Του Κων. Δέδε

Ιστορικά και παραδοσιακά, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με πλούσια εμπειρία αποδημίας.

Τα τελευταία χρόνια η κρίση έχει οξύνει σημαντικά το φαινόμενο της μετανάστευσης, καθώς η έντονη υφεσιακή διαταραχή έχει διευρύνει το χάσμα μεταξύ της χώρας μας και των ανεπτυγμένων κρατών και έχει τροφοδοτήσει τη μαζική φυγή ανθρώπων, νέων στην πλειονότητά τους, που αναζητούν νέες ευκαιρίες και δυνατότητες προόδου.

Τον κώδωνα του κινδύνου για τις τεράστιες διαστάσεις που έχει λάβει στην Ελλάδα το φαινόμενο της "διαρροής εγκεφάλων" (brain drain), κρούει η Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία σε έκθεσή της επισημαίνει τις επιπτώσεις του φαινομένου στην οικονομία και προτείνει ένα εθνικό σχέδιο δράσης για την ανάσχεση της φυγής ανθρώπινου κεφαλαίου.

Σύμφωνα με στοιχεία της ΤτΕ, από το 2008 μέχρι το 2013, σχεδόν 223.000 νέοι, ηλικίας 25-39 ετών, εγκατέλειψαν την Ελλάδα σε αναζήτηση καλύτερων προοπτικών κοινωνικής και οικονομικής προόδου σε πιο ανεπτυγμένες χώρες, ενώ σήμερα ο αριθμός έχει φτάσει στις 500.000. Συγκεκριμένα, οι "εξερχόμενοι" Έλληνες, μόνο κατά το 2013, αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 2% του συνολικού εργατικού δυναμικού της χώρας, ενώ η αναλογία των νέων της πλέον παραγωγικής ηλικίας 25-39 ετών ξεπερνά το 50% στο σύνολο των "εξερχομένων".

Η εκροή ανθρώπινου κεφαλαίου αφορά κυρίως το πλέον ανταγωνιστικό, ικανό και φιλόδοξο τμήμα του εργατικού δυναμικού, δηλαδή νέους μορφωμένους με επαγγελματική εμπειρία, που κατευθύνονται κυρίως στη Γερμανία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Αυστραλία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η παραγωγική αξιοποίηση του δυναμικού αυτού από ξένη χώρα συνιστά μόνιμη βλάβη για τη χώρα καταγωγής. Η έλλειψη κινήτρων για παραμονή των νέων στην Ελλάδα είναι αδιαμφισβήτητη. 

Αρκεί μόνο να αναλογιστεί κάποιος το παράδειγμα ενός νέου Έλληνα που ζει και εργάζεται πλέον στη Βιέννη. Μια ιστορική πόλη της Ευρώπης όπου πριν από τρία χρόνια ζούσαν 2.000 Έλληνες και σήμερα ξεπερνούν τους 5.000. 

Ένας εργαζόμενος σε κεντρικό καφέ της Βιέννης για 8ωρη απασχόληση παίρνει μηνιαίο μισθό 2.000 – 2.200 €, σε αντίθεση με την Ελλάδα όπου ο κατώτερος μισθός (καθαρές αποδοχές) έχει φτάσει τα 428 € για νέους ασφαλισμένους πλήρους απασχόλησης. 

Ο περιορισμός της μετανάστευσης δεν είναι εύκολη υπόθεση. Εάν η Βρετανία επιλέξει το δρόμο του "σκληρού" Brexit και θέσει αυστηρούς περιορισμούς στη μετανάστευση, η ΕΕ δεν θα μείνει με σταυρωμένα χέρια. Θα κινηθεί ανάλογα και τότε θα προκύψουν νέες ανάγκες στην Ευρώπη.

Με ποιους μισθούς θα ανακόψουμε αυτό το κύμα της μετανάστευσης; Με ποια κίνητρα; Με ποιο εργατικό δυναμικό θα βγούμε από την κρίση;

Ο περιορισμός αλλά και η αντιστροφή του φαινομένου της εκροής ανθρώπινου κεφαλαίου, μπορεί να καταστεί εφικτός μέσω μία πολιτικής που θα στοχεύει στη διατηρήσιμη ανάπτυξη.

Αρχικά κρίνεται απαραίτητη η εκπόνηση και υλοποίηση ενός σχεδίου εθνικής οικονομικής ανασυγκρότησης και αναδιοργάνωσης της αγοράς εργασίας, το οποίο θα αντιστοιχίζει τις μορφές επιστημονικής και επαγγελματικής εξειδίκευσης με τη ζήτηση της αγοράς.

Στη συνέχεια, δεν θα πρέπει να αγνοηθούν οι δράσεις νεοφυούς επιχειρηματικότητας με στήριξη από τον παραγωγικό τομέα της χώρας και από το κράτος, το οποίο θα πρέπει να λειτουργεί με κανόνες διαφάνειας και αξιοκρατίας.

Επιπρόσθετα, η δημιουργία περιβάλλοντος φιλικού προς την επιχειρηματικότητα (μείωση γραφειοκρατίας, φιλική στάση του κράτους προς το επιχειρείν, μείωση ασφαλιστικών εισφορών και φορολογίας μέχρις ότου η νεοφυής επιχείρηση καταστεί κερδοφόρα) σε συνδυασμό με ευέλικτες μορφές τραπεζικής χρηματοδότησης και αξιοποίηση διαθέσιμων κεφαλαίων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, μπορεί όχι μόνο να συμβάλει στην προσέλκυση ξένων επενδυτών αλλά και στην παροχή κινήτρων στους Έλληνες να παραμείνουν και να εργαστούν στη χώρα τους.

Τέλος, κρίνεται σκόπιμο οι επιχειρήσεις να αναλάβουν πρωτοβουλίες με στόχο τη συγκράτηση των νέων σε ηλικία ταλαντούχων στελεχών και αυτό μπορεί να καταστεί εφικτό μέσω της υιοθέτησης του θεσμού της μαθητείας και της πρακτικής άσκησης νέων μορφωμένων μεν, αλλά με μικρή ή καθόλου επαγγελματική εμπειρία.

* Ο κ. Κωνσταντίνος Δέδες είναι Δικηγόρος - Μέλος του τομέα Ανάπτυξης της ΝΔ