«Η κρίση ανέδειξε ζητήματα για τις οικονομίες, τα οποία είναι βαθύτερα από τα οικονομικά προβλήματα των τραπεζών», επισημαίνει σε συνέντευξή του στο Capital.gr ο καθηγητής του ΜΙΤ και επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Stephen A. Ross. Και όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, «τα πράγματα θα βελτιωθούν, αλλά δεν θα επιστρέψουν στην προηγούμενη κατάσταση».

Συνέντευξη στο Νεκτάριο Β. Νώτη


- Κύριε Ross, είμαστε στην αρχή του τέλους ή στο τέλος της αρχής αυτής της οικονομικής κρίσης;

- Είμαι αισιόδοξος εκ φύσεως, θα ήθελα να πιστεύω ότι βλέπουμε το τέλος της αρχής. Αλλά φοβάμαι ότι τα πράγματα θα επιδεινωθούν σε κάποια σημεία πριν βελτιωθούν.

- Πότε πιστεύετε ότι θα βελτιωθούν;

- Τα πράγματα θα βελτιωθούν, αλλά δεν θα επιστρέψουν στην προηγούμενη κατάσταση. Υπάρχουν ουσιώδη θέματα που αυτή η κρίση εξέθεσε, όπως η παραγωγικότητα των δυτικών οικονομιών, κι αυτά είναι βαθύτερα ζητήματα από τα οικονομικά προβλήματα των τραπεζών.

Αυτά δεν πρόκειται να βελτιωθούν στα επόμενα 3,4 ή 5 χρόνια, πιστεύω. Αυτά είναι σοβαρά ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν, αλλά η οικονομική κρίση και πολλά σημεία της θα πρέπει να τελειώσει στα επόμενα δύο χρόνια. Ελπίζω ότι με κινήσεις από τις κυβερνήσεις θα λήξει αισίως.

- Ποιο θεωρείτε ότι είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα στις Ηνωμένες Πολιτείες;

- Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχουν δύο προβλήματα. Το άμεσο πρόβλημα είναι ότι τα οικονομικά ιδρύματα έχουν στην κατοχή τους τεράστια περιουσιακά στοιχεία τα οποία, στην ουσία, είναι πολύ μικρής αξίας, οπότε δεν έχουν αρκετά κεφάλαια κάτω από φυσιολογικές συνθήκες για να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους. Συνεπώς πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος για την κεφαλαιοποίηση τους, με τέτοιο τρόπο ώστε να τους διευκολύνουμε να προχωρήσουν.

Είναι ιδιαίτερα δύσκολο γιατί οι αγορές έχουν μείνει από ρευστό, δεν μπορείς να αγοράσεις και να πουλήσεις εύκολα, παρά την πρόσφατη άνοδο στα χρηματιστήρια, το οποίο, για μένα, είναι μία ψευδαίσθηση. Οι πιστωτικές αγορές και οι αγορές των πραγματικών περιουσιακών στοιχείων έχουν πολλά προβλήματα. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν σοβαρό πρόβλημα με την παραγωγικότητα. Υπάρχουν σπουδαίοι τομείς παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως αυτός της τεχνολογίας. Αλλά υπάρχουν και τεράστιες παλαιότερες βιομηχανίες, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, που απλά δεν μπορεί να επιβιώσουν υπό αυτές τις συνθήκες.

- Και στην Ευρώπη; Πως βλέπετε τα πράγματα στην Ευρώπη;

- Η Ευρώπη έχει έναν τρόπο να κρύβει κάποια από τα προβλήματά της. Δεν ξέρω τίποτα για την Ελλάδα, αλλά στην Ευρώπη δεν εκτίθενται τόσο έντονα όπως γίνεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μπορεί να υπάρχει μία ασφαλιστική εταιρία η οποία να αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα, αλλά κανείς δεν της ζητά να λογοδοτήσει και της λέει«είσαι προβληματική και πρέπει να σε κλείσουμε ή πρέπει να σε χρηματοδοτήσουμε». Μπορεί να το κρύβουν για δεκαετίες. Αλλά η αλήθεια είναι ότι η Ευρώπη έχει αποθέματα με τεράστιες ποσότητες τοξικών ομολόγων που οι Ηνωμένες Πολιτείες δημιούργησαν, όπως δημιούργησε και τα δικά της, οπότε τα υπογραμμισμένα προβλήματα στην Ευρώπη για τους οικονομικούς θεσμούς είναι τα ίδια με αυτά που υπάρχουν στις Ηνωμένες Πολιτείες.

- Οπότε δεν είστε πιο αισιόδοξος για την Ευρώπη από ότι για τις Ηνωμένες Πολιτείες;

- Όχι, σχεδόν καθόλου. Πιστεύω ότι η Ευρώπη έχει τα ίδια προβλήματα παραγωγής, πραγματικής οικονομίας προβλήματα με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

- Μπορείτε να μας κάνετε ένα σχόλιο για τις κινήσεις της Fiat αναφορικά με την εξαγορά της Chrysler και της GM Europe;

- Μου θυμίζει αρκετά την περίοδο όταν η Daimler ήθελε να αγοράσει την Chrysler, πολλοί ήθελαν να αγοράσουν την Chrysler. Ακόμα κι ο γιός μου με ρώτησε πρόσφατα «μπαμπά, γιατί θέλουν να αγοράσουν την Chrysler;». Και του απάντησα ότι έχω δύο θεωρίες. Η μία είναι η καλή θεωρία ότι πιστεύουν ότι θα τους δώσει πρόσβαση στην αμερικάνικη αγορά, το οποίο θα είναι καλό, θα μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία τους και να βοηθήσουν την παραγωγή τους στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η άλλη θεωρία είναι πιο απλή: πληρώνουν ανθρώπους, για να διοικούν την Chrysler, με 15-20 εκατομμύρια δολάρια το χρόνο. Ίσως να μην πληρώνουν τόσο αυτούς που διοικούν τη Fiat. Οπότε αν η Fiat αγοράσει την Chrysler, θα μπορέσουν να πληρώνονται όσο οι άλλοι.

Στο ερώτημα αν τα οικονομικά πακέτα που δίνονται από τις κυβερνήσεις είναι επαρκή για την ενίσχυση των οικονομιών, ο καθηγητής Ρος ήταν αρκετά επικριτικός.

«Πιστεύω ότι απλώς αγγίζουν την επιφάνεια των όσων θα μπορούσαν να γίνουν. Πρέπει να προσθέσουμε μία καθαρή πτώση της καταναλωτικής ζήτησης για αγαθά κι υπηρεσίες κι αυτό πρόκειται να επιμείνει για τρεις λόγους: πρώτον, ο καταναλωτής δεν θέλει να ξοδέψει, δεύτερον ο καταναλωτής δεν έχει λεφτά για να ξοδέψει και νομίζω, τρίτον, κανείς δεν πρόκειται να χρηματοδοτήσει τον καταναλωτή κάνοντας βήματα προς τα εμπρός, όπως είχε γίνει στο παρελθόν.

Οπότε δεν μπορεί να δανειστεί, δεν έχει τα χρήματα για να αγοράσει και τελικά ούτως ή άλλως δεν θέλει να το κάνει. Οπότε ο μόνος τρόπος για να αλλάξει κάτι και να τελειώνει με αυτά η κυβέρνηση είναι να χτιστούν οι υποδομές, να επεκταθεί, πρέπει να κάνει τέτοιου είδους πράγματα.

Τα πακέτα ενίσχυσης στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι αρκετά για να γίνουν αυτά. Τα πακέτα ενίσχυσης έχουν αυτά τα προβλήματα».

* Ο καθηγητής Stephen A. Ross αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Πειραιώς, με την ευκαιρία των 70 χρόνων λειτουργίας του ιδρύματος.

nectarios.notis@capital.gr