Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 18-Μαρ-2021 00:05

    Συμφωνία σε (ρ)ΕΕ μείζονα για ένα νέο Σύμφωνο (Σταθερότητας και Ανάπτυξης)

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γιώργου Μοσχόβη

    Το υψηλό δημόσιο χρέος, τα χαμηλά ποσοστά ανάπτυξης και τα χαμηλά επιτόκια δεν μας είναι άγνωστα στην Ευρώπη και σίγουρα, δεν είναι αποτέλεσμα της πανδημίας. Ωστόσο, η σκιά της πέφτει βαριά στο δημοσιονομικό προφίλ των περισσότερων κρατών μελών, φουσκώνοντας περαιτέρω τους όγκους δημοσίου χρέους και μεταφέροντας στον κόσμο των αρνητικών προσήμων πλέον, ανάπτυξη και επιτόκια. Σήμερα, και για τους πολλούς επόμενους μήνες, η δημοσιονομική επέκταση είναι μονόδρομος, με το Σύμφωνο Σταθερότητας και τη δημοσιονομική πειθαρχία που προασπίζει να έχει ουσιαστικά παγώσει. Μήπως λοιπόν είναι η κατάλληλη στιγμή να δούμε πώς, από θεσμικό εργαλείο/φόβητρο για πολλές χώρες, θα μπορούσε να μετεξελιχθεί σε μοχλό ανάπτυξης για την μετά-Covid19 ευρωπαϊκή οικονομία;  

    Ένα χρόνο πριν, προ πανδημικής κρίσης δηλαδή, η Επιτροπή παρουσίασε μία πρώτη αξιολόγηση για την αποτελεσματικότητα της υφιστάμενης δομής οικονομικής διακυβέρνησης στην Ε.Ε. και του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Στην αξιολόγηση αυτή, μία σειρά προκλήσεων απαιτεί την προσοχή μας:

    * το συνολικό επίπεδο του ελλείμματος και του χρέους έχει υποχωρήσει σε ευρωπαϊκή κλίμακα ωστόσο, σε πολλά κράτη μέλη, το δημόσιο χρέος παραμένει επίμονα υψηλό,

    * πολλές εθνικές δημοσιονομικές πολιτικές παρέμειναν κυκλικές ως μη όφειλαν (ευνοούσαν δηλαδή την διεύρυνση των ελλειμμάτων παρά τους ικανοποιητικούς ρυθμούς ανάπτυξης),

    * η συμμόρφωση προς τους κανόνες του Συμφώνου δεν υπήρξε καθολική και ενιαία από όλα τα κράτη μέλη, ενώ,

    * η όποια δημοσιονομική προσαρμογή επιτεύχθηκε σε πολλές περιπτώσεις, δια της μείωσης των επενδύσεων, καθιστώντας τη σύνθεση των δημοσίων οικονομικών, αντιαναπτυξιακή.

    Στην περίπλοκη και μακροοικονομικά ευαίσθητη αυτή κατάσταση, η πανδημία και η παρεπόμενη υγειονομική, οικονομική και κοινωνική κρίση, επιβάρυνε έτι περαιτέρω τα δημοσιονομικά δεδομένα. Επιπλέον, διαμόρφωσε ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο ανάλυσης όπου στις ανωτέρω προκλήσεις προστίθενται, ακόμα υψηλότερα επίπεδα ελλείμματος και χρέους, αρνητικοί ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης, απότομη μείωση της παραγωγής με στοιχεία διαρθρωτικής μείωσης της παραγωγικής ικανότητας των οικονομιών μας, εξαιρετικά χαμηλή επενδυτική δραστηριότητα και τελικά, υψηλές δημόσιες δαπάνες και χαμηλά δημόσια έσοδα.

    Ενώ σήμερα κάθε συζήτηση που αφορά στη μεταβολή της τρέχουσας δημοσιονομικής μας θέσης θα ήταν αφελής, αν όχι επικίνδυνη, η διαμόρφωση συνθηκών συναντίληψης και συναίνεσης για την οικοδόμηση ενός νέου πλαισίου για τη μεταπανδημική οικονομική μας διακυβέρνηση θα καταστεί σύντομα απαραίτητη. Άλλωστε, το δημοσιονομικό και οικονομικό θεσμικό πλαίσιο που θα κληθούμε να διαμορφώσουμε και τελικά να εφαρμόσουμε, μπορεί να είναι αποτελεσματικό μόνο εάν υπάρχει ισχυρή πολιτική δέσμευση για την τήρηση και την εφαρμογή του. Και στη βάση της πρόσφατης εμπειρίας μας, ανεξάρτητα από το τι θα αποφασίσουμε για το πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να εξασφαλίσουμε ισχυρότερη πολιτική δέσμευση από όση έχουμε μέχρι σήμερα επιδείξει.

    Πρώτα και κύρια, θα πρέπει να συμφωνήσουμε επί των βασικών στόχων και μάλιστα ξεκινώντας από την αρχιτεκτονική του νέου πλαισίου διακυβέρνησης. Σε μια προσπάθεια να συγκεραστούν όλες οι απόψεις και να αποτυπωθούν όλες οι προτιμήσεις, το υφιστάμενο πλαίσιο διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, πέρασε από "40 κύματα", προσθήκες, αναθεωρήσεις, αλλαγές, προσαρμογές και τελικά, κατέληξε να είναι υπερβολικά πολύπλοκο, τόσο ως προς την κατανόησή του και κυρίως, ως προς την εφαρμογή του. Ξεκινώντας λοιπόν από αυτή την παραδοχή, "πεδίον δόξης λαμπρόν" να συμφωνήσουμε στην ανάγκη απλοποίησης του, και στη χρήση απλών μακροοικονομικών δεικτών που είναι άμεσα παρατηρήσιμοι και μετρήσιμοι, ακριβώς το αντίθετο δηλαδή από κάποιους δείκτες που σήμερα χρησιμοποιούμε, όπως το παραγωγικό κενό ή το κυκλικά προσαρμοσμένο ισοζύγιο.

    Δεύτερον και εξίσου σημαντικό είναι να διασφαλίσουμε ότι το πλαίσιο επιτυγχάνει δημοσιονομική ισορροπία και βιωσιμότητα σε όλα τα κράτη μέλη ενώ παράλληλα, ευνοεί τα αναπτυξιακά αντανακλαστικά της κάθε οικονομίας, μέσα από ένα φιλικό προς τις επενδύσεις μακροοικονομικό και δημοσιονομικό περιβάλλον. Η σημερινή μορφή του πλαισίου συντονισμού των οικονομικών μας πολιτικών έχει ένα ευρύτατο φάσμα εφαρμογής το οποίο πιθανώς όμως, να μην έχει σαφή μακροοικονομική στόχευση. Η συμφωνία λοιπόν, και η ισχυρή πολιτική δέσμευση ως προς την κεντρική του στόχευση, είναι απαραίτητη για την επόμενη μέρα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής.

    Με το βλέμμα λοιπόν στην επόμενη μέρα, όσο το πνεύμα και η δουλειά όλων μας παραμένουν προσηλωμένα στην αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας, θα πρέπει να έχουμε στο νου μας τρία σημαντικά στοιχεία σχεδιασμού και εφαρμογής οικονομικής πολιτικής για όσο καιρό απαιτήσει η εξέλιξη πανδημίας:

    * θα πρέπει πάση θυσία, να αποφευχθούν μόνιμες βλάβες στην οικονομία μας και, ως εκ τούτου, η δημοσιονομική επέκταση και στήριξη θα πρέπει να αρθεί προσεκτικά και μόνον όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες. Ωστόσο, τα δημοσιονομικά μέτρα στήριξης που ενεργοποιούμε κατά περίπτωση, θα πρέπει να είναι προσωρινά, ώστε να μην επιβαρύνουμε στο διηνεκές τα δημόσια οικονομικά,

    * όπως ευρέως επισημαίνεται, τα δημοσιονομικά μέτρα θα πρέπει σταδιακά να μετεξελιχθούν από εισοδηματικές ενισχύσεις, σε στοχευμένες παρεμβάσεις που προάγουν μια ανθεκτική και βιώσιμη ανάκαμψη, αφού βέβαια παρέλθουν οι πρωτόγνωρες υγειονομικές συνθήκες,

    * οι εθνικές πολιτικές θα πρέπει σταδιακά να προσαρμοστούν στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε χώρας, σύμφωνα με τα μακροοικονομικά θεμελιώδη, το βαθμό της αβεβαιότητας και την κατά περίπτωση βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών, συγκροτημένα σε ένα κανάλι μακροπρόθεσμου οικονομικού σχεδιασμού. Άλλωστε η τρέχουσα πολυφασματική δημοσιονομική και νομισματική στήριξη θα κλείσει κάποια στιγμή τον κύκλο της και θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι γι’ αυτό.

    Όλα τα ανωτέρω θα πρέπει να μελετηθούν και να λάβουν χώρα με τρόπο συντονισμένο και προσεκτικό, ενώ σημαντικός θα είναι ο συντονισμός και η διάδραση των δημοσιονομικών πολιτικών των κρατών μελών με τις πολιτικές αξιοποίησης των κεφαλαίων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Άλλωστε η πολιτική και θεσμική μας επένδυση στον Μηχανισμό, τον καθιστά το ισχυρότερο όπλο μας για την ανοικοδόμηση της οικονομίας και της κοινωνίας μας την επόμενη μέρα. Μας προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία να εξασφαλίσουμε βιώσιμη ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και να μεταμορφώσουμε τις οικονομίες μας, βάζοντας συγχρόνως τα θεμέλια για ένα δίκαιο, πράσινο, ψηφιακό, ευρωπαϊκό μέλλον. Πρέπει να αξιοποιηθεί σωστά, τόσο σε όρους προαγωγής της αναπτυξιακής μας δυναμικής, όσο και σε όρους εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών μας και, ως εκ τούτου, ο σχεδιασμός και η υλοποίηση των Εθνικών Σχεδίων Ανάκαμψης οφείλει να καλλιεργήσει το έδαφος για τη μεγιστοποίηση της οικονομικής απόδοσης των χρηματοδοτήσεων που εκπορεύονται από τον Μηχανισμό.

    * Ο κ. Γιώργος Μοσχόβης είναι Οικονομολόγος, Επικεφαλής (ε.χ.) της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ