Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 10-Ιουλ-2020 00:05

    Ευρωπαϊκό ταμείο ανάκαμψης: απαραίτητο το ταχύτερο... και χωρίς εκπτώσεις

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Πλάτωνα Μονοκρούσου 

    Σε αντίθεση με άλλες οικονομικές κρίσεις του παρελθόντος, η γενεσιουργός αιτία της τρέχουσας ύφεσης δεν ήταν χρηματοοικονομικής ή εμπορικής φύσης. Αντ' αυτού, προκλήθηκε από το διπλό σοκ της απότομης παύσης της ζήτησης και της παραγωγής σε διεθνή κλίμακα. Η ιδιαιτερότητα αυτή σε συνδυασμό με τη σταδιακή εφαρμογή γενικευμένων μέτρων εγκλεισμού προκάλεσαν μεγάλη αστάθεια στις διεθνείς χρηματοοικονομικές αγορές, κατακόρυφη πτώση της οικονομικής δραστηριότητας και αυξημένα επίπεδα αβεβαιότητας. Σε μεγάλο βαθμό, η αβεβαιότητα αυτή συνεχίζει να υφίσταται καθώς συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στο μέτωπο της πανδημίας. Λαμβάνοντας υπόψιν τους ανωτέρω παράγοντες, η τρέχουσα συγκυρία έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας παγκόσμιας φυσικής (στην προκειμένη περίπτωση, υγειονομικής) καταστροφής. Συνεπώς, η δέουσα απάντηση του μείγματος οικονομικής πολιτικής για την άμβλυνση των υφεσιακών χαρακτηριστικών της τρέχουσας συγκυρίας θα πρέπει να στοχεύει στην άμεση ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας και την ταχεία αποκατάσταση της εμπιστοσύνης νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Και αυτό, αγνοώντας ακόμη και τις όποιες μεσο-μακροπρόθεσμες δυνητικές επιπτώσεις από τη μαζική εφαρμογή επεκτατικών πολιτικών.  

    Σε ό,τι αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, η απάντηση της οικονομικής πολιτικής στην κρίση ήταν έως τώρα ανισομερής, τόσο λόγω των διαφορετικών δημοσιονομικών δυνατοτήτων των χωρών μελών, όσο και των περιορισμών που εδράζουν στις συνθήκες της Ένωσης αναφορικά με τον τρόπο χρηματοδότησης των ελλειμμάτων. Για παράδειγμα, η Γερμανία έχει ήδη εισαγάγει πρωτόγνωρα σε ταχύτητα και μέγεθος μέτρα για την τόνωση της εγχώριας οικονομικής δραστηριότητας, ενώ τα μέτρα στηρίξεις που έχουν έως τώρα εφαρμοσθεί στα φτωχότερα κράτη μέλη του νότου (Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Ελλάδα) δε κρίνονται επαρκή, δεδομένων των μεγάλων οικονομικών προκλήσεων που πηγάζουν τόσο από επιπτώσεις της πανδημίας, όσο και από τις αυξημένες ανάγκες επενδύσεων σε τομείς όπως αυτών της τεχνολογίας και της διαχείρισης των φυσικών πόρων. Εδώ πρέπει να εξάρουμε την έως τώρα απάντηση της νομισματικής πολιτικής στην κρίση, καθώς η ΕΚΤ έχει ήδη εισαγάγει σημαντικά μέτρα για την αντιμετώπιση του κινδύνου αποπληθωρισμού, την τόνωση της πιστωτικής επέκτασης  και την εύρυθμη λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Ευρωζώνης. 

    Αυτό που απομένει να γίνει για την αποφυγή μιας περαιτέρω καταστροφικής απόκλισης του βιοτικού επιπέδου μεταξύ των χωρών μελών του βορρά και του νότου είναι η ταχεία μεταφορά των απαραίτητων δημοσιονομικών πόρων από τα πλουσιότερα προς τα φτωχότερα κράτη μέλη της Ένωσης. Η μεταφορά των κονδυλίων αυτών θα πρέπει να λάβει χώρα χωρίς την περαιτέρω σημαντική αύξηση του λόγου χρέους-ΑΕΠ των χωρών εκείνων που ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα δημοσιονομικής βιωσιμότητας (πχ. Ιταλία και Ελλάδα). Πράγματι, στο τέλος της ημέρας, αυτός είναι και ο μόνος τρόπος να αποφευχθεί μια νέα πολιτικοοικονομική κρίση που θα μπορούσε να δυναμιτίσει τα θεμέλια του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος. 

    Τα καλά νέα είναι ότι για πρώτη φορά στην ιστορία της Ένωσης ετέθη στο τραπέζι μια τέτοιου είδους πρόταση. Και αυτό διότι ουσιαστικά αποτελεί μια μορφή προσωρινής αμοιβαιοποίησης χρέους, καθώς προβλέπεται ότι τα απαραίτητα κονδύλια θα αντληθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, χρησιμοποιώντας ως εγγύηση το νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Το Ταμείο Ανάκαμψης (Next Generation EU) τυγχάνει ισχυρής στήριξης από τον γαλλογερμανικό άξονα και έχει ήδη συγκεκριμενοποιηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε σχετική ανακοίνωση που έλαβε χώρα στα τέλη Μαΐου. 

    Μεταξύ άλλων, η εν λόγω πρόταση ουσιαστικά προβλέπει την ενίσχυση του νέου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού κατά 750 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό τα 500 δισ. ευρώ θα διατεθούν με τη μορφή επιχορηγήσεων και τα 250 δισ.  με τη μορφή δανείων για την τόνωση της δραστηριότητας και των επενδύσεων στις χώρες που έχουν πληγεί  περισσότερο από την κρίση. Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα και Πολωνία αναμένεται να ωφεληθούν περισσότερο από εν λόγω πρόγραμμα. Συμπεριλαμβανομένων και των λοιπών κονδυλίων από το νέο προϋπολογισμό, οι διαθέσιμοι πόροι για την Ελλάδα στην νέα προγραμματική περίοδο 2021-27 προσεγγίζουν τα 50 δισ. ευρώ. 

    Ποια είναι και τα όχι τόσο καλά νέα σε σχέση με την ανωτέρω εξέλιξη; Ο κίνδυνος εδώ είναι ότι η τελική μορφή του ταμείου ανάκαμψης θα αποκλίνει σημαντικά από τις αρχικές προτάσεις λόγω των ισχυρών ενστάσεων από συγκεκριμένη ομάδα χωρών μελών της Ένωσης τόσο για τη μορφή των χρηματοδοτήσεων (επιχορηγήσεις έναντι δανείων) όσο και για τη μορφή των σχετικών προαπαιτούμενων. Οι ενστάσεις αυτές είναι σεβαστές αλλά κατά την άποψή μου κοντόφθαλμες καθώς αποτυγχάνουν να δώσουν πειστική απάντηση στην υπαρξιακή κρίση που διέρχεται η ευρωπαϊκή οικονομία.    

    * Ο Δρ. Πλάτων Μονοκρούσος είναι Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Hellenic Value Investment Services, Σύμβουλος επενδύσεων Διεθνών Χρηματοοικονομικών Οίκων, Επισκέπτης Καθηγητής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Λονδίνου (LSE)  
     
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ