Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 29-Ιουν-2021 00:05

    Είναι οι συντάξεις μια πολιτική για τους νέους;

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Παυλίνας Καρασιώτου

    Ακούγεται ίσως οξύμωρο να λέμε ότι το συνταξιοδοτικό είναι μια πολιτική που αφορά τους νέους. Είναι όμως γεγονός ότι, οι νέοι του σήμερα, είναι οι ηλικιωμένοι του μέλλοντος. Και είναι μια κοινή παραδοχή, και από διεθνείς οργανισμούς, αλλά και από όσους ασχολούνται με την ασφάλιση και το συνταξιοδοτικό, ότι αν αρχίσουμε να ασχολούμαστε με τη σύνταξή μας όταν πλησιάζουμε σε αυτή, είναι πλέον αργά. Μοιάζει λίγο με το παγόβουνο, που όταν φτάσεις να το δεις, σημαίνει και ότι έχεις ήδη πέσει πάνω του...

    Ο κόσμος στον οποίο θα ζήσει, θα εργαστεί και θα συνταξιοδοτηθεί ο σημερινός 25άρης είναι θεμελιωδώς διαφορετικός από τον αντίστοιχο κόσμο των γονιών του. Τολμούμε να πούμε ότι είναι διαφορετικός ακόμα και από τον κόσμο ενός σημερινού 40άρη... Δεν είναι χειρότερος, απλά διαφορετικός. Και η στοιχειώδης λογική λέει ότι πρέπει να προσαρμοστούμε σε αυτό. 

    Πώς είναι αυτός ο κόσμος διαφορετικός; Κατ' αρχάς οι νέοι είναι και θα είναι διαρκώς λιγότεροι. Όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά εδώ το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα οξύ. Σήμερα οι νέοι 0-19 ετών είναι στη χώρα μας το 19% του πληθυσμού και σε 40 χρόνια, θα είναι το 16%. Παρεμπιπτόντως, το 1960 οι νέοι ήταν το 35% του ελληνικού πληθυσμού και αυτών των ανθρώπων πληρώνουμε σήμερα τις συντάξεις –δηλαδή ο χρόνος περνάει γρήγορα. Αντίθετα, οι άνω των 60 ετών, σήμερα είναι το 28% και το 2060 θα είναι το 42% του πληθυσμού μας. Ένας ειδικός της ασφάλισης, αυτό το αποκαλεί "δημογραφικό κίνδυνο που οδηγεί σε σημαντικές πιέσεις τα υπάρχοντα διανεμητικά ασφαλιστικά συστήματα". Με απλά λόγια: Το βάρος του (αυξανόμενου) κόστους των συντάξεων θα πέφτει σε όλο και λιγότερους εργαζόμενους. Άρα κάπως αυτό το βάρος πρέπει να περιοριστεί. 

    Επιπλέον, το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται και θα συνεχίσει να αυξάνεται. Θα ζούμε περισσότερο, πιθανότατα για περισσότερο χρόνο υγιείς. Σε αυτό το πλαίσιο, η γραμμικότητα που μέχρι και σήμερα βιώνουμε, δηλαδή: σπουδές, εργασία, συνταξιοδότηση, μάλλον θα ισχύει όλο και λιγότερο. Πιθανότατα, σύμφωνα με αρκετές μελέτες, τα διαστήματα σπουδών και εργασίας θα εναλλάσσονται, ενώ και η συνταξιοδότηση μπορεί επίσης να διακόπτεται από περιόδους μερικής εργασίας. 

    Για να ανταποκριθεί σε αυτές τις προκλήσεις το ασφαλιστικό μας σύστημα έχει ανάγκη από μεγαλύτερη ευελιξία και περισσότερους βαθμούς ελευθερίας. Η κοινωνική ασφάλιση πρέπει να εδραιωθεί στη συνείδηση των νέων ανθρώπων ως το αναγκαίο καλό, ως τη βασική ευκαιρία που τους δίνεται από την Πολιτεία να φροντίσουν για την περίοδο που δεν θα μπορούν (ή δεν θα θέλουν) πλέον να εργάζονται. Το σημερινό μας σύστημα δούλεψε και εξασφάλισε την ευημερία για τις προηγούμενες γενιές. Χρειάζεται τις απαραίτητες παρεμβάσεις για να εξασφαλίσει καλύτερη ζωή και στις επόμενες. 

    Η νέα ασφαλιστική μεταρρύθμιση, η μετάβαση σε μια κεφαλαιοποιητική επικουρική, στοχεύει ακριβώς σε αυτό. Για πρώτη φορά, οι παρεμβάσεις απευθύνονται αποκλειστικά στους νέους εργαζόμενους, ενώ οι σημερινοί εργαζόμενοι και συνταξιούχοι προστατεύονται πλήρως, καθώς η Πολιτεία αναλαμβάνει το κόστος της μετάβασης και εγγυάται τις συντάξεις τους.  

    Ποιες είναι αυτές οι παρεμβάσεις: Κάθε νέος ασφαλισμένος σωρεύει τις εισφορές του σε έναν ατομικό λογαριασμό, έναν "κουμπαρά", όπως έχει επικρατήσει να ονομάζεται. Τις βλέπει εκεί, είναι στο όνομά του και επιπλέον αυτές επενδύονται. Δεν "παίζονται" και δεν "τζογάρονται", αλλά τοποθετούνται σε προϊόντα, βάσει των ευρωπαϊκών επενδυτικών κανόνων, από επαγγελματίες, με διαφάνεια και λογοδοσία. Στο τέλος του εργασιακού βίου, το σωρευμένο κεφάλαιο, δηλαδή οι εισφορές και οι αποδόσεις μετατρέπονται σε ισόβια παροχή, δηλαδή σύνταξη. Δηλαδή ο κάθε ασφαλισμένος έχει πραγματικά πληρώσει και "χτίσει" τη δική του επικουρική σύνταξη. Για πρώτη φορά, γίνεται πράξη, αυτό που όλοι οι Έλληνες πιστεύουν, αλλά δυστυχώς δεν ισχύει στο σημερινό μας σύστημα: "έχω πληρώσει τη σύνταξή μου". 

    Και για πρώτη επίσης φορά, με τις προωθούμενες αλλαγές στην επικουρική ασφάλιση, ο εργαζόμενος αρχίσει να νοιάζεται για τη σύνταξή του από νωρίς. Οι εισφορές του παύουν να είναι μια ακόμα μορφή φορολογίας, ένα "χαράτσι" που ενδεχομένως να αποτελεί αντικείμενο συνδιαλλαγής με τον εργοδότη στη λογική του "δός ἡμῖν σήμερον". Σταδιακά θα διαμορφωθεί μια κουλτούρα αποταμίευσης και στροφής προς την ασφαλισμένη, δηλωμένη εργασία. Γιατί όσο πιο πολλές εισφορές καταβληθούν, τόσο αυτό θα αντανακλάται στη μελλοντική παροχή.

    Με λίγα λόγια, η απάντηση είναι ξεκάθαρη. Ναι οι συντάξεις είναι πολιτική για τους νέους. Τους αφορά, η κοινωνική ασφάλιση και η μελλοντική παροχή είναι δικαίωμά τους και είναι χρέος της Πολιτείας να φροντίσει ώστε αυτό το δικαίωμα όχι απλά να υφίσταται, αλλά να εδραιώνεται και να ενισχύεται.   

    * H κα Παυλίνα Καρασιώτου είναι Γ.Γ Κοινωνικών Ασφαλίσεων 
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ