Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 28-Ιουλ-2020 00:05

    Έπρεπε να έρθει ο κόσμος ανάποδα για να δούμε τιμές στο σιτάρι...

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Δημήτρη Αντωνόπουλου 

    Το σιτάρι είναι ένα εμβληματικό προϊόν. Εκτός από βάση της διατροφής, έχει καταγραφεί στη συνείδηση εκατομμυρίων ανθρώπων του πλανήτη σαν το απόλυτο σύμβολο της διατροφικής ασφάλειας: έχουμε σιτάρι (δηλαδή ψωμί) άρα τουλάχιστον δεν θα πεινάσουμε!

    Στην Ελλάδα καλλιεργούμε το σκληρό σιτάρι, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως στην παρασκευή μακαρονιών αλλά και σε άλλες χρήσεις μόνο του ή σε ανάμειξη με το κυρίαρχο είδος, το μαλακό σιτάρι. Είναι προϊόν το οποίο απαιτεί ιδιαίτερες συνθήκες και γι' αυτό δεν καλλιεργείται σε όλο τον κόσμο. Η λεκάνη της Μεσογείου είναι η κατ’ εξοχήν περιοχή του, ενώ τελευταία καλλιεργείται και στον Καναδά, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία. Είναι αρκετά ακριβότερο από το μαλακό σιτάρι σε ποσοστό έως και 30% σε κανονικές συνθήκες.

    Με το ξέσπασμα του κορονοϊού, καταναλωτές από όλο τον κόσμο έσπευσαν στα σούπερ μάρκετ να προμηθευτούν μακαρόνια για προφανείς λόγους. Αποτέλεσμα οι μηχανές της μακαρονονοποιΐας να ανεβάσουν στροφές και να αλέσουν σχεδόν ό,τι υπήρχε διαθέσιμο στην αγορά και στις αποθήκες των παραγωγών. Ο μεγάλος εξαγωγέας Καναδάς, θα κλείσει την τρέχουσα εμπορική περίοδο με ιστορικά χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων, περί τους 800.000 τόννους, (έναντι 1,2 εκατ. του συνήθους), η Αυστραλία και οι ΗΠΑ έχουν ξεμείνει εδώ και καιρό, ενώ στην Ευρώπη οι τελευταίες αποθήκες "σκουπίστηκαν" τον Απρίλιο.

    Με τα χρόνια λοιπόν, τα μακαρόνια, τείνουν να αντικαταστήσουν το ψωμί σαν σύμβολο διατροφικής ασφάλειας. Φθηνά, διατηρήσιμα, εύκολα στην παρασκευή τους, "παντρεύονται" εύκολα με πολλά άλλα υλικά.

    Οι τιμές παραγωγού φυσικά αυξήθηκαν, χωρίς να είναι σαφές τη στιγμή αυτή πού βρίσκονται ακριβώς. Ακόμα περισσότερο αυξήθηκαν οι προσδοκίες από πλευράς παραγωγών μετά από πολλά πέτρινα χρόνια. Όλοι μιλάνε για υψηλή ζήτηση και αντίστοιχες τιμές, η αγορά όμως δείχνει να κρατάει την ψυχραιμία της σα να μη συμβαίνει και κάτι το δραματικό. Παιχνίδι των συμμετεχόντων; Αδράνεια; Ψυχραιμία, ότι αφού επιβιώσαμε, όλα τα άλλα καλά θα πάνες Θα δείξει.

    Το ενδιαφέρον όμως βρίσκεται σε ένα πολιτικοοικονομικό θέμα. Οι τιμές μέχρι πέρισυ ήταν ιδιαίτερα χαμηλές. Τέτοια εποχή έφταναν τα 18 λεπτά το κιλό και τέλος φθινοπώρου τα 21. Με τις τιμές αυτές δεν υπήρχαν πολλά περιθώρια στους παραγωγούς να φροντίσουν την καλλιέργειά τους. Εσπειραν, ορισμένοι έριξαν και λίγο λίπασμα αργότερα, οι πιο προκομμένοι και λίγο φάρμακο για τα ζιζάνια, και περίμεναν από εκεί και πέρα ο καλός θεός να κάνει το θαύμα του. Και αυτό δεν ήταν φετινό φαινόμενο, κρατάει τουλάχιστον 5 χρόνια.

    Τώρα λοιπόν που ήλθε ο θερισμός και τα "καλά νέα” (ο θεός να τα κάνει καλά, αλλά κάπως πρέπει να τα πούμε) με τις τιμές να φλερτάρουν τα 25 λεπτά, οι αποδόσεις δεν ήταν οι πρέπουσες. Λέω πρέπουσες και όχι οι αναμενόμενες. Ολοι εμείς ξέραμε ότι χωρίς φροντίδα και χρήματα για εισροές δηλαδή φάρμακα και λιπάσματα, δεν πρόκειται να πάρεις παραγωγές. Αυτό ήταν οι αναμενόμενες. Οι πρέπουσες με τη σειρά τους ήταν 15 με 20% υψηλότερες. 

    Ας βάλουμε τώρα τα ερωτήματα με μια σειρά: θεωρείτε λογικό τη μια χρονιά οι τιμές να φλερτάρουν με το κόστος και την άλλη με την αισχροκέρδεια; (το 25 λεπτά δεν είναι ακόμη αισχροκέρδεια αλλά από εκεί και πάνω...). Είναι δυνατόν κάποιος παραγωγός να επενδύσει στην καλλιέργεια σκληρού σιταριού, άρα να γίνει αποδοτικότερος και αποτελεσματικότερος, όταν ξέρει ότι τις περισσότερες φορές θα είναι από κάτω στη σχέση του με την αγορά; Θα υπάρξει ποτέ διατροφική ασφάλεια και με την έννοια των ποσοτήτων αλλά κυρίως με την έννοια των τιμών;

    Στο σούπερ μάρκετ του χωριού μας σήμερα το πρωί, μια κοπέλα άλλαζε τις τιμές στα ζυμαρικά. Δεν μπήκα στον κόπο να δω τις νέες διότι ξέρω ότι θα κρατήσουν λίγο. Αναρωτιέμαι όμως εάν ο προβληματικά αμειβόμενος στον τουρισμό εργαζόμενος μπορεί να ανταποκριθεί σε μια αύξηση έστω και λίγων λεπτών του ευρώ! Το ίδιο και άλλοι δεκάδες εργαζόμενοι ή άνεργοι ή επαγγελματίες πληττόμενοι από την πανδημία. 

    Εχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που μελετούσα οικονομικά, αλλά από τα λίγα που θυμάμαι ακόμη, νομίζω αυτό το λέμε αποτυχία της αγοράς. Η γεωργία θεωρείτο πάντα ότι είναι πιο κοντά στο μοντέλο του τέλειου ανταγωνισμού. Πολλοί παραγωγοί, πολλοί αγοραστές, αρκετοί μεταποιητές άρα η τιμή κάπου θα ικανοποιήσει όλους. Στην πράξη όμως δεν δούλεψε έτσι. Οι παραγωγοί σαφώς και δεν είναι ικανοποιημένοι. Και δεν θα είναι ικανοποιημένοι ούτε με τις φετινές υψηλές τιμές, αφού υπάρχει μια αίσθηση ότι χάσαμε την ευκαιρία μέσα από τα χέρια μας. Μη φανταστείτε ότι του χρόνου θα μπορέσουν να κάνουν σωστά τις καλλιεργητικές φροντίδες. Τα λιγοστά φετινά χρήματα, δεν φτάνουν και για επιβίωση και για καλλιεργητικές φροντίδες. Εσείς τι θα διαλέγατε;

    Ετσι δεν πρόκειται να ξεφύγουμε ποτέ από τον φαύλο κύκλο!

    Παρόμοιο σκηνικό στήνεται και με το αιγοπρόβειο γάλα και την φέτα. Για θέματα που δεν μπορούμε να αναλύσουμε τώρα (θα πούμε μόνο ότι η πολιτεία όταν θέλει, μπορεί) η ζήτηση για αιγοπρόβειο γάλα ανεβαίνει ραγδαία. Αμέσως οι τιμές στο τριφύλι (ζωοτροφή) πήραν την ανιούσα. Πως θα ανταπεξέλθουν οι κτηνοτρόφοι, οι οποίοι τρία χρόνια τώρα έπαιρναν ολοένα και χαμηλότερες τιμές στο γάλα τους; Μέρος της σημερινής ελλειμματικής κατάστασης οφείλεται στο ότι τα κοπάδια μειώθηκαν. 

    Ακόμη ένα δείγμα ότι οι χαμηλές τιμές από μόνες τους δεν μπορούν να ικανοποιήσουν όλα τα μέρη. Οι καταναλωτές πλήρωναν μια κάποια σχετικά χαμηλή τιμή για την φέτα, τώρα όμως σε καιρό πανδημίας θα πουν το τυρί τυράκι. Ως καταναλωτής δεν είμαι καθόλου ευτυχής, τώρα που είναι τα πράγματα δύσκολα θα σκέπτομαι να ρίξω λίγο παραπάνω τυρί στη μακαρονάδα μου...

    Ας μην πούμε για τα κηπευτικά και τα φρούτα όπου η πτώση και η άνοδος των τιμών προκαλεί vertigo και παιχνίδι για πολύ γερά νεύρα!

    Παρόμοια η κατάσταση με το ροδάκινο, βιομηχανικό και επιτραπέζιο που παλεύει να ξεκολλήσει από το ρώσικο εμπάργκο και τις αμερικάνικες κυρώσεις. Το παράδοξο είναι ότι ενώ το προϊόν σχεδόν πετιέται, στα μανάβικα κοστίζει αρκετά. Δεν θα ήταν λογικό ότι με χαμηλότερες τιμές θα έφευγε περισσότερο προϊόν; 
     
    Σήμερα, στην τροφοδοσία της διατροφικής αγοράς μεγάλο ρόλο διαδραματίζουν και η μεταποίηση, η διανομή και το εμπόριο.  Οι κλάδοι αυτοί προσθέτουν σημαντικό κόστος και αποκομίζουν σημαντικά κέρδη από τη δραστηριότητά τους, προσφέροντας φυσικά καθοριστικές υπηρεσίες. Καλό θα ήταν να πάρουν κι αυτοί θέση στο όλο θέμα της έντονης μεταβλητότητας των τιμών που θίγουν τουλάχιστον τα δύο άκρα της αλυσίδας, δηλαδή τους παραγωγούς και τους καταναλωτές.

    Δεν μας είναι σαφές, αφού ποτέ δεν έχει ανακοινωθεί κάτι σχετικό από τους φορείς τους, ποια είναι η συμπεριφορά τους. Απλά προσαρμόζουν το ποσοστό κέρδος τους στις μεταβαλλόμενες συνθήκες; Προσπαθούν να κρατήσουν σταθερές τις τιμές, αναλαμβάνοντας το μέρος της ευθύνης που τους αντιστοιχεί; Μήπως η πολυδιαφημιζόμενη εταιρική κοινωνική ευθύνη θα πρέπει να περιλάβει και καταστάσεις κρίσης;

    Η συζήτηση που πρέπει να ανοίξει είναι καθοριστικής σημασίας. Τι να το κάνω εάν η φέτα κατοχυρώθηκε σαν ΠΟΠ προϊον στην Ευρώπη και αλλού, όταν δεν βρίσκω γάλα και μάλιστα σε λογικές τιμές να την φτιάξω!!! Οι τιμές πρέπει να ικανοποιούν όλους τους παίκτες διαχρονικά και όχι ευκαιριακά. Οι επενδύσεις δεν στήνονται πάνω σε πρόσκαιρα μεγέθη, ασταθείς ευκαιρίες και ευμετάβλητες αποδόσεις.

    Ετσι όμως δεν πάμε μακρυά! Με το "μία σου και μία μου” παίζεις παιδικά παιχνίδια, δεν στήνεις δουλειές με μέλλον.

    * Ο κ. Δημήτρης Αντωνόπουλος είναι Αγροτοοικονομολόγος Msc - Παραγωγός Κελυφωτού Φιστικιού

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ