Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 25-Απρ-2019 00:05

    Η επέλαση της ασχήμιας

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Τάσου Αναστασάτου

    Η άτυπη προεκλογική περίοδος στην οποία βρίσκεται η χώρα ας χρησιμοποιηθεί ως ευκαιρία να αλλάξουμε την ατζέντα του δημόσιου διαλόγου. Είναι πλέον καιρός να ξεφύγουμε από μυωπικές λογικές και πελατειακά προτάγματα και να ασχοληθούμε με τα ζητήματα τα οποία θα καθορίσουν την πορεία της Ελλάδας τις επόμενες δεκαετίες. Ένα τέτοιο ζήτημα αφορά την εικόνα της χώρας μας, κυριολεκτικώς ομιλώντας, και τη σχέση της με την ισχύ του κράτους δικαίου και την ποιότητα των θεσμών.

    Δεν είναι κάτι καινούριο ότι η σύγχρονη Ελλάδα χαρακτηρίζεται από έλλειψη σεβασμού στο αστικό και φυσικό περιβάλλον. Πρόκειται για μία χώρα η οποία χτίστηκε άναρχα υπό την πίεση, όχι μόνο οικονομικών αναγκαιοτήτων, αλλά και πελατειακών διευθετήσεων. Τα αποτελέσματα ήταν δραματικά:  έλλειψη στοιχειώδους χωροταξίας, εκατοντάδες χιλιάδες αυθαίρετα τα οποία πληγώνουν το μοναδικού κάλλους ελληνικό τοπίο (και τα οποία πολλαπλασιάζονται αενάως υπό την σιωπηρή υπόσχεση διαδοχικών κυμάτων νομιμοποίησης), εμπρησμοί δασών με κίνητρο την ανοικοδόμηση, καταπατήσεις δασών κι αιγιαλού, καταστροφή της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς για την ανέγερση αποτρόπαιων πολυκατοικιών κ.ο.κ.

    Αυτό όμως που εντυπωσιάζει αρνητικά είναι ότι, ενώ η χώρα ενσωματώνει –αργά και με παλινωδίες έστω- το ευρωπαϊκό θεσμικό κεκτημένο και η οικονομική κρίση αρχίζει να ξεπερνιέται, η ασχήμια γύρω μας δεν μειώνεται, αντιθέτως αυξάνεται. Το φαινόμενο αυτό δεν εξηγείται μόνο από τις οικονομικές συνέπειες της κρίσης και τη σχετιζόμενη αδυναμία χρηματοδότησης εξωραϊστικών παρεμβάσεων. Επεκτείνεται στην επικράτηση μίας γενικευμένης ανομίας και μίας  πολιτισμικής περιφρόνησης προς το μέτρο. Ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα:

    * Οι παραλίες γεμίζουν αυθαίρετες κατασκευές πάνω στο κύμα και παραδοσιακοί οικισμοί σε νησιά δομούνται ανεξέλεγκτα. Τον τελευταίο χρόνο ενέσκηψαν πιο πολύνεκρες από ποτέ  τραγωδίες (πλημμύρες, πυρκαϊές) που σχετίζονται με την οικοδομική αυθαρεσία και την αδυναμία της πολιτείας να οργανώσει την πολιτική προστασία αλλά αυτό δεν άρκεσε για να αλλάξει κάτι. Οι τακτοποιήσεις αυθαιρέτων συνεχίζονται και πολυδιαφημισμένες κατεδαφίσεις μένουν στα χαρτιά. Μεταρρυθμίσεις όπως το κτηματολόγιο και οι δασικοί χάρτες δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμα παρά την ένταξή τους στη μνημονιακή αιρεσιμότητα, αντιμετωπίζουν προσκόμματα και αντιστάσεις και, ως εκ θαύματος, καθυστερούν μονίμως. Νομοθετήματα εισάγουν παραθυράκια νέων νομιμοποιήσεων αυθαιρεσιών.

    * Οι περισσότερες πόλεις μας είναι ολοένα και πιο βρώμικες.

    * Όποιος έχει ταξιδέψει στο εξωτερικό έχει παρατηρήσει ότι το κατά πόσον τα καλώδια των διαφόρων δικτύων είναι υπέργεια ή υπογειοποιημένα αποτελεί μία καλή προσεγγιστική μεταβλητή (proxy) για το εάν η αντίστοιχη χώρα είναι ανεπτυγμένη ή όχι. Στην Ελλάδα τα πάντα είναι υπέργεια και, αντί αυτό να βελτιώνεται όσο περνά ο καιρός, επιδεινώνεται: καλώδια του δικτύου ηλεκτρικού ρεύματος, της τηλεφωνίας, του τρόλεϋ, του τραμ, του οδοφωτισμού, ακόμα και τα χριστουγεννιάτικα φωτάκια που μένουν αναρτημένα στους ιστούς καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Κυριολεκτικώς δεν μπορεί κανείς πουθενά να δει τον ουρανό χωρίς καλώδια. Ζούμε κάτω από τον ιστό της αράχνης. Και σα να μην είχαμε αρκετά, προσθέτουμε συνεχώς νέα, όπως την επέκταση του τραμ στον Πειραιά (εκτός αν κάποιος πιστεύει ότι πρόκειται για τόσο επιτυχημένο μέσο μεταφοράς που δικαιολογούνται τα έξτρα καλώδια).

    * Όλα τα κτήρια γεμίζουν ολοένα και περισσότερο από πιάτα καλωδιακής τηλεόρασης, θέαμα πολύ οικείο στους επισκέπτες τριτοκοσμικών χωρών. Πιάτα στις προσόψεις, πιάτα στα μπαλκόνια, πιάτα στις ταράτσες και πάνω απο αυτές.

    * Οι ταράτσες των πολυκατοικιών παραμένουν γεμάτες με κεραίες λήψης της τηλεόρασης, η εγκατάσταση κεντρικών κεραιών με αποκαθήλωση των ατομικών δεν εφαρμόστηκε ποτέ.

    * Όλα σχεδόν τα κτήρια έχουν γεμίσει από τεράστιους αντιαισθητικούς ηλιακούς θερμοσίφωνες, αρκετοί εκ των οποίων είναι τοποθετημένοι παράνομα ακόμα και με βάση την ισχύουσα νομοθεσία (πάνω από το υψηλότερο σημείο των κτηρίων, την απόληξη του δώματος του ανελκυστήρα). Τα οικολογικά επιχειρήματα είναι εκ του πονηρού: υπάρχουν λύσεις τοποθέτησης συστημάτων ηλιακής ενέργειας οι οποίες δεν προκαλούν οπτική ρύπανση. Απλώς, κανένας δεν ενδιαφέρεται που η κορυφογραμμή της Αθήνας και των άλλων πόλεων μετατρέπεται σε σκηνικό ταινίας φουτουριστικής δυστοπίας.

    * Τα πάσης φύσεως καταστήματα τοποθετούν ολοένα και περισσότερο τις διαφημιστικές τους πινακίδες σε ό,τι διάσταση επιθυμούν και συχνότατα, όχι επί της πρόσοψής τους, αλλά κάθετα στον δρόμο.

    * Η εικόνα της πλειονότητας των κτηρίων αλλοιώνεται από την παρουσία  εξωτερικών μονάδων κλιματιστικών στην πρόσοψή τους. Παρανόμως φυσικά.

    Ας αφήσουμε για λίγο στην άκρη ότι είμαστε όλοι πολίτες αυτής της χώρας και πληγώνει τον πολιτισμό μας η εικόνα ανομίας και κακογουστιάς. Υπάρχουν και αμιγώς οικονομικοί λόγοι που η ασχήμια δεν μπορεί να είναι μία αποδεκτή κανονικότητα:

    * Για μία χώρα σαν την Ελλάδα η οποία έχει τον τουρισμό ως μία από τις βασικότερες βιομηχανίες της, η ομορφιά του φυσικού και αστικού περιβάλλοντος δεν είναι μια πολυτέλεια, είναι πλουτοπαραγωγικός πόρος, είναι asset.

    * Η ασχήμια είναι παιδαγωγός σε αντικοινωνικές και παραβατικές συμπεριφορές: άνθρωποι που μεγαλώνουν εντός της ασχήμιας και της γενικευμένης περιφρόνησης προς βασικούς κανόνες ευταξίας, μαθαίνουν ότι ο σεβασμός στο κράτος δικαίου είναι προαιρετικός και αφορά τα κορόιδα. Αυτή η αντίληψη αποτελεί κρίσιμο εμπόδιο για την προσέλκυση σοβαρών και παραγωγικών επενδύσεων και την εμπέδωση παραγωγικής κουλτούρας. Η οικονομική έρευνα έχει αποδείξει ότι η ποιότητα των θεσμών και η τήρηση των νόμων αποτελεί τη βασικότερη προσδιοριστική παράμετρο της ανάπτυξης μακροχρονίως.

    * Εν τέλει, μία χώρα η οποία υποβαθμίζει την καθημερινή ποιότητα ζωής των κατοίκων της, πως φιλοδοξεί να προσελκύσει κεφάλαια (υψηλής ποιότητας και μακροπρόθεσμου προσανατολισμού, όχι αμφιβόλων προελεύσεων)  και πολίτες ανεπτυγμένων χωρών;

    Το νέο ξεκίνημα που χρειάζεται η χώρα στην οικονομία και τους θεσμούς της πρέπει να σηματοδοτηθεί από μία επανάσταση του μέτρου και της αισθητικής. Ασφαλώς χρειάζεται μία συμμαχία των πολιτισμένων ανθρώπων ενάντια στην εξάπλωση της ασχήμιας.  Ασφαλώς απαιτείται μία βελτίωση των σχετικών νόμων ώστε να αντιμετωπίζουν τα σύγχρονα ζητήματα και να είναι ρεαλιστικοί, δεδομένου ότι αρκετοί νόμοι είναι ηθελημένα δαιδαλώδεις και αντιφατικοί (ή καθυστερούν ηθελημένα να εισαχθούν για πελατειακούς λόγους), με αποτέλεσμα να ωθούν τους πολίτες στην παρανομία. Εξίσου βασικό όμως είναι ότι οι νόμοι στην Ελλάδα –καλοί, κακοί και μέτριοι- δεν εφαρμόζονται διότι οι αρχές οι οποίες είναι επιφορτισμένες με την τήρησή τους ασκούν πλημελώς το καθήκον τους. Όταν οι παραβάσεις δεν τιμωρούνται,  η περιφρόνηση στην αισθητική και στο νόμο γίνεται πλειοψηφική κοινωνική συμπεριφορά. Το καλό γούστο δεν μπορεί να επιβληθεί, η ποιότητα των νόμων και η επίβλεψή της τήρησής τους όμως μπορεί. Η ένταξη στον πολιτισμένο κόσμο δεν είναι πολυτέλεια, είναι όρος επιβίωσης. 
     
    * Ο κ. Τάσος Αναστασάτος είναι Επικεφαλής Οικονομολόγος του Ομίλου της Eurobank και Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων