Από τον Γιώργο Λακόπουλο

Θα μπορούσε να πάρει κανείς στα σοβαρά την πρόθεση του ΣΥΡΙΖΑ να αλλάξει και το Σύνταγμα – αφού άλλαξε την Ελλάδα και την Ευρώπη. Σε κάθε περίπτωση ο Καταστατικός Χάρτης της Γ' Ελληνικής Δημοκρατίας χρειάζεται αλλαγή. Ο λεγόμενος συντακτικός νομοθέτης είχε πέντε γραμμάρια –συλλογικό– μυαλό για να καταλαβαίνει ότι ο θεμελιώδης νόμος ενός Πολιτεύματος δεν μπορεί να μένει αμετάβλητος στον αιώνα τον άπαντα. Αλλά εδώ σε θέλω κάβουρα να περπατάς στα κάρβουνα.

Αυτό που αποκαλούμε για λόγους ευκολίας "αλλαγή", είναι η αναθεώρηση, προβλέπεται στο ίδιο το Σύνταγμα αλλά δεν είναι προχειροδουλειά. Δεν είναι ούτε όπως την αντιλαμβάνονται οι Συριζαίοι: "Ρε συ, δεν αλλάζουμε το Σύνταγμα;". Αλλά ούτε και λίφτινγκ, όπως νομίζουν μερικοί και από τη Ν.Δ. που υποβάλλουν προτάσεις σαν να πρόκειται για το καταστατικό του κόμματός τους.

Δεν κάνουμε κι ένα Δημοψήφισμα;

Πάντως η κυβέρνηση ξεκίνησε στραβά και ανάποδα. Ανακοίνωσε την ημερομηνία στην οποία θα καταθέσει προτάσεις –24 Ιουλίου, της Μεταπολίτευσης ανήμερα– αλλά όχι και τις προτάσεις. Πρώτα πυροβολούμε και μετά ρωτάμε; Όχι ακριβώς. Απλώς δεν τις έχει αυτές τις προτάσεις. Κι εδώ που τα λέμε, πώς να τις έχει, αφού σε αυτό το θέμα ο ΣΥΡΙΖΑ είναι αλλού ο παπάς αλλού τα ράσα;

Η απόδειξη ήλθε με το καλημέρα. Η Όλγα Γεροβασίλη –ήτοι ο ίδιος ο πρωθυπουργός, διότι εκπρόσωπός του είναι– με το μόνιμο χαμόγελο και το αρτινό αξάν, έριξε στο τραπέζι και την ιδέα του δημοψηφίσματος. Άγνοια; Περίεργες σκέψεις; Ατζαμοσύνη; Λίγο από όλα μάλλον. Διότι, όπως τους είπε ο Βενιζέλος –συνταγματολόγος γαρ ο ίδιος– Σύνταγμα με δημοψήφισμα μόνο ο Παπαδόπουλος σκέφθηκε.

Με άλλα λόγια, το Σύνταγμα δεν το αλλάζουμε όπως νομίζουμε. Δεν είναι βασιλόπιτα να την κάνει κάποιος τετράγωνη αν δεν του αρέσει η στρογγυλή, όπως τη κάνουν όλοι. Προβλέπει το ίδιο πώς αλλάζει.

Χωρίς τον ξενοδόχο

Ο πρώτος που τα πήρε από την κυβερνητική τσαπατσουλιά ήταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Αν ξέρει κάτι καλά, είναι τα συνταγματικά. Ότι προφανώς δεν τον ρώτησαν δείχνει και τι γνώμη έχουν για τη θεσμική λειτουργία της χώρας. Αν ανακοινώνεις ότι θα αλλάξει το Σύνταγμα χωρίς να το ξέρει αυτός που έχει, από το Σύνταγμα, την ευθύνη εφαρμογής του, σε κάνει επικίνδυνο. Αν μιλάς και για δημοψήφισμα, χωρίς να ρωτήσεις εκείνον που υπογράφει για να γίνει, σε κάνει ηλίθιο. Μπορείς όμως να είσαι και τα δυο. Και σίγουρα κάνεις λογαριασμούς χωρίς τον ξενοδόχο.

Ο Προκόπης Παυλόπουλος έσπευσε αμέσως να βάλει την κυβέρνηση να ρουφήξει το αυγό της. Δεν φτάνει που δεν ξέρετε, δεν ρωτάτε κιόλας. Ήταν και μια ευκαιρία να βάλει στη θέση όσους λένε ότι κάνει ό,τι του υπαγορεύει το Μαξίμου.

Τελικά, αφού έπεσαν και τα σχετικά τηλέφωνα, για να γίνει πιστευτό ότι αυτή η κουβέντα τελείωσε, ανέλαβε το ξεκαθάρισμα ο Νίκος Βούτσης. Και σ' αυτό πάλι μπέρδεψαν τους ρόλους. Τι δουλειά έχει ο Πρόεδρος της Βουλής να απαντάει για λογαριασμό της κυβέρνησης; Συριζαίικες δουλειές.

Πλατεία είναι το Σύνταγμα;

Παράλληλα με όλα αυτά τα ωραία, η κυβέρνηση ξεκίνησε να αλλάξει το Σύνταγμα, αλλά δεν έχει καταλήξει ποιος θα αναλάβει από μέρους της αυτή την υπόθεση. Κάτι συνταγματολόγοι που έχει δεν συμφωνούν μεταξύ τους. Από πολλούς το επικρατέστερο πρόσωπο είναι ο Γιώργος Κατρούγκαλος με τ' όνομα. Κάποιοι όμως ζητούν να βρεθεί άλλος, γιατί τρέμουν ότι η επιλογή του συγκεκριμένου υπουργού εγκυμονεί κινδύνους. Θα μπερδέψει το Σύνταγμα με το Σύνταγμα. Δηλονότι τον Καταστατικό Χάρτη της χώρας με την Πλατεία Συντάγματος. Εκτός αν δεν κατάλαβαν ότι πρόκειται για σκοπιμότητα: είναι ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση.

Ο μεγαλοδικηγόρος Κατρούγκαλος είναι γνήσιο τέκνο αυτής της πλατείας. Εκεί αναδείχθηκε ως πολιτικός αστέρας, κηρύσσοντας αλαμπουρνέζικα για την ακύρωση του Μνημονίου από το κόμμα, την Ευρώπη, τη διεθνοποίηση και τον παγκόσμιο καπιταλισμό. Βέβαια, στο τέλος, αντί να ακυρώσει το κόμμα το Μνημόνιο, ακύρωσε το Μνημόνιο το κόμμα. Ο φόβος τώρα είναι μήπως προσπαθήσει να κάνει το αντίθετο: να προσαρμόσει το Σύνταγμα στο κόμμα, αντί να προσαρμοστεί το κόμμα στο Σύνταγμα. Υπερβολή; Μπορεί, αν δεν μας έζωναν φίδια μετά την παρέμβαση ενός άλλου υπουργού.

Και ο απαραίτητος Φίλης

Όπως ξέρουμε, υπάρχει η κινηματική Αριστερά και καλά κάνει. Κοινωνίες σε ακινησία δεν υπάρχουν. Στα καθ' ημάς αυτή η Αριστερά γνώρισε ημέρες δόξας όταν ετέθη επικεφαλής της ο ΣΥΡΙΖΑ. Νο πρόμπλεμ – σε δημοκρατική χώρα ζούμε. Μοιραία όμως προκύπτει ένα ερώτημα. Κινηματική Δεξιά μπορεί να υπάρχει; Έστω κάτι άλλο κινηματικό; Μάλλον όχι. Το αποφάσισε ο άλλος υπουργός με τ' όνομα, ο Νίκος Φίλης και ξιφούλκησε εναντίον όσων θα συγκεντρωθούν για να ζητήσουν την παραίτηση της κυβέρνησης.

Δεν είναι μια προσωπική δυσαρέσκεια γιατί θα ζητήσουν να χάσει το υπουργείο. Αυτό θα ήταν κατανοητό για κάποιον σαν τον Φίλη, που έγινε υπουργός – άλλωστε μπορεί να το χάσει και χωρίς να παραιτηθεί η κυβέρνηση. Είναι μια περίεργη τοποθέτηση που προσφεύγει στο Σύνταγμα, σε στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ λέει ότι θα το αναθεωρήσει, με έναν περίεργο τρόπο.

Ο υπουργός Παιδείας αναφερόμενος στη συγκεκριμένη εκδήλωση τη βρήκε οριακή συνταγματικά – είναι και συνταγματολόγος τώρα. Όσο και να μην τα καταφέρνει στις ερμηνείες των κειμένων, γνωρίζει ότι τέτοια απαγόρευση ούτε κατά διάνοια δεν υπάρχει στο Σύνταγμα. Άλλωστε κανείς δεν απαγόρευσε στους Συριζαίους να συγκεντρώνονται τόσα χρόνια. Αρα το Σύνταγμα στο οποίο αναφέρεται είναι κάποιο άλλο Σύνταγμα. Μήπως αυτό που θα... εισηγηθεί ο Κατρούγκαλος;

Αν στο υπουργικό συμβούλιο κυκλοφορούν ιδέες κατά τις οποίες ο Καταστατικός Χάρτης της χώρας θα απαγορεύει συγκεντρώσεις που αμφισβητούν την κυβέρνηση πάμε σε άλλα κόλπα. Πάμε, δηλαδή, στην αντίληψη της κυβέρνησης ως καθεστώς, η αμφισβήτηση του οποίου συνιστά ποινικό αδίκημα, συνταγματικώς προβλεπόμενο. Τέτοια αλλαγή θέλουν στο Σύνταγμα άραγε; Να μπουζουριάζεται όποιος βγαίνει στον δρόμο για να διαδηλώσει ότι δεν του αρέσει η κυβέρνηση και θέλει να παραιτηθεί; Μήπως θα συλλαμβάνουν και όσους λένε ότι δεν τους αρέσει η πολιτική ενός υπουργού στον τομέα του, όπως καλή ώρα του Φίλη στην Παιδεία; Βρε πού μπλέξαμε…

Ε, όχι και εκτροπή. Απλώς γελοιότητα

Βέβαια το Σύνταγμα από μόνο του έχει μεριμνήσει να αυτοπροστατευθεί προβλέποντας ότι η αναθεώρησή του θέλει δύο διαδοχικές Βουλές και 180 ψήφους για κάθε διάταξη, τουλάχιστον σε μία από αυτές. Συνεπώς, ό,τι και αν έχουν στο μυαλό τους ο Φίλης και ο Κατρούγκαλος θα μείνει εκεί.

Από αυτή την άποψη, όσοι έσπευσαν να μιλήσουν για επικείμενη εκτροπή λένε απλώς μπούρδες. Ο κοινοβουλευτικός συσχετισμός δεν επιτρέπει σε κανέναν να εκτρέψει τίποτε. Ακόμα και αν το σκέπτονται όταν διαδίδουν ότι θα κάνουν το Σύνταγμα πιο "λαϊκό", δεν τους βγαίνει.

Συνεπώς δεν είναι εκεί το πρόβλημα. Είναι στη γελοιοποίηση που θα προκαλέσουν στη συνταγματική τάξη τα ιδεολογήματα που θα προκύψουν σε αυτή τη συζήτηση – όχι μόνο από την κυβερνητική πλευρά εδώ που τα λέμε. 

*Αναδημοσίευση από το "Κεφάλαιο" που κυκλοφορεί.