Της Ελευθερίας Κούρταλη

Το μεγάλο trade που έχει απογειώσει το Χρηματιστήριο Αθηνών και το ενδιαφέρον των ξένων χαρτοφυλακίων στις ελληνικές μετοχές είναι η αλλαγή... πίστας της εγχώριας αγοράς εν όψει της αναβάθμισης της Ελλάδας σε επενδυτική βαθμίδα και της ακολουθούμενης αναβάθμισης του Χ.Α. στην κατηγορία των ανεπτυγμένων αγορών έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία. 

Η ελληνική αγορά είχε υποβαθμιστεί το 2013 από την MSCI και το 2015 από τον FTSE (με ισχύ το 2016) και, με δεδομένο ότι η επιστροφή του Γενικού Δείκτη στα υψηλότερα επίπεδα από τον Σεπτέμβριο του 2014 και πάνω από το σημαντικό τεχνικά επίπεδο των 1.050 μονάδων "σβήνει" ουσιαστικά τον κύκλο αναταραχών και κρίσεων που ταλάνισαν τις ελληνικές μετοχές (capital controls, απειλή Grexit, κλείσιμο τραπεζών και Χ.Α. κτλ.), οι ελπίδες έχουν αναπτερωθεί ότι η αναβάθμιση είναι προ των πυλών, καθώς το έδαφος είναι έτοιμο για αυτή την αλλαγή κατηγορίας. Όπως σημειώνει και η Optima Bank, ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας εντός του 2023 θα ανοίξει τον δρόμο για την αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας τραπεζών και μη χρηματοπιστωτικών εταιρειών, καθώς και για την αναβάθμιση του Χ.Α. σε καθεστώς ανεπτυγμένης αγοράς το 2024.

Αυτό σημαίνει πως το Χ.Α. θα μπει στο ραντάρ μιας άλλης κατηγορίας επενδυτών, αυτών που κοιτούν τις ανεπτυγμένες αγορές, προκαλώντας ένα κύμα εισροών νέων κεφαλαίων και την είσοδο ισχυρών αγοραστών, το οποίο έχει ήδη αρχίσει, όπως "μαρτυρά" και ο τζίρος αλλά και η αυτονόμηση της αγοράς έναντι των διεθνών αγορών το τελευταίο διάστημα. Για παράδειγμα, ο ημερήσιος τζίρος κινείται άνετα πάνω από τα 100 εκατ. ευρώ, όταν στο όχι τόσο μακρινό παρελθόν με δυσκολία ξεπερνούσε τα 50 εκατ. ευρώ. Μόνο από τις αρχές Φεβρουαρίου ο συνολικός τζίρος ξεπερνά τα 800 εκατ. ευρώ, ενώ από τις αρχές του 2023 ξεπερνά τα 2,7 δισ. ευρώ. Ισχυρό "καύσιμο" για την ώθηση του Χ.Α. είναι και οι επιχειρηματικές εξελίξεις και τα νέα ή τα κυοφορούμενα deals που κρατούν ζεστό το ενδιαφέρον των funds, καθώς και η αυξημένη κερδοφορία των εισηγμένων εταιρειών, παράγοντες που δημιουργούν ουρές συναλλαγών και αποκαλύπτουν αξία στις ελληνικές μετοχές.

Σύμφωνα και με τα στοιχεία του Axia Numbers του Χρηματιστηρίου Αθηνών, ενώ οι Έλληνες θεσμικοί και ιδιώτες επενδυτές εμφανίστηκαν πωλητές στις ελληνικές μετοχές τον Ιανουάριο, οι ξένοι ήταν αυτοί που απορρόφησαν τις πωλήσεις, ενισχύοντας τις θέσεις τους. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την εικόνα του Χ.Α. πρόσφατα, όπου εκείνοι που στήριζαν ουσιαστικά την αγορά ήταν οι Έλληνες επενδυτές. Ειδικότερα, ως προς τη συμπεριφορά των ξένων επενδυτών, πραγματοποίησαν εισροές ύψους 97,91 εκατ. ευρώ κατά τον μήνα Ιανουάριο, σε αντίθεση με τους Έλληνες, οι οποίοι πραγματοποίησαν εκροές ύψους 97,91 εκατ. ευρώ τον ίδιο μήνα. Η κατανομή της αξίας χαρτοφυλακίου των δικαιούχων μερίδων διαμορφώθηκε στο 63,39% για τους ξένους επενδυτές και 36,61% για τους Έλληνες. 

Οι χώρες με τη μεγαλύτερη αξία χαρτοφυλακίου (μερίδες πελάτη) για τον μήνα ήταν οι ΗΠΑ με αξία συνολικού χαρτοφυλακίου 7,57 δισ. ευρώ, η Κύπρος με αξία χαρτοφυλακίου 6,46 δισ. ευρώ και η Ολλανδία με αξία χαρτοφυλακίου 4,64 δισ. ευρώ. Οι ξένοι επενδυτές πραγματοποίησαν το 54,5% των συνολικών συναλλαγών (αγορές και πωλήσεις) τον Ιανουάριο 2023 (σε σχέση με το 52,8% τον προηγούμενο μήνα), ενώ οι Έλληνες πραγματοποίησαν το 45,5% των συναλλαγών, σε σχέση με το 47,2% τον προηγούμενο μήνα.

Παράλληλα, συνολικά, σύμφωνα με τα στοιχεία του Χρηματιστηρίου Αθηνών, τον Ιανουάριο δημιουργήθηκαν 1.141 νέοι λογαριασμοί πελάτη και εγγεγραμμένων διαμεσολαβητών, σε σχέση με 747 νέους λογαριασμούς τον Δεκέμβριο, ενώ οι Συλλογικοί Λογαριασμοί Πελατείας στο σύνολό τους (Μερίδες Εγγεγραμμένων Διαμεσολαβητών και Μερίδες Ασφαλειών) κατέχουν 1,82 δισ. ευρώ (2,82% της συνολικής Αξίας Χαρτοφυλακίου).

Όπως σχολιάζει και ο Ηλίας Ζαχαράκης της Fast Finance, η αγορά απεγκλωβίζει χαρτοφυλάκια που είχαν να κινηθούν πολλά χρόνια. Σε αυτό συνηγορεί και η αύξηση των ενεργών κωδικών, που έφτασαν τις 34.000. Η κίνηση της αγοράς, όπως ήταν και λογικό για να αλλάξει επίπεδο, έγινε μονοτασικά, με αποτέλεσμα την ανατροφοδότησή της είτε από τους πωλητές, που έσπευσαν να αγοράσουν, είτε από το νέο χρήμα που μπήκε στο σύστημα. Η αλήθεια είναι, όπως τονίζει, ότι η διάσπαση των 950 μονάδων έχει ανοίξει μεγάλο δρόμο για τα υψηλά του 2014, παρ’ όλα αυτά πάντα δίνονται ευκαιρίες για αυτούς που έχασαν το τρένο. Πάντως, κατά τον ίδιο, μια διόρθωση που θα βοηθήσει την αγορά να πάρει δυνάμεις μπορεί να πάρει σάρκα και οστά οποιαδήποτε στιγμή, και σε αυτή την περίπτωση υπάρχουν δύο λύσεις. Η μία είναι η δημιουργία μετρητών μέχρι να δείξει η αγορά τις προθέσεις της ή πολύ αυστηρές ρευστοποιήσεις. 

Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Τζάνας της Κύκλος Χρηματιστηριακή σημειώνει πως οι διεθνείς αγορές τηρούν στάση επιφυλακτικότητας, εστιάζοντας περισσότερο στην προοπτική συνέχισης των αυξήσεων των επιτοκίων, εξέλιξη που δημιουργεί προϋποθέσεις αναταράξεων στο χρηματοοικονομικό οικοσύστημα, λαμβάνοντας υπόψη ότι στο τέλος του 2022 το παγκόσμιο χρέος (δημόσιο και ιδιωτικό) ξεπερνούσε τα 300 τρισ. δολάρια και έφτανε το 349% του παγκόσμιου ΑΕΠ κατά το Διεθνές Χρηματοοικονομικό Ινστιτούτο, όπως σημειώνει 

Στο Ελληνικό Χρηματιστήριο, ωστόσο, η αισιοδοξία συνεχίζεται, όπως προσθέτει. Οδηγός είναι ο τραπεζικός κλάδος, που ευεργετείται από τις επιτοκιακές αυξήσεις της ΕΚΤ, ενώ παράλληλα οι ροές των ευρωπαϊκών κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης δημιουργούν προϋποθέσεις ισχυρής πιστωτικής επέκτασης για την περίοδο 2023-2025. Παράλληλα, όπως προσθέτει ο κ. Τζάνας, η εναλλαγή των λοιπών δεικτοβαρών τίτλων αρχίζει να συμπληρώνεται και από τίτλους της μεσαίας και της μικρής κεφαλαιοποίησης, καθώς δρομολογούνται σημαντικές επιχειρηματικές εξελίξεις. Με τα παραπάνω δεδομένα και πολλά ακόμα που καθημερινά απασχολούν την οικονομική επικαιρότητα, είναι εύλογη η καταγραφή της βελτίωσης του δείκτη οικονομικού κλίματος τον Ιανουάριο (στις 104,9 μονάδες από 103,5 τον Δεκέμβριο) για την ελληνική οικονομία. Έτσι, η αυτονόμηση του Ελληνικού Χρηματιστηρίου τείνει να εδραιώνεται.

Τεχνικά, ο Γενικός Δείκτης καταγράφει την όγδοη συνεχόμενη ανοδική εβδομάδα, ξεπερνώντας και τις προσδοκίες ακόμα και των πιο αισιόδοξων, σχολιάζει ο Νικόλας Πετράκης, τεχνικός αναλυτής της Whitetip Investments. Η διάσπαση των 970 μονάδων έχει ενεργοποιήσει ένα πολύ ισχυρό αγοραστικό σήμα, με τον Γενικό Δείκτη να παρουσιάζει εμφανή σημάδια "bull market".

Βραχυπρόθεσμα, όπως προσθέτει, η αγορά παραμένει έντονα υπεραγορασμένη, με μια διόρθωση ή συσσώρευση να είναι επιβεβλημένη. Σε περίπτωση διόρθωσης, οι στηρίξεις έχουν ανέλθει στις 1.030 και 995 μονάδες, δίνοντας καλύτερα επίπεδα εισόδου στους αγοραστές. Οι όποιες αντιστάσεις φαίνεται να μην έχουν κάποια ιδιαίτερη αξία, με τα συγκρινόμενα επίπεδα τιμών να βρίσκονται τουλάχιστον οκτώ χρόνια πίσω, ενώ έχει μεσολαβήσει η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και οι όποιες αλλαγές στη στάθμιση του Γενικού Δείκτη.

Μεσοπρόθεσμα, πάντως, τονίζει ο κ. Πετράκης, τα περιθώρια ανόδου της ελληνικής αγοράς είναι ιδιαίτερα αυξημένα, έχοντας εισέλθει πλέον σε έναν νέο ανοδικό κύκλο έπειτα από αρκετά χρόνια. Η προσοχή τις επόμενες εβδομάδες πρέπει να εστιαστεί στον πολιτικό κίνδυνο που εγκυμονούν οι εκλογές, κάτι που η αγορά φαίνεται να αγνοεί επιδεικτικά.

Από την πλευρά του, ο Νίκος Καυκάς, υπεύθυνος του τμήματος ανάλυσης της Depolas Investments, σημειώνει πως η εναλλαγή πρωταγωνιστών στο Χ.Α. είναι αισιόδοξο μήνυμα για περαιτέρω άνοδο, αλλά συνεχίζει να παραμένει επιφυλακτικός για τη συνέχεια, λόγω αυξημένης πιθανότητας μεταστροφής του διεθνούς κλίματος. 

Στα πρόθυρα ενός secular ανοδικού market φαίνεται να βρίσκεται το Χ.Α., έχοντας "ξεμπερδέψει" με τα ψυχολογικά και διαγραμματικά εμπόδια της ζώνης μεταξύ 1.000 και 1.040 μονάδων, ενώ τα φετινά κέρδη της τάξης του 10% είναι μια πολύ καλή παρακαταθήκη για τη συνέχεια, σχολιάζει ο Πέτρος Στεριώτης, ανώτατο στέλεχος ΚΕΠΕΥ. "Δεδομένων των βελτιωμένων εταιρικών και μακροοικονομικών ειδήσεων, αλλά και των "πιεσμένων" επιπέδων από τα οποία προέρχεται το Χ.Α., εκτιμούμε ότι η υπεραπόδοσή του έναντι των ξένων έχει πολύ καλές προοπτικές συνέχισης", τονίζει. Φυσικά, όπως προσθέτει, επιβάλλεται εγρήγορση ώστε να μην υπάρξουν φαινόμενα "easy come, easy go" μετά τα πρόσφατα λογιστικά κέρδη και ενώ είναι αναμενόμενο αρκετοί επενδυτές να θέλουν να περάσουν από το "ταμείο". 

Κατά τον αναλυτή, η έντονη συναισθηματική φόρτιση και η περιορισμένη εμπορευσιμότητα παραμένουν κάποια από τα διαχρονικά χαρακτηριστικά της ελληνικής αγοράς, ενώ είναι απευκταίο το εκ νέου γκρέμισμα της σχέσης εμπιστοσύνης την οποία δειλά προσπαθούν να ανοικοδομήσουν οι κωδικοί λιανικής με το Χ.Α. Ίσως δε μια "λελογισμένη" διόρθωση να είναι "υγιής", καθώς θα προσελκύσει κεφάλαια επενδυτών που έχουν μείνει έξω από το τρένο και οι οποίοι επιθυμούν να "επιβιβαστούν" προτού αυτό συνεχίσει για ακόμα "υψηλότερους προορισμούς".

Δεν βλέπουν πολιτικό κίνδυνο

Πέρα από τη μικρή αστάθεια που ενδεχομένως να σημειωθεί στο Χ.Α. και στα ελληνικά ομόλογα εν όψει της εκλογικής διαδικασίας, η οποία σημαίνει ότι θα χρειαστούν πιθανότατα δύο γύροι μέχρι να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση, το σημαντικό είναι πως οι αναλυτές δεν βλέπουν πολιτικό ρίσκο στο Χ.Α. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το παρελθόν, όπου οι εκλογικές αναμετρήσεις και ο φόβος οπισθοδρόμησης λόγω του ενδεχομένου μη φιλικής προς την αγορά, την οικονομία και τις επιχειρήσεις κυβέρνησης προκαλούσαν τριγμούς. Επιπλέον, η προεκλογική περίοδος αυτή τη φορά δεν έχει βάλει φρένο και δεν έχει προκαλέσει στάση αναμονής στην αγορά, με τις επιχειρηματικές εξελίξεις να προχωρούν με γρήγορο ρυθμό και τους επενδυτές να μην επιλέγουν να μείνουν στο περιθώριο περιμένοντας το αποτέλεσμα της κάλπης. 

Όπως σημειώνουν οι αναλυτές, δεν υπάρχει καμία ανησυχία ότι το αποτέλεσμα των εκλογών θα οδηγήσει σε μια κυβέρνηση που δεν θα είναι υπέρ της ανάπτυξης, οπότε δεν υπάρχει κανένας φόβος μη συνέχισης της πολύ καλής δημοσιονομικής πορείας και των καλών σχέσεων με τους θεσμούς της Ε.Ε. 

Είναι σημαντικό πως αυτό το επισημαίνουν και οι οίκοι αξιολόγησης, υποδηλώνοντας πως οι εκλογές δεν αποτελούν ουσιαστικά εμπόδιο για την επενδυτική βαθμίδα. Οι προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας, οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της επιβράδυνσης της ανάπτυξης της Ελλάδας, καθώς και η "εδραίωση" της πτωτικής τροχιάς του δείκτη του ελληνικού χρέους, αποτελούν για τους οίκους αξιολόγησης S&P και Fitch τις σημαντικότερες προκλήσεις για την αξιολόγηση της χώρας στον δρόμο για την επενδυτική βαθμίδα, παρά οι εκλογές. Αν και η εκλογική διαδικασία θέτει κάποιες αβεβαιότητες βραχυπρόθεσμα, όπως σημείωσαν, καθώς εκτιμάται ότι οι διπλές κάλπες θα καθυστερήσουν τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης, και οι δύο οίκοι εκτιμούν πως η επόμενη κυβέρνηση θα συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις και τις φιλικές προς την ανάπτυξη πολιτικές. "Ο σημαντικότερος παράγοντας που θα οδηγήσει σε περαιτέρω αναβάθμιση της Ελλάδας παραμένει το να υπάρξει εμπιστοσύνη για συνεχή ισχυρή πτωτική τροχιά του χρέους προς ΑΕΠ στο μεσοπρόθεσμο διάστημα", τόνισε η Fitch. 

Ανάλογες είναι και οι θέσεις της DBRS. Ο οίκος βλέπει πιθανότητα μικρής μεταβλητότητας στην αγορά ελληνικών ομολόγων εν όψει των εκλογών, ωστόσο εκτιμά ότι το εκλογικό αποτέλεσμα δεν θα αλλάξει την πορεία δημοσιονομικής πολιτικής της Ελλάδας. Ειδικότερα, όπως αναφέρει, η πιθανότητα αρκετών γύρων εκλογών στην Ελλάδα μπορεί να προκαλέσει αστάθεια στα ομόλογα, αλλά θα έχει περιορισμένες επιπτώσεις στην πορεία της δημοσιονομικής πολιτικής. Τόσο η Ιταλία όσο και η Ελλάδα, οι χώρες με το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρώπη, όπως τονίζει, θα συνεχίσουν να επιδεικνύουν ισχυρή δέσμευση στα δημοσιονομικά πλαίσια της Ε.Ε. Αυτό είναι επίσης σημαντικό στην περίπτωση που η ΕΚΤ χρειαζόταν να ενεργοποιήσει το νέο εργαλείο κατά του κατακερματισμού, TPI. Και οι δύο χώρες, πρόσθεσε η DBRS, θα επωφεληθούν επίσης από σημαντικά κεφάλαια της Ε.Ε. που ενισχύουν την ανάπτυξη και τις επενδύσεις. 

Όπως σημείωσε και η NBG Securities, δεδομένου του τροποποιημένου εκλογικού νόμου, που εισάγει ένα σύστημα αναλογικής εκπροσώπησης, καθώς είναι πιο πιθανοί δύο γύροι εκλογών, θα χρειαστούν εβδομάδες για να σχηματιστεί μια νέα κυβέρνηση. Ωστόσο, συνολικά, η χρηματιστηριακή αναμένει ένα φιλικό προς την αγορά αποτέλεσμα εκλογών, με χαμηλό τον κίνδυνο, συνεπώς, όσον αφορά τις καθυστερήσεις των μεταρρυθμίσεων ή/και μια ουσιαστική αλλαγή στις δημοσιονομικές και οικονομικές πολιτικές. 

Σύμφωνα και με την Alpha Finance, η εκλογική αναμέτρηση είναι εν δυνάμει παράγοντας αβεβαιότητας, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο, με βάση τα διαφορετικά σενάρια που εξετάζουν οι αναλυτές της χρηματιστηριακής, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η αγορά μπορεί να προεξοφλήσει σύντομα μια θετική έκβαση, δηλαδή τον σχηματισμό σταθερής κυβέρνησης, με θετικές προοπτικές μεσο-μακροπρόθεσμα.