Συνεχης ενημερωση

    Κυριακή, 22-Νοε-2015 16:28

    Κώστας Σημίτης: Δρόμοι Ζωής

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Μέσα σε μια επικαιρότητα εντελώς κορεσμένη από έντονα εσωτερικά και εξωτερικά γεγονότα, απίστευτης πυκνότητας, με την αίσθηση ενός αδιεξόδου που περισσότερο διαπιστώνεται παρά εκτονώνεται καθημερινά, η έκδοση μιας αυτοβιογραφίας ενός πολιτικού, ακόμη και αν αυτός υπήρξε πρωθυπουργός, θα μπορούσε να περάσει σχεδόν απαρατήρητη.

    Με το αίσθημα του πνιγμού να μας διακατέχει, το βλέμμα προς τα πίσω μοιάζει πολυτέλεια. Όσο επιλήσμονες όμως και αν είμαστε ως λαός, το βιβλίο του Κώστα Σημίτη, με τίτλο "Δρόμοι Ζωής", φρεσκοτυπωμένο από τις εκδόσεις Πόλις, μας αφορά και μας προβληματίζει, αφού αποκαλύπτει, παράλληλα με το προσωπικό βίωμα, αλλά και μέσα από αυτό, πολλές από τις αιτίες που οδήγησαν τη χώρα στην παρούσα βαθιά κρίση. Από έναν πολιτικό που, κατά κοινή ομολογία, δεν παρέκκλινε ποτέ από τις αρχές του, διατήρησε ακέραιο τον τρόπο της ζωής του και σίγουρα υπήρξε ως υπουργός και πρωθυπουργός μακράν του "(πολιτικού) κόσμου τούτου".

    Οι "Δρόμοι ζωής" είναι, λοιπόν, "μια πολιτική αυτοβιογραφία", όπως τη χαρακτηρίζει ο ίδιος, η προσωπική του μαρτυρία για την πορεία της χώρας, από τη γερμανική Κατοχή έως τη Μεταπολίτευση και την εδραίωση της Δημοκρατίας. Εξηγεί το εγχείρημα: "Κάθε μαρτυρία βοηθάει να αποτιμήσουμε καλύτερα τα όσα συνέβησαν. Να μάθουμε από το παρελθόν για να σχεδιάσουμε αποτελεσματικά το μέλλον. Αυτή είναι η φιλοδοξία τούτου του βιβλίου". Που στην πρώτη, την πιο λευκή του σελίδα, κατατίθεται ένα προσωπικό απόσταγμα× αφιερώνεται "Στη Δάφνη", τη γυναίκα του. Αναφέρεται στη γνωριμία τους, την άνοιξη του 1961, σ' ένα πάρτι: "Καθόμασταν με τη Δάφνη στο ίδιο τραπέζι [...]. Μου άρεσε. [...] Ήταν φυσική, χαμογελαστή και, βέβαια, πολύ όμορφη, με λεπτά χαρακτηριστικά. Της πρότεινα να ξανασυναντηθούμε έπειτα από λίγες μέρες, όπως και έγινε [...] Τρία χρόνια μετά, τον Αύγουστο του 1964, παντρευτήκαμε".

    Τα πρώτα κεφάλαια είναι ο γενέθλιος Πειραιάς, αλλά και η Αθήνα που ακολούθησε, το σπίτι της οδού Καμπάνη στην πλατεία Αμερικής, το οικογενειακό περιβάλλον, προοδευτικών και μορφωμένων ανθρώπων. Ο Κώστας Σημίτης αναδύεται από μια οικογένεια έντονα και κατ' ουσίαν πολιτική, στη Γερμανική Κατοχή και τον Εμφύλιο, οι γονείς του θα λάβουν ενεργά μέρος στη αντίσταση, ο πατέρας του θα φωτογραφηθεί δίπλα στον Άρη Βελουχιώτη (Λαμία 1944), στον Εμφύλιο, αλλά και μετά, θα κυνηγηθούν. Μέσα σε όλα αυτά ο νεαρός Κώστας θα μεγαλώσει, θα πάει σχολείο, θα σπουδάσει νομικά στο Πανεπιστήμιο Μάρμπουργκ της Δυτικής Γερμανίας, και οικονομικά στο περίφημο Londοn School of Economics. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο Λονδίνο, όπως σημειώνει στο βιβλίο του, εντυπωσιάζεται από τον νέο τρόπο ζωής που αναδύεται, τη δεκαετία του '60. Σε πολλά σημεία του βιβλίου του αναφέρει τη διάθεσή του να μεταφέρει στη Ελλάδα, ως πολιτικός, κάτι από αυτό τον νέο τρόπο ζωής, να αποβάλει τον επαρχιωτισμό, την εσωστρέφεια, τον φόβο του καινούργιου, στην πολιτική, στη δημόσια διοίκηση, στην καθημερινότητα. Προσπάθησε να το κάνει πράξη, ο όρος εκσυγχρονισμός (με αρνητικά και θετικά πρόσημα) έχει ταυτιστεί, άλλωστε, με την πρωθυπουργική του θητεία.

    Αλλά στην αρχή μάς εκπλήσσει: "Δεν είχα πρόθεση να ασχοληθώ επαγγελματικά με την πολιτική, να πολιτευτώ, να εκλεγώ βουλευτής". Στην πραγματικότητα, η πολιτική ζωή τον απωθούσε: οι ρητορικές υπερβολές, η επιθετικότητα, οι διαπληκτισμοί, οι προσωπικές διενέξεις, η εθνικοφροσύνη, οι διώξεις των αντιπάλων, οι παρωπίδες, η υποταγή του κράτους στις κομματικές επιδιώξεις – αναφέρει και πολλά άλλα (που, αλίμονο, μερικά από αυτά εξακολουθούν) τον ενοχλούν και τον απωθούν, όμως τελικά θα βρεθεί στο πεδίο της. Μέσα από τον "Όμιλο Παπαναστασίου" που ίδρυσε με φίλους του, μέσα από τον αγώνα κατά της χούντας, αλλά και με την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ που έφτασε να γίνει πρόεδρός του και πρωθυπουργός.

    Σήμερα, και τόσα χρόνια μετά, σημειώνει: "Δεν θεώρησα ποτέ την πολιτική ούτε ως επάγγελμα, ούτε ως αποκλειστική ενασχόλησή μου. Η πολιτική ήταν ένα από τα περιεχόμενα της ζωής μου: το πιο σημαντικό, το πιο ενδιαφέρον, αλλά όχι το μόνο". Ουσιαστικά με τη χούντα ξεκινάει και η πολιτική δράση: "Είχα το αίσθημα της ασφυξίας και της εξοργιστικής καταπίεσης". Αντιδρά, είναι γνωστό, το αναφέρει φυσικά και ο ίδιος. Στην αρχή πέταγε προκηρύξεις, μετά "τοποθετούσαμε μικρές αυτοσχέδιες βόμβες".

    Όταν ο Σάκης Καράγιωργας θα αυτοτραυματιστεί από αυτές, θα αρχίσει και ξήλωμα της οργάνωσης, ο Κώστας Σημίτης, θα κρυφτεί (η περιγραφή είναι συγκλονιστική) σ' ένα άδειο διαμέρισμα, μετά θα διαφύγει στο εξωτερικό, εκεί θα έρθει σε επαφή, με το ΠΑΚ και τον Ανδρέα  Παπανδρέου. Αρχίζει ο αντιδικτατορικός αγώνας, η πτώση της χούντας, η επιστροφή. Και αυτό που ορίστηκε ως μεταπολίτευση. Το 1981, το ΠΑΣΟΚ κερδίζει τις εκλογές, ο Σημίτης πήγανε στο Καστρί, θυμάται τον Αντρέα: "Αστειευόταν με όλους, γελούσε, έδειχνε ευχαριστημένος, ξένοιαστος, [...] μιλούσε για το τι θα έπρεπε να γίνει, από την επομένη κιόλας". Είναι μια σκηνή θριάμβου και ανθρωπιάς που δεν θα επαναληφθεί στις επόμενες εκλογικές νίκες. Στον ίδιο αναθέτουν το υπουργείο Γεωργίας (!). "Έπαθα σοκ: δεν είχα ποτέ ασχοληθεί με τα αγροτικά", γράφει. Το ίδιο βράδυ τον επισκέφτηκαν ο Τσουκαλάς και με τον Βέλτσο: "Άρχισαν να με ρωτούν για τις τιμές της ντομάτας και την καλλιέργεια του καλαμποκιού, [...]. Γελάσαμε". Από εκείνη την πρώτη συμμετοχή του στην κυβέρνηση μέχρι να αναλάβει ο ίδιος πρωθυπουργός, η αφήγηση έχει μια έντονη πυκνότητα και πώς θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. Είναι τα πιο κρίσιμα, τα πιο γεμάτα χρόνια του Έλληνα πολιτικού, τα χρόνια που θα διαμορφώσει την πολιτική του φυσιογνωμία, μέσα σ' ένα κλίμα ακόμη και στο ΠΑΣΟΚ, ελάχιστα συμβατό με τον χαρακτήρα του.

    Γνωστά πρόσωπα, γεγονότα, εκλογικές αναμετρήσεις, προεκλογικοί αγώνες, υπουργικές θέσεις, συγκεντρώσεις, όλα φωτίζονται από έναν λόγο ψύχραιμο και διαυγή, προσεκτικά διατυπωμένο αλλά και χωρίς να χαρίζεται, ο Κώστας Σημίτης τα αφηγείται με λεπτομέρειες σε αυτές τις 650 σελίδες, τα αποτιμά, διατυπώνει τα θετικά του ΠΑΣΟΚ αλλά και τα ολισθήματά του. Στο κεφάλαιο "Μια προσωπική παρένθεση" μια φράση του, διατυπωμένη με πικρία, τον συνοψίζει: "Ο πολιτικός παίζει τον ρόλο που απαιτεί το κοινό. Παύει να είναι αυτός που στ' αλήθεια είναι. Μετατρέπεται στον ήρωα που επιζητούν οι δημοσκόποι". Οι "Δρόμοι ζωής" περιγράφουν την απόπειρα, το προσωπικό βίωμα, αλλά και η πολιτική δράση, να έχει νόημα, να φτάνει κάπου.

    ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΥΡΙΑΖΑΝΟΣ

    Αναδημοσίευση από το Κεφάλαιο που κυκλοφορεί.

     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ