Συνεχης ενημερωση

    Σάββατο, 31-Ιουλ-2021 09:37

    Τι γίνεται με τη Monachus- monachus;

    Τι γίνεται με τη Monachus- monachus;
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Θοδωρή Γιάνναρου

    Θα σας διηγηθώ μια ιστορία που ξεκίνησε πολύ όμορφα, ρομαντικά και αθώα το 1984, τότε που βρισκόμουν για διακοπές στην όμορφη Αλόννησο, όπου στο λιμάνι έτυχε να ακούσω έναν ψαρά να μιλάει  -ήταν όντως πολύ θυμωμένα τα λόγια του-  για τις φώκιες που του κλέβανε την ψαριά του, του κατέστρεφαν τα δίχτυα και ο ίδιος συχνά αναγκάζονταν να επιστρέψει σπίτι χωρίς μεροκάματο, παρ’ όλο που η ψαριά ήταν καλή  -οι φώκιες είναι γνωστό πως είναι ιδιαίτερα λαίμαργες, ειδικά όταν βρίσκουν έτοιμο φαγητό και τα δίχτυα ή τα παραγάδια των ψαράδων είναι… το εστιατόριο για τζάμπα φαγητό! 

    Εγώ τότε μόλις είχα τελειώσει στη Γερμανία με το πρώτο μου διδακτορικό στη βιολογία θαλάσσης, αλλά ποτέ δεν είχα ακούσει για φώκιες στα ελληνικά νερά! Έτσι, προς τα τέλη Ιουλίου του ιδίου έτους, μαζί με δύο άλλους συναδέλφους βιολόγους από το πανεπιστήμιο του Goettingen στη Γερμανία, αποφασίσαμε να το ψάξουμε λίγο πιο επισταμένα και μερικές ημέρες αργότερα είχαμε εντοπίσει αρκετές σπηλιές τους στο νησί Πιπέρι, αρκετά μίλια από την Αλόννησο  -λίγο πάνω από 30, στη μέση του πουθενά, με το όρος Άθως, να δεσπόζει αγέρωχο στο βάθος του ορίζοντα, στο Βορρά.

    Όχι μόνο βρήκαμε φώκιες, αλλά κολυμπήσαμε με τα μικρά τους, που είχαν άγνοια κινδύνου φροντίζοντας να κρατιόμαστε μακριά από τις μαμάδες τους… Κάπως έτσι προέκυψε και το ντοκιμαντέρ "Η άγρια φύση της Ελλάδος”, από τον Γερμανό δημοσιογράφο Thomas Schulze Westrum, και για πρώτη φορά στα παγκόσμια χρονικά καταφέραμε να αναδείξουμε έναν από τους πολλούς θησαυρούς της ελληνικής φύσης -τις φώκιες "μοναχούς” ή "Monachus- monachus”.

    Εν τω μεταξύ, το χειμώνα δέχθηκα ένα τηλεφώνημα από την Αλόννησο, ότι είχε βρεθεί ένα μικρό φωκάκι, ηλικίας μόλις μερικών εβδομάδων, μόνο χωρίς τη μητέρα του και ένα άλλο στη Ρόδο. Αμέσως κανονίσαμε τη κατεπείγουσα μεταφορά τους στην Αθήνα! Το ένα ήρθε στο… κέντρο περίθαλψης αγρίων ζώων στο Παλαιό Φάληρο… στο σπίτι μου, παραμονή μάλιστα της βάφτισης του μεγάλου μου γιου, του Αλέξανδρου! Το φωκάκι βρήκε καταφύγιο στην μπανιέρα μου, και μια εβδομάδα αργότερα αφού είχε συνέλθει, πετούσα μαζί του για το κέντρο περίθαλψης φωκιών στο Pieterbueren της Ολλανδίας, όπου έφθασε και το δεύτερο με τον Δημήτρη Παπαναγιώτου απ’ ευθείας από τη Ρόδο. Οι Ολλανδοί και το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση  -το WWF, τους έδωσαν τιμής ένεκεν τα ονόματά μας! Έτσι ο "Θοδωρής” και ο "Δημήτρης” ήταν τα δύο μικρά φωκάκια που δημιούργησαν παγκόσμιο ενδιαφέρον, όταν ένα χρόνο αργότερα απελευθερώθηκαν στο φυσικό τους περιβάλλον, στο Πιπέρι.

    Την επόμενη άνοιξη και συγκεκριμένα τον Απρίλιο του 1985, τρεις ονειροπόλοι αλλά ενθουσιώδεις βιολόγοι ο Δημήτρης Παπαπαναγιώτου, ο Βασίλης Κουρούτος και ο υποφαινόμενος, με όνειρα και μεράκι, σε συνεργασία με τον καθηγητή Βιολογίας, Ματσάκη του ΕΚΠΑ, οργανώσαμε μια τεράστια για τα ελληνικά δεδομένα αποστολή στο νησί Πιπέρι, όπου είχαμε εντοπίσει το μεγαλύτερο πληθυσμό αυτών των υπέροχων θηλαστικών! Αγοράσαμε τρία μεγάλα φουσκωτά σκάφη με τις μηχανές τους και κινήσαμε για την Αλόννησο και αμέσως μετά για το ακατοίκητο νησί Πιπέρι , όπου μείναμε έξι περίπου μήνες, για να μελετήσουμε εκεί και στα μικρά νησιά τριγύρω (Σκάτζουρα, Γιούρα,, Περιστέρα, Κυρά Παναγιά, Ψαθούρα, Παππούς), και να καταγράψουμε τον πληθυσμό και τις σπηλιές που χρησιμοποιούσαν οι φώκιες για καταφύγιο, πολλές εκ των οποίων είχαν δύσκολες υποθαλάσσιες εισόδους! Ζήσαμε καταιγίδες και θύελλες πάνω στα φουσκωτά, ναυαγήσαμε, χάσαμε σκάφη, μηχανές και εξοπλισμό, αντιμετωπίσαμε συνθήκες ακραίας επιβίωσης, κολυμπήσαμε δίπλα σε σκυλόψαρα, κάθε μέρα περπατούσαμε πάνω κάτω το βουνό για να γεμίσουμε τα παγούρια μας με νερό από μια πηγή… που κυριολεκτικά έσταζε την κάθε σταγόνα που μας πρόσφερε, καήκαμε από τον ήλιο και το αλάτι, αρρωστήσαμε, αλλά στο τέλος τα καταφέραμε!, Για τα έξοδα που ήταν τεράστια… ας είναι καλά οι οικογένειές μας που χρηματοδότησαν το όνειρο μας, το οποίο διήρκεσε αρκετά χρόνια.

    Τα μεγαλύτερα τηλεοπτικά δίκτυα του εξωτερικού, BBC, Reuters, CNN κ.α. και Ελληνικοί τηλεοπτικοί σταθμοί, καθώς και το σύνολο του γραπτού τύπου της Ελλάδας ασχολήθηκαν με το ασυνήθιστο για τα τότε δεδομένα γεγονός και η φώκια Monachus- monachus έγινε γνωστή παγκοσμίως!

    Η ομάδα οριοθέτησε το "Θαλάσσιο Πάρκο Βορείων Σποράδων” και ξεκινήσαμε με την ανέγερση του ερευνητικού σταθμού στα Βόρεια της Αλοννήσου, στον Κόλπο του Γέρακα, στα πρότυπα του αντίστοιχου Ολλανδικού Ερευνητικού Σταθμού του Pieterbueren.

    Το 1987 προς 1988 ξεκινήσαμε με τη δημιουργία της MOm -της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης για την μελέτη και την προστασία της μεσογειακής φώκιας! Η εταιρεία δημιουργήθηκε σε αίθουσα του ΕΚΠΑ το 1988, με πρώτο Πρόεδρο τον βιολόγο Δημήτρη Κουρούτο, εκτελεστικό αντιπρόεδρο τον Θεόδωρο Γιάνναρο.και δεύτερο αντιπρόεδρο τον επίσης βιολόγο Δημήτρη Παπαπαναγιώτου. Τα πράγματα πήγαιναν εξαιρετικά καλά για το πρόγραμμα και σημαντικό ρόλο έπαιξε ο τότε Πρόεδρος του Συνεταιρισμού Αλιέων Αλοννήσου, ο καπετάν-Παύλος, ο οποίος κατάφερε μαζί με εμάς, να ευαισθητοποιήσει τους ψαράδες να μην αντιπαλεύονται.., τις κλέφτρες ψαριών φώκιες-μοναχούς, αλλά αντίθετα να μας βοηθήσουν να τις μελετήσουμε, να τις προστατεύσουμε και να κάνουμε γνωστή την ύπαρξη του θαλασσίου πάρκου στα πέρατα της γης, κάτι που θεωρούσαμε πως θα δημιουργούσε και νέες θέσεις εργασίας και θα έφερνε έσοδα στο νησί και τους κατοίκους του! Από την άλλη, σε συνεννόηση  με τα συναρμόδια υπουργεία, πήραμε διαβεβαιώσεις, πως οι ψαράδες θα αποζημιώνονταν για πιθανές φθορές η/και καταστροφές στον εξοπλισμό ψαρέματός τους  -δίχτυα, παραγάδια κλπ. Κάποια στιγμή όμως, οι ιδρυτές της "Εταιρείας για τη Μελέτη και Διάσωση της Μεσογειακής Φώκιας” έπρεπε να αποχωρήσουν, διότι έπρεπε να συνεχίσουν τις εργασίες τους, οι δύο για τα προς το ζην και ο τρίτος -εγώ για το επόμενο διδακτορικό στη Μοριακή Βιολογία! Είχα διαγνώσει, πως η Βιολογία θαλάσσης μάλλον θα μου κόστιζε και το σίγουρο ήταν, πως δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να με ζήσει.

    Ποτέ δεν σκέφθηκα, το μεράκι μου για τη θάλασσα και τις φώκιες, να το κάνω επάγγελμα και να πληρώνομαι αδρά για όσα μέχρι τότε πλήρωνα από την τσέπη μου, με όλη μου την καρδιά και με τις ευχές της οικογένειάς μου, που με χρηματοδοτούσε αγόγγυστα! Το μόνο όμως που δεν κάναμε τότε  -και ήταν ίσως το μεγαλύτερό μας λάθος, ότι δεν φροντίσαμε ψυχρά για τη διάδοχη κατάσταση...

    Από τότε περάσανε αρκετά έως πολλά χρόνια! Πάντα παρακολουθούσα τη MOm και κάθε χρόνος ήταν πιο απογοητευτικός από τον προηγούμενο! Ήμουν όμως στο εξωτερικό και δεν μπορούσα να κάνω πολλά!  Ήμουν ήδη παντρεμένος και είχα πλέον τρία παιδιά, οπότε έπρεπε να δουλέψω για να ζήσω αξιοπρεπώς την οικογένειας μου. Παρ’ όλο το ενδιαφέρον μου για τη βιολογικά θαλάσσης και τις φώκιες υπήρχε, οι επαγγελματικές μου υποχρεώσεις στον αμείλικτο κόσμο των πολυεθνικών, δεν μου επέτρεπαν να επαναδραστηριοποιηθώ! Έτσι κάπως φθάσαμε στο σήμερα:

    Ιούλιος 2021-Αλόννησος: Αποφάσισα να πάω και να δω την κατάσταση με τα ίδια μου τα μάτια!

    Πήγα στο Γέρακα και μου ράγισε η καρδιά: το κόσμημα -το Ερευνητικό Κέντρο, για τη Μελέτη και την Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας μόνο του να δεσπόζει στον κόλπο, εγκαταλειμμένο και ετοιμόρροπο, σαν να ρωτάει "γιατί με χτίσατε πετώντας ένα σκασμό χρήματα και με αφήσατε τόσα χρόνια να σαπίζω;”. Το θέαμα είναι αποκαρδιωτικό αλλά συνάμα και άκρως προσβλητικό για κάθε νοήμονα άνθρωπο, επιστήμονα ή μη, διότι προσβάλει βάναυσα, τόσο την αξιοπρέπεια, όσο και τη νοημοσύνη του!

    Στην εποχή μας τότε, θυμάμαι αγόρια και κορίτσια από Ελλάδα και εξωτερικό με σταντς και μικρά περίπτερα να ενημερώνουν, ως εθελοντές, τον κόσμο για τις φώκιες, με τους ανθρώπους να δείχνουν τεράστιο ενδιαφέρον…να ρωτούν για να μάθουν όσα περισσότερα μπορούσαν! Τώρα το μόνο που εντόπισα είναι ένα τουριστικό μαγαζί στο λιμάνι με το λογότυπο της MOm… που πουλάει μπλουζάκια, καπέλα και λούτρινες φώκιες  -αυτό είναι μάλλον το μόνο που απέμεινε για την ευαισθητοποίηση του κόσμου.

    Στην εποχή μας, τα περιπολικά της MOm και τα ιδιωτικά τα δικά μας, έπλεαν μέρα-νύχτα στο θαλάσσιο πάρκο και ήταν ο φόβος και ο τρόμος των "κακών”. Τώρα μάλλον τις περιπολίες, κάποιοι τις κάνουν νοητικά από τα σπίτια και τα γραφεία τους. Ελπίζω πραγματικά από τα βάθη της καρδιάς μου, να κάνω λάθος.

    Η "μαγεία” που έβλεπε μια ομάδα ρομαντικών νεαρών βιολόγων, που ξεπαράδιασαν τις οικογένειές τους, για να μελετήσουν και να προστατεύσουν τις Ελληνικές φώκιες μοναχούς, έχει πια ξεφτίσει και έχει μάλλον χαθεί! Η MOm δεν είναι πια η MOm που ονειρευτήκαμε και δημιουργήσαμε, αλλά κάτι που κατά την άποψή μου είναι "παράταιρο” και "ξένο” σε σχέση με το αρχικό όραμα! Τώρα κάποιοι κάνανε αυτό που εμείς αρνηθήκαμε πεισματικά να κάνουμε -την αγάπη μας για τις φώκιες, επάγγελμα. Ας είναι τώρα καλά, οι δωρεές του κόσμου, οι επιδοτήσεις από τη WWF και την IUCN, τα μπλουζάκια και τα λούτρινα φωκόπουλα.

    Τέλος, έμαθα ότι μια ξένη οργάνωση για τη φύση με εκδράμει στην Ελβετία, θα χρηματοδοτήσει εκ νέου τη MOm  για την ανέγερση άλλου Ερευνητικού Κέντρου, που ελπίζω να μην έχει την τύχη του πρώτου, αν και δεν μπορώ να καταλάβω γιατί εγκατέλειψαν τον Γέρακα και το έτοιμο οίκημα που μαραζώνει! Ίσως να  φταίει πως οι ίδιοι δεν πλήρωσαν ποτέ κάτι από τη τσέπη τους για τις φώκιες… αλλιώς, μάλλον θα τους πονούσε περισσότερο.

    Λυπάμαι, αλλά αυτή δεν είναι η μη κερδοσκοπική εταιρείας για την Μεσογειακή Φώκια που με πολλά όνειρα, προσδοκίες, κόπο και πολύ χρήμα δημιουργήσαμε. Καιρός είναι να δημιουργήσουν οι ίδιοι οι Αλοννήσιοι, με τη βοήθεια "άμισθων”εθελοντών επιστημόνων, μια καινούρια εταιρεία για την μελέτη και την προστασία της Μεσογειακής φώκιας που θα σέβεται και τη φύση και τη φώκια, αλλά και τους κατοίκους του νησιού και όσοι δεν συμμορφώνονται είναι καιρός να πάνε στα σπίτια τους! Ήδη οι επαφές  έχουν ξεκινήσει και είμαι πεπεισμένος πως θα ευοδώσουν, για το καλό της "φώκιας μοναχού”, του νησιού και των κατοίκων του…

    Οψόμεθα…

     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ