Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 15-Ιαν-2018 00:04

    Ιστορίες χαμένων ευκαιριών

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Χρήστου Χωμενίδη

    Κατά τα πρώτα-πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, σε κάθε σχεδόν δημόσιο χώρο, σε τοίχους, τζάμια και στα πλακάκια ακόμα στις κοινόχρηστες τουαλέτες αντίκριζες μία ανατριχιαστική στη λιτότητα της εικόνα, ένα αυτοκόλλητο σχεδιασμένο από τον διαφημιστή τότε Νίκο Δήμου. Ο χάρτης της Κύπρου, με το βόρειο τμήμα της -εκείνο που είχαν καταλάβει οι "Αττίλες"- να εικονίζεται κατακόκκινο σαν ανοιχτή πληγή. Δύο μονάχα λέξεις από κάτω: "Δεν Ξεχνώ".

    "Πώς είναι δυνατόν να ξεχάσουμε;" αναρωτιόντουσαν οι περισσότεροι Ελλαδίτες. Τα γεγονότα ήταν πολύ πρόσφατα και συγκλονιστικά. Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 το οποίο είχε προσωρινά ανατρέψει τον πρόεδρο Μακάριο, οι σφοδρότατες συγκρούσεις που είχαν ακολουθήσει ανάμεσα στους πιστούς οπαδούς του και στους εντολοδόχους της Χούντας των Αθηνών, η Τουρκία να εκμεταλλεύεται την έκρυθμη κατάσταση και με το πρόσχημα της εγγυήτριας δύναμης να εισβάλει στις 20 Ιουλίου. Πάνοπλοι αλεξιπτωτιστές να πατάνε τη νήσο, φαντάροι και πολίτες να αντιστέκονται απεγνωσμένα, οικογένειες να εγκαταλείπουν άρον-άρον τις εστίες τους στην Αμμόχωστο και στην Κερύνεια, να καταντούν από τη μία μέρα στην άλλη πρόσφυγες στην ελεύθερη -ακόμα;- Κύπρο... Μπορούσε να λησμονηθεί ποτέ η μεγαλύτερη τραγωδία του Ελληνισμού μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή; 

    Και όμως λησμονήθηκε. Μόνο οι πολιτικοί μας -στις επετείους και σε κάποιες συναντήσεις με ξένους ομολόγους τους- θυμούνται πλέον τη συνεχιζόμενη κατοχή, τον de facto διχασμό της Κύπρου. Η κοινή γνώμη στην Ελλάδα ελάχιστο δείχνει ενδιαφέρον για τις ατέρμονες διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό, οι οποίες πάντα λήγουν άδοξα, με τα δύο μέρη να συμφωνούν πως διαφωνούν και να επιφυλάσσονται να ξανανταμώσουν στο εγγύς μέλλον. 

    Όταν διαφάνηκε η προοπτική μιάς κάποιας λύσης, όταν συντάχθηκε το σχέδιο Ανάν και υποβλήθηκε στη λαϊκή κρίση, τότε ξανάγινε για λίγο η Κύπρος πρώτη είδηση. Η πλειοψηφία, εδώ κι εκεί, στοιχήθηκε ενθουσιωδώς πίσω από τον πρόεδρο Τάσσο Παπαδόπουλο, απέρριψε διαρρήδην το σχέδιο Ανάν και επέστρεψε στις δουλειές της. Το Κυπριακό -αποτελεί εμπεδωμένη πλέον αίσθηση- μάλλον δεν θα λυθεί ποτέ. "Γιατί;" "Μα επειδή δεν συμφέρει να λυθεί" αποφαίνονται οι πονηροί και οι πονηρεμένοι...

    Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, οργή λαού ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη και εξαπλώθηκε ταχύτατα στην υπόλοιπη Ελλάδα, ου μην αλλά και στον απόδημο Ελληνισμό. Με τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, η "Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας", κομμάτι του ομόσπονδου κράτους του Τίτο, είχε καταστεί ανεξάρτητη. Επιθυμούσε δε να εμφανίζεται διεθνώς με την -επί πέντε σχεδόν δεκαετίες- κατωχυρωμένη ονομασία της. 

    Είχε προβλέψει άραγε την αντίδραση των νοτίων γειτόνων της; Φανταζόταν ότι θα αντιμετώπιζε μια ιερή συμμαχία από Έλληνες δεσπότες, δεξιούς πολιτικούς και αριστερούς -κατά δήλωσιν τους- δημοσιογράφους που θα ρίχνονταν στον πόλεμο του ονόματος; Που θα διεκήρυσσαν φλογερότατα πως η "Μακεδονία είναι μόνο μία και είναι Ελληνική!" και θα ανέμιζαν το αστέρι της Βεργίνας σαν άλλη γαλανόλευκη; Οι θερμοκέφαλοι της αντίπερα όχθης σήκωσαν φυσικά το γάντι. Τα Σκόπια γέμισαν με αγάλματα του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των στρατηγών του. Απλοϊκές θεωρίες άρχισαν να διακινούνται περί υπάρξεως "μακεδονικού έθνους" - ο δονκιχωτικός τους αλυτρωτισμός εκφράστηκε ακόμα και με την κυκλοφορία χαρτών που έδειχναν μια ενιαία Μακεδονία να περιλαμβάνει ελληνικά και βουλγάρικα εδάφη, να βγαίνει στο Αιγαίο. 

    Τα επιχειρήματα των φανατικών ένθεν κακείθεν δεν άντεχαν βεβαίως σε σοβαρή κριτική. Προφανώς η "μακεδονική σαλάτα" -όπως την έλεγαν κάποτε- αποτελούσε επί αιώνες ένα μείγμα εθνοτήτων και γλωσσών, ένα συμπίλημα πληθυσμών που υπό τον Οθωμανό δυνάστη συνυπήρχαν αγαστά σχεδόν. Με την επικράτηση των εθνικισμών από άκρου σε άκρου της Ευρώπης στο γύρισμα του 20ου αιώνα, η Μακεδονία τριχοτομήθηκε και κάθε ένα από τα τμήματά της ομογενοποιήθηκε σταδιακά, απέκτησε ελληνική ή βουλγαρική ή νοτιοσλαβική εθνική συνείδηση. Η ύστατη φάση του δικού μας Εμφυλίου -δοθέντος ότι στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού πολεμούσαν και πάρα πολλοί Σλαβομακεδόνες- θα μπορούσε να εκληφθεί και ως το οριστικό ξεκαθάρισμα του Μακεδονικού. 

    Φευ, λίγο πριν απ'το μιλένιουμ, το πρόβλημα βρυκολάκιασε. Μιλάμε για την εποχή που ο "υπαρκτός σοσιαλισμός" είχε εκκωφαντικά καταρρεύσει και στην Ελλάδα παρουσιαζόταν η μοναδική ευκαιρία να καταστεί ηγεμονική δύναμη στη χερσόνησο του Αίμου. Να κυριαρχήσει οικονομικά στα Βαλκάνια. Να αποκτήσει την ενδοχώρα που ανέκαθεν ονειρευόταν. Οι ελληνικών συμφερόντων επιχειρήσεις μεσουράνησαν πράγματι για ένα διάστημα στις γειτονικές χώρες. Μα οι ψυχρές -ενίοτε και ψυχροπολεμικές- σχέσεις ιδίως με την ΠΓΔΜ. κάθε άλλο παρά συνέβαλαν στην εμπέδωση ενός κλίματος αδελφοσύνης, κοινής μοίρας στο πνεύμα του Ρήγα Φεραίου.

    Με το πέρασμα των χρόνων -και παρά τη σθεναρή αντίσταση των ελληνικών ηγεσιών- η ΠΓΔΜ πέτυχε ουσιαστικά τον στόχο της. Επέβαλλε παγκοσμίως το όνομα που επιθυμούσε για τον εαυτό της. Όποια εθνικά δίκαια και αν επικαλείται η Ελλάδα, ό,τι και αν προέρχεται από το όμορο κράτος -αθλητική ομάδα, κινηματογραφική ταινία, τραγούδι- αποκαλείται "μακεδονικό". Αγόρασα πρόσφατα ένα dvd από το amazon. Στις επιλογές υποτίτλων περιλαμβανόταν και η "μακεδονική" γλώσσα. Στη θέση μου θα το ταχυδρομούσατε πίσω; 

    Όποτε, στο δράμα της Κύπρου και στη μακεδονική ιλαροτραγωδία, διαφαίνεται η προοπτική μιας ρεαλιστικής λύσης, μιας διευθέτησης που θα εναρμονίζεται με την υπάρχουσα πραγματικότητα δίχως και να σαρώνει τα δικά μας συμφέροντα, ξεσπαθώνουν οι υπερπατριώτες μας. Οι εκ του ασφαλούς μιμητές του Παύλου Μελά και του Γρηγόρη Αυξεντίου. "Και η ελάχιστη υποχώρηση και ο παραμικρός συμβιβασμός συνιστά εσχάτη προδοσία!" διακηρύσσουν. "Μην το τολμήσετε!" προειδοποιούν. Δυναμιτίζουν με τις ιερεμιάδες τους κάθε διαφαινόμενη πρόοδο και επιχαίρουν δικαιωμένοι. Το Κυπριακό και το νεο-Μακεδονικό: δυό ιστορίες χαμένων -κατά την έκφραση του Ευαγγέλου Αβέρωφ- ευκαιριών. 

    "Δεν θα λυθούν επισήμως ποτέ." "Γιατί;" "Διότι δεν συμφέρει να λυθούν..." λένε εν χορώ οι πονηροί και οι πονηρεμένοι.- 

    * O κ. Χρήστος Χωμενίδης είναι συγγραφέας    

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ