της Judy Dempsey

Μια συνάντηση διεθνών δωρητών, ιδρυμάτων και πολυμερών χρηματοδοτών ξεκίνησε στη σερβική πρωτεύουσα, το Βελιγράδι, στις 21 Σεπτεμβρίου εν τω μέσω αυξανόμενων ανησυχιών από νέους φιλανθρωπικούς οργανισμούς ότι τα Δυτικά Βαλκάνια οπισθοδρομούν. ΚΑι με επικίνδυνο τρόπο.

Είναι μια οπισθοδρόμηση που χαρακτηρίζεται από την αυξανόμενη διαφθορά, την αύξηση των εκφοβισμού των ΜΜΕ και απο τις πολιτικές ελίτ σε όλη την περιοχή που δεν θέλουν την μεταρρύθμιση.

Με την ΕΕ να εστιάζει τώρα στην εξασφάλιση της ασφάλειας, στον έλεγχο των εξωτερικών της συνόρων και στην ανακοπή της ροής των προσφύγων που φθάνουν στην Ευρώπη, η Ένωση δίνει μικρή προσοχή στις αρνητικές τάσεις που λαμβάνουν χώρα στην πίσω αυλή της. Το μήνυμα που προκύπτει από το Balkans Donors Forum, με αιχμή του δόρατος το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τα Βαλκάνια και τα Ιδρύματα Ανοιχτής Κοινωνίας, ήταν πως οι δωρητές και οι ΜΚΟ πρέπει να επανεξετάσουν τον ρόλο τους σε αυτό το μέρος της Ευρώπης.

Η απόφαση από την Βρετανία τον Ιούνιο του 2016 να αποχωρήσει από την ΕΕ, έχει καταφέρει ένα πλήγμα στους μεταρρυθμιστές στις χώρες Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κοσσυφοπέδιο, ΣΚόπια, Μαυροβούνιο και Σερβία, των Δυτικών Βαλκανίων. Για τους μεταρρυθμιστές και εκείνους που υποστηρίζουν την ένταξη της περιοχής στην ΕΕ, το Brexit θα σημαίνει μια ασθενέστερη Ευρώπη. Το Brexit επίσης στερεί από την ΕΕ έναν ένθερμο υποστηρικτή της περαιτέρω διεύρυνσης.

Με αυτή την μετατόπιση της ΕΕ μακριά από την ολοκλήρωση και τη διεύρυνση, προς θέματα ασφάλειας, υπήρχε μια αίσθηση μεταξύ των συμμετεχόντων που παρακολούθησαν το συνέδριο στο Βελιγράδι ότι όσο τα Δυτικά Βαλκάνια είναι σταθερά, αυτό φθάνει για τις κυβερνήσεις της ΕΕ -ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι αμελεί να ενισχύει τους ιδιαίτερα ευαίσθητους δημοκρατικούς θεσμούς της περιοχής.

Αυτό είναι μεγάλο λάθος. Η περιοχή κάθε άλλο παρά σταθερή είναι, όπως το επιβεβαιώνουν οι διαδηλώσεις εναντίον της διαφθοράς, η κατάχρηση εξουσίας και οι πελατειακές σχέσεις που έχουν καταλάβει τις μεγάλες πόλεις τους τελευταίους μήνες.

Ωστόσο οι διαμαρτυρίες δεν έχουν οδηγήσει σε αλλαγές που θα κάνουν τις ελίτ περισσότερο υπόλογες. Αντιθέτως. Σε ένα εσωτερικό report που παρουσιάστηκε στο συνέδριο στους δωρητές και σε άλλους ενδιαφερόμενους, ο πρώην Σκοπιανός διπλωμάτης Nikola Dimitrov υποστήριξε ότι η ΕΕ έχει επιλέξει βραχυπρόθεσμα μέτρα αντί μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής που θα ολοκλήρωνε την πολιτική και οικονομική μεταμόρφωση της περιοχής.

"Η ολοκλήρωση της δουλειάς στα Δυτικά Βαλκάνια έχει γίνει ένα μονόπλευρο σόου, στην καλύτερη περίπτωση”, έγραψε. "Με τη σημερινή αντιδραστική διάθεση της Ευρώπης, εάν έχει μείνει καθόλου ανησυχία για την περιοχή στις Βρυξέλλες, αυτή αφορά την βραχυπρόθεσμη σταθερότητά της, σε αντίθεση με τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις”.

Η έμφαση στην βραχυπρόθεσμη σταθερότητα ταιριάζει στους περισσότερους ηγέτες των Δυτικών Βαλκανίων. Αποκαλώντας τους "Οι ισχυροί των Βαλκανίων” -μια αναφορά στους προέδρους της περιοχής στη δεκαετία του 1990, όταν η πρώην Γιουγκοσλαβία, εμπλεκόμενη σε εμφύλιο πόλεμο, διοικούνταν από τον Slobodan Milosevic στη Σερβία, τον Franco Tudman στην Κροατία, και τον Radovan Katadzic στην Δημοκρατία Σέρπσκα, μέρος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης -ο Dimitrov έγραψε ότι οι σημερινοί ηγέτες επίσης ταιριάζουν στην ΕΕ. "Η ανάγκη για ισχυρούς ηγέτες που να αντιμετωπίσουν την κατάσταση, έχει ενισχύσει την τάση για παζάρεμα των θεμελιωδών ευρωπαϊκών αξιών, για γεωπολιτικά συμφέροντα και σταθερότητα.

Πιο ανησυχητικό, "οι ολοένα και πιο αυταρχικοί ισχυροί άνδρες των Βαλκανίων, εξακολουθούν να μιλούν υπέρ της Ευρώπης, αλλά όλο και περισσότερο μιμούνται το ρωσικό ή τουρκικό μοντέλο”, πρόσθεσε ο Dimitrov.

Η ΕΕ δεν είναι μόνη που θέτει σε κίνδυνο τις αξίες της στα Δυτικά Βαλκάνια με τρόπους που διαιωνίζουν το status quo. Νέοι ακτιβιστές στο συνέδριο στο Βελιγράδι κατήγγειλαν ότι η πληθώρα των διεθνών δωρητών πρέπει να καταλάβει πώς οι αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στην ΕΕ έχουν αρνητική επίδραση στην όλη διαδικασία εκδημοκρατισμού στα Δυτικά Βαλκάνια.

"Υπάρχει πολύ δουλοπρέπεια προς το status quo από τους δωρητές και τις ΜΚΟ”, δήλωσε ο Damir Arsenijevic, ένας ακτιβιστής και καθηγητής στην κριτική θεωρία και φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Tuzla της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.

Η άποψή του, την οποία συμμερίστηκαν και άλλοι στο συνέδριο, ήταν πως ακριβώς επειδή η ΕΕ έπαιρνε τα μάτια της από τον εκδημοκρατισμό των Δυτικών Βαλκανίων, εστιάζοντας αντιθέτως στην σταθερότητα και την ασφάλεια, οι ΜΚΟ θα πρέπει να είναι πολύ πιο κατηγορηματικοί όταν μιλούν εναντίον της διαφθοράς και της διάβρωσης της λογοδοσίας. Εάν αποτύχουν σε αυτό, οι ισχυροί άνδρες των Βαλκανίων μπορούν να συνεχίσουν να δρουν ατιμώρητα, όπως έχουν κάνει ιδιαίτερα στα ΣΚόπια.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ, γνωρίζει ακριβώς τι συμβαίνει στα Δυτικά Βαλκάνια. Οι τακτικές εκθέσεις για τη στρατηγική διεύρυνσης και οι εκθέσεις για τις χώρες, δεν αποκρύπτουν την επιδείνωση του κράτους δικαίου, του νεποτισμού και της καταστολής των ΜΜΕ.

Αλλά οι Βρυξέλλες είναι μακριά από την κατάσταση που επικρατεί σε εκείνο το μέρος της Ευρώπης. Εκεί είναι που πρέπει οι ΜΟΚ να είναι τα μάτια και τα αυτιά του τι συμβαίνει και να μιλάνε δημοσίως. Ωστόσο, οι ισχυροί άνδρες των Βαλκανίων καταφεύγουν σε τακτικές που χρησιμοποιούνται από τον Vladimir Putin, τον Ρώσο πρόεδρο. Σύμφωνα με την άποψη αυτών των ηγετών, οι ΜΚΟ είναι ξένοι πράκτορες και προδότες που πρέπει να χαλιναγωγηθούν.

Ο Σέρβος πρόεδρος Aleksandar Vucic, που είναι τόσο πολύ συμπαθής στις Βρυξέλλες εξαιτίας της συνεργατικής και διαλλακτικής προσέγγισής του προς την επίλυση της σχέσεις μεταξύ της Σερβίας και της πρώην επαρχίας του Κοσσυφοπεδίου, δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτή την τάση. "Η Σερβία είναι τώρα μεταξύ των χωρών παγκοσμίως που έχουν υποστεί τις μεγαλύτερες μειώσεις σε ό,τι αφορά την ελευθερία του Τύπου το 2015”, έγραψε ο Dimitrov. Και σε ό,τι αφορά τον Vucic που χρησιμοποιεί φιλό-ευρωπαϊκή ρητορική με τους συνομιλητές του στην ΕΕ, τα περισσότερο είναι απλώς λόγια. Υπάρχει τόση λίγη διαφάνεια. Οι φιλοευρωπαϊκές απόψεις δεν συνοδεύονται από μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό”, δηλώνει η Biljana Dakic Dordevic, εκτελεστική διευθύντρια της Trag, ενός φιλανθρωπικού οργανισμού με έδρα την Σερβία.

Οι σπόροι της αλλαγής και της δυσαρέσκειας, σπέρνονται.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/?fa=64654