    * Ο David Chalmers είναι καθηγητής Φιλοσοφίας και Νευροεπιστήµης στο Πανεπιστήµιο της Νέας Υόρκης. Τελευταίο του βιβλίο: "Reality+: Virtual Worlds and the Problems of Philosophy".

    **  Η φωτογραφία του David Chalmers είναι από την Claudia Passos

    © 2022 The New York Times Company and David Chalmers
     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ