Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 09-Μαρ-2021 00:05

    Μεταβίβαση επιχείρησης και φόρος υπεραξίας: Η απόφαση του ΣτΕ και η εφαρμογή του νόμου

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Μάρθας Παπασωτηρίου

    Παραδοσιακά και με βάση όλους τους νόμους φορολογικών κινήτρων (Ν.Δ. 1297/1972, Ν.2166/1993) πριν την έναρξη εφαρμογής του Ν. 4172/2013 και του νόμου 4601/2019 για τους μετασχηματισμούς, ο οποίος διατήρησε σε ισχύ όλα τα φορολογικά κίνητρα μετατροπών, συγχωνεύσεων και διασπάσεων, η συγχώνευση, διάσπαση, και μετατροπή εν γένει δεν συνεπάγεται καμία φορολογία των υπεραξιών, οι οποίες υπολογίζονται βάσει της διαφοράς μεταξύ της πραγματικής αξίας των μεταβιβαζομένων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού και της φορολογητέας τους αξίας.

    Η απόφαση του ΣτΕ

    Με βάση τα ανωτέρω, το Συμβούλιο της Επικρατείας με την υπ’ αριθμό 1147/2020 απόφασή του, και σε αναίρεση του Δημοσίου για το θέμα της φορολόγησης της υπεραξίας κατά τη μεταβίβαση επιχείρησης, έκρινε ότι με τις διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 2 του ΝΔ 1297/1972, οι οποίες ερμηνεύονται στενά, δεν θεσπίζεται απαλλαγή από τον φόρο υπεραξίας που απορρέει από την συγχώνευση ή μετατροπή επιχειρήσεων, αλλά αναβολή της φορολογικής υποχρέωσης της συγχωνεύουσας ή νέας εταιρείας, η οποία τελεί υπό την προϋπόθεση ότι η υπεραξία αυτή, για την οποία εξακολουθεί να οφείλεται φόρος, εμφανίζεται αυτοτελώς σε ειδικό λογαριασμό.

    Ειδικότερα, κατά την εκδίκαση της υπόθεσης στο Διοικητικό Εφετείο το δικαστήριο έκρινε ότι η φορολογική απαλλαγή που παρέχεται με τις διατάξεις της παρ. 1 του Ν.Δ. 1297/1972, ότι δηλαδή η προκύπτουσα υπεραξία λόγω της συγχώνευσης ή μετατροπής δεν υπόκειται σε υπεραξία κατά το χρόνο της συγχώνευσης, πρέπει να εξετάζεται αυτοτελώς και δεν ισχύει υπό την προϋπόθεση που θέτει η παρ. 2 του ίδιου άρθρου, ότι δηλαδή πρέπει να εμφανίζεται σε ειδικό λογαριασμό.

    Τα επιχειρήματα του Δημοσίου

    Το Δημόσιο ενώπιον του Στε έθεσε ως λόγο αναίρεσης το νομικό ζήτημα κατά πόσο αποτελεί προϋπόθεση της αναβολής φορολόγησης, κατά τη διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 2 του ΝΔ 1297/1972, η εμφάνιση της υπεραξίας της συγχωνευόμενης επιχείρησης, σε ειδικούς λογαριασμούς της συγχωνεύουσας, βάσει της διάταξης της παραγράφου 2 του άρθρου 2 του ΝΔ 1297/1972.

    Το σκεπτικό της απόφασης

    Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η εμφάνιση της υπεραξίας "απαραιτήτως", όπως προκύπτει και από τη διατύπωση του νόμου, σε ειδικό λογαριασμό, αφενός δηλώνει τη βούληση της συγχωνεύουσας ή νέας εταιρείας προς χρήση του ευεργετήματος αναστολής φορολόγησης, αφετέρου διασφαλίζει τη Φορολογική Αρχή και το συναλλακτικό κοινό, για την παρακολούθηση της αναβαλλόμενης φορολογικής υποχρέωσης που θα επηρεάσει την καθαρή θέση της εταιρείας, κατά τον χρόνο της λύσης της. Για τον λόγο λοιπόν αυτό, η μη εμφάνιση της υπεραξίας σε ειδικό λογαριασμό, επιφέρει λήξη της αναβολής φορολόγησης.

    Άλλωστε, ήδη στην παράγραφο 1 του άρθρου 2 του Ν.Δ. 1297/1972 αναφέρεται ρητά ότι δεν υφίσταται υπεραξία κατά το χρόνο της μεταβίβασης ή συγχώνευσης και ουσιαστικά η παράγραφος 2 εξειδικεύει τον τρόπο της αναβολής της φορολόγησης της υπεραξίας (εμφάνιση υπεραξίας σε ειδικό λογαριασμό).

    Το άρθρο 54 του ν. 4172/2013

    Από την άλλη, ο φορολογικός μας νόμος (Ν. 4172/2013) στο άρθρο 54, κάνει αναφορά στην απαλλαγή της φορολογίας της υπεραξίας κατά τον χρόνο της συγχώνευσης ή της διάσπασης χωρίς να ορίζει ρητά κάποια προϋπόθεση για να ισχύσει η απαλλαγή. Αξίζει δε να αναφέρουμε ότι το άρθρο 54 αποτελεί ενσωμάτωση στην εσωτερική μας νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2009/133, στην οποία στο αντίστοιχο άρθρο δεν γίνεται η χρονική αναφορά. Το άρθρο 4 της Ευρωπαϊκής Οδηγίας αναφέρει μόνο ότι  η συγχώνευση, η διάσπαση ή η μερική διάσπαση δεν συνεπάγεται καμία φορολογία των υπεραξιών οι οποίες υπολογίζονται βάσει της διαφοράς μεταξύ της πραγματικής αξίας των μεταβιβαζομένων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού και της φορολογητέας τους αξίας.

    Με βάση τα ανωτέρω, θα είχε ενδιαφέρον η προσέγγιση του ΣτΕ σε μία περίπτωση συγχώνευσης ή μετατροπής με βάση τις διατάξεις του φορολογικού νόμου. 

    * H κα Μάρθα Παπασωτηρίου είναι Partner - Head of Tax, Lawyer στην Andersen Tax Greece.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ