Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 17-Δεκ-2019 00:07

    Επαναφορά του δημοκρατικού προγραμματισμού

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Αλέκου Παπαδόπουλου 

    Η περίφημη ανάπτυξη της χώρας, εκτός από την προσέγγιση ξένων κεφαλαίων, απαιτεί πριν από όλα ν’ εκκινήσει η ενδογενής ανάπτυξη αφού όμως πρώτα οργανωθεί ο τρόπος με τον οποίο θα κατανέμονται ορθολογικά οι διαθέσιμοι αναπτυξιακοί πόροι. 

    Παίρνω αφορμή από δύο πρόσφατους νόμους που επιχειρούν να βελτιώσουν τις διαδικασίες του αναπτυξιακού προγραμματισμού, αλλά έχουν κατά τη γνώμη μου αποσπασματικό χαρακτήρα, διότι είναι νομοθετικές πρωτοβουλίες μεμονωμένων Υπουργείων και δεν διασφαλίζουν τον κυβερνητικό συντονισμό όλων των συναρμόδιων για τον αναπτυξιακό προγραμματισμό και τον χωροταξικό σχεδιασμό φορέων της Κεντρικής Δημόσιας Διοίκησης και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. 
    Ο νόμος 4555 του 2018 του Υπουργείου Εσωτερικών, που ψηφίστηκε επί της προηγούμενης Κυβέρνησης, με τα άρθρα 175 έως 177 επιιχειρεί με κανονιστικές ρυθμίσειςνα "εξαναγκάσει" το Υπουργείο Ανάπτυξης να συνεργαστεί με το Υπουργείο Εσωτερικών (πολύ παλιά πληγή) για να διασφαλίσει ότι οι Περιφέρειες και οι Δήμοι θα χρηματοδοτούν τα έργα τους από τα συγχρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προγράμματακαι να "εξαναγκάσει" το Υπουργείο Περιβάλλοντος να διασφαλίσει τη συνοχή του χωρικού σχεδιασμού με τον αναπτυξιακό προγραμματισμό. 
    Οι ρυθμίσεις αυτές δυστυχώς δεν είναι επιτακτικού αλλά ενδεικτικού χαρακτήρα, δηλαδή καταλήγουν να είναι "ευχές" και γι’ αυτό δεν εφαρμόστηκαν, ούτε πρόκειται να εφαρμοστούν και κάθε Υπουργείο θα συνεχίσει να εφαρμόζει τους νόμους "του". 
    Ο ("αναπτυξιακός") νόμος 4635 του 2019 του Υπουργείου Ανάπτυξης, που ψηφίστηκε επί της σημερινής Κυβέρνησης, με τα άρθρα 118 έως 141 επιχειρεί να εισάγει λειτουργίες προγραμματισμού στις αναπτυξιακές παρεμβάσεις που χρηματοδοτούνται από τους εθνικούς πόρουςτου Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και επικαλείται "την αρχή της συμπληρωματικότητας προς τις συγχρηματοδοτούμενες από την Ευρωπαϊκή Ένωση παρεμβάσεις", αλλά δεν διασφαλίζει τον συνολικό μεσοπρόθεσμο Αναπτυξιακό Προγραμματισμό που έχει ανάγκη η χώρα, ούτε τον συντονισμό και τη συμπληρωματικότητα όλων των δημοσίων επενδύσεων, ούτε τη σύνδεση του αναπτυξιακού προγραμματισμού με τον χωροταξικό σχεδιασμό. 
    Βέβαια στο άρθρο 120 προβλέπει ότι "στις διαδικασίες αναπτυξιακού προγραμματισμού ..... τηρούνται οι αρχές και οι κανόνες της εθνικής και της ενωσιακής νομοθεσίας ....., ιδίως όσον αφορά το περιβάλλον, το χωροταξικό σχεδιασμό .....", αλλά και αυτές οι ρυθμίσεις είναι ενδεικτικού χαρακτήρα, διότι δεν υπάρχει μηχανισμός επιβολής τους και οι δομές ελέγχου ασχολούνται μόνο με την τυπική νομιμότητα και την τήρηση των διαχειριστικών κανόνων.
    Στην ίδια λογική κινούνται πολλοί νόμοι της τελευταίας 20ετίας που αφορούν τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης και το ΕΣΠΑ, τον χωροταξικό και τον πολεοδομικό σχεδιασμό, τα πενταετή και τα ετήσια επιχειρησιακά προγράμματα των Περιφερειών και των Δήμων, αλλά ο χώρος ενός άρθρου δεν μου επιτρέπει να τους παραθέσω αναλυτικά. Καθένας από αυτούς εκπονείται από έναν Υπουργό και τον συνυπογράφουν τυπικά οι άλλοι χωρίς να παρεμβαίνουν, στη βάση μιας σιωπηρής αμοιβαιότητας, οπότε κάθε Υπουργείο έχει τους νόμους "του". 
    Τα παραδείγματα από την μέχρι σήμερα απουσίατου συντονισμού αναπτυξιακού προγραμματισμού και χωροταξικού σχεδιασμού και την έλλειψη συμπληρωματικότητας και συνέργειας των δημοσίων επενδύσεων είναι γνωστά: Μεγάλοι οδικοί άξονες χωρίς διασυνδέσεις με τα γειτονικά αστικά κέντρα. Σταθμοί μετρό χωρίς κοντινούς χώρους στάθμευσης. Εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων χωρίς συνδεδεμένο δίκτυο αποχέτευσης. 
    Τα ανωτέρω ζητήματα τα αντιμετώπιζε ικανοποιητικά, για την εποχή που ψηφίστηκε, ο νόμος 1622 του 1986 στο Κεφάλαιο Δ΄ (άρθρα 70 έως 74) για τον "Δημοκρατικό Προγραμματισμό", που προέβλεπε στο άρθρο 72 ότι: 
    "1. Το μεσοχρόνιο εθνικό αναπτυξιακό πρόγραμμα καταρτίζεται από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, μετά από προτάσεις των κεντρικών φορέων του δημοσίου τομέα και των περιφερειακών συμβουλίων και γνώμη του Εθνικού Συμβουλίου Αναπτυξιακής Πολιτικής. 
    2. Κάθε μεσοχρόνιο περιφερειακό αναπτυξιακό πρόγραμμα καταρτίζεται, στα πλαίσια του αντίστοιχου μεσοχρόνιου εθνικού αναπτυξιακού προγράμματος, από το περιφερειακό συμβούλιο της αντίστοιχης περιφέρειας, ύστερα από σχετικές προτάσεις των νομαρχιακών συμβουλίων της περιφέρειας και εγκρίνεται από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, ύστερα από σχετική γνώμη των αρμόδιων φορέων του δημόσιου τομέα". 

    Ο νόμος αυτός εκπονήθηκε από κοινού από τα τρία συναρμόδια Υπουργεία και στα άρθρα 73 και 74 προβλέπει τη συνέργειά τους στην εξειδίκευση του νομικού πλαισίου, με την έκδοση Προεδρικών Διαταγμάτων, με πρόταση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας, Εσωτερικών και Χωροταξίας, με τα οποία ρυθμίζονται: 
    – "το περιεχόμενο των ετήσιων αναπτυξιακών προγραμμάτων, οι διαδικασίες αξιολόγησης έργων για την ένταξή τους στα προγράμματα αυτά και ο τρόπος ενημέρωσης των οργάνων προγραμματισμού για τα προγραμματικά πλαίσια, μέσα στα οποία οφείλουν να καταρτίζουν τα ετήσια προγράμματά τους" και
    – "η μέθοδος κατάρτισης του εθνικού προτύπου περιφερειακής κατανομής πιστώσεων του προγράμματος δημόσιων επενδύσεων στις περιφέρειες, τις νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις και τους οργανισμούς τοπικής  αυτοδιοίκησης, τα κριτήρια χαρακτηρισμού των έργων και δραστηριοτήτων εθνικής, περιφερειακής, νομαρχιακής ή τοπικής σημασίας, οι διαδικασίες σύναψης και το περιεχόμενο των προγραμματικών συμβάσεων, μεταξύ των διαφόρωνοργάνων προγραμματισμού, καθώς και το περιεχόμενο των χρηματοδοτικών προγραμμάτων που συνοδεύουν τα ετήσια αναπτυξιακά προγράμματα".
    Επίσης, στο άρθρο 73 προβλέπει τη συμμετοχή των Οργανισμών (Ρυθμιστικών Σχεδίων) Αθήνας και Θεσσαλονίκης, ώστε να διασφαλίζεται τουλάχιστον στις μητροπολιτικές περιοχές η σύνδεση αναπτυξιακού προγραμματισμού και χωροταξικού σχεδιασμού. 
    Ο νόμος 1622 του 1986 εφαρμόστηκε μόνον από λίγα τοπικά και ελάχιστα νομαρχιακά αναπτυξιακά προγράμματα, γιατί τα συγχρηματοδοτούμενα από την Ε.Ε. επιχειρησιακά προγράμματα επέβαλαν τους διαχειριστικούς κανόνες τους. 
    Σήμερα χρειάζεται η επικαιροποίηση του νόμου για τον Δημοκρατικό Προγραμματισμό διότι δεν έχουμε πλέον Κοινότητες και κρατικές Νομαρχίες, αλλά Δήμους και αιρετές Περιφέρειες. 
    Και φυσικά η Κυβέρνηση κεντρικά έχει υποχρέωση να διασφαλίσει τη συνεργασία των συναρμόδιων Υπουργείων και των συλλογικών φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τόσο στην εκπόνηση της επικαιροποίησης, όσο και στην εφαρμογή του νέου νόμου, με κοινό όργανο παρακολούθησης, ελέγχου και αξιολόγησης της εφαρμογής του, που θα ενημερώνει σε τακτά διαστήματα τον Πρωθυπουργό και τη Βουλή. 
    Θέλω να διευκρινίσω ότι η έννοια του Δημοκρατικού Προγραμματισμού που επαναφέρω φαντάζει μεν παλιά και είναι αν το δει κάποιος με την αρρωστημένη θεώρηση του ψεύτικου επικοινωνισμού και της ανάγκης προς χάριν του εντυπωσιασμού να επιλέγονται καινούργια σχήματα λέξεων. Ως αντίληψη όμως πολιτικής και ορθολογικής διαχείρισης για μία αποτελεσματική ενδογενούς ανάπτυξης πριν την έλευση της πλημμυρίδος των ξένων επενδυτικών κεφαλαίων, θεωρώ ότι είναι πολύ μπροστά από την εποχή της συλλήψεώς της. Ας ρίξει κάποιος μία ματιά στη Γαλλία και τις άλλες χώρες της Ε.Ε. και θα πειστεί για τις διαδικασίες ορθής διαχείρισης των αναπτυξιακών πόρων. 

    * Ο κ. Αλέκος Παπαδόπουλος είναι Πρώην Υπουργός 
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων