Του Νικόλαου Ι. Πέντσα

«Στην σημερινή οικονομία, πρέπει να υιοθετήσετε διαφορετικές δράσεις. Δεν μπορείτε απλώς να κάνετε τα ίδια πράγματα όπως και πέρυσι»
Rose Marie Bravo, πρώην CEO της BURBERRY

Αν προσπαθήσουμε να ορίσουμε την επιχειρηματικότητα, θα την προσδιορίζαμε ως την ικανότητα ενός μεμονωμένου άτομου ή μίας συλλογικής ομάδας, να εντοπίζει και να εκμεταλλεύεται διάφορες ευκαιρίες του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, που αναμφίβολα υπάρχουν ανεξάρτητα των συνθηκών που επικρατούν στο επιχειρηματικό περιβάλλον, προκειμένου να αποφέρει οικονομικό όφελος, χωρίς όμως να παραβλέπεται ή να αμελείται η οποιαδήποτε άλλης μορφής υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας, όπως η προσφορά στο κοινωνικό σύνολο, ή η εργασιακή ικανοποίηση και ευημερία των εργαζομένων.

Οι επιχειρήσεις του 21αι. καλούνται να αντιμετωπίσουν θεμελιώδεις αλλαγές και νέες προκλήσεις. Οι διεθνείς οικονομικές συνθήκες κατέστησαν ισχυρά τα μειονεκτήματα και ανίσχυρα τα πλεονεκτήματά τους. Η διεθνοποίηση της παραγωγής και των αγορών, οι κλιματικές αλλαγές, οι μεταβολές των προϋπολογισμών, η ταχεία τεχνολογική ανάπτυξη και η επανάσταση των πληροφοριών, η προσφορά πληθώρας ομοειδών και δύσκολα αναγνωρίσιμων προϊόντων (υπερ-ανταγωνισμός) σε συνδυασμό με την ενδυνάμωση του ρόλου των καταναλωτών, οι συγχωνεύσεις και εξαγορές επιχειρήσεων, είναι μερικοί από τους σημαντικότερους παράγοντες που διαμορφώνουν τη νέα παγκόσμια οικονομία. Έτσι κάθε επιχειρησιακός σχεδιασμός, αποτελεί μία χειρουργική επέμβαση με απρόβλεπτες παρενέργειες.

Όμως το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στην συμπεριφορά των διοικητικών στελεχών. Η εμπειρία και τα αποτελέσματα (lessons learned), δείχνουν ότι όταν οι επιχειρήσεις βάλλονται από τις χρηματοοικονομικές μεταβολές, τις τροποποιήσεις στο μακροοικονομικό περιβάλλον, τις αλλαγές στις καταναλωτικές συμπεριφορές, τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς και άλλες παρενέργειες που δονούν την επιχειρηματική κοινότητα σε περιόδους κρίσεων, οι managers τους επιδίδονται σε στρατηγικές που εγκυμονούν μεγαλύτερες οικονομικές ζημίες. Έτσι δραστηριοποιούνται σε τομείς όπου δε διαθέτουν εμπειρία και εφόδια για να πετύχουν, επενδύουν σε λανθασμένες «μαγικές» ιδέες, μειώνουν χωρίς στρατηγική βασικές δαπάνες, προβαίνουν στην άστοχη περικοπή προσωπικού και ιδιαίτερα του «ταλαντούχου» που κοστίζει ακριβά και γενικότερα διακρίνονται από έλλειψη ορθής κρίσης που υπονομεύει την κουλτούρα της επιχείρησης, την κεντρική στρατηγική της και κατά συνέπεια φθείρει την μακροβιότητά της. Στον αντίποδα και σε περιόδους οικονομικής ευφορίας, παρατηρούνται τα μεγαλύτερα λάθη. Καθώς οι managers δεν ανησυχούν για την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των επιχειρήσεών τους, καταφεύγουν στην αύξηση του μεγέθους τους, στην αντιγραφή των κινήσεων του ανταγωνισμού και σε άλλες λανθασμένες επιλογές.

Η μάχη για την κυριαρχία της αγοράς, δεν είναι πλέον μία μάχη μεταξύ αντιπάλων επιχειρήσεων. Ο σύγχρονος ανταγωνισμός πραγματοποιείται μεταξύ διαφορετικών και καινοτόμων επιχειρηματικών μεθόδων. Οι σύγχρονες επιχειρήσεις δεν σχεδιάζονται αλλά διαχειρίζονται. Σε περιόδους μεταβολών και κρίσεων, έρχονται ενώπιον των χρόνιων αδυναμιών τους, την έλλειψη ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος και άλλων δυσλειτουργιών των επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων. Όμως ο ακρογωνιαίος λίθος της επιτυχίας τους, είναι η κατανόηση των απόψεων της αγοράς, των δυνητικών και υφισταμένων πελατών αλλά και των ανταγωνιστών τους. Η βαθιά κατανόηση της επιχείρησης και του περιβάλλοντός στο οποίο δραστηριοποιούνται, η εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων διοίκησης, η καινοτομία, η αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και η παροχή σε αυτό των κατάλληλων συνθηκών εργασίας, οι θετικές συμπεριφορές απέναντι στο επιχειρηματικό πνεύμα, επιζητώντας ένα κλίμα στο οποίο οι επιχειρηματίες θα είναι σεβαστοί, όχι επειδή αποκομίζουν κέρδη, αλλά διότι συνεισφέρουν και ανταποκρίνονται στις σύγχρονες κοινωνικές επιταγές, αποτελούν κάποιους από τους παράγοντες που οδηγούν στην επίτευξη ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος στην αγορά.

Πλέον οι managers καλούνται να εξισορροπήσουν το όραμα της επιχείρησης με την πραγματικότητα, τον κίνδυνο με τα αποτελέσματα. Να εφαρμόσουν νέες στρατηγικές για να προστατευτούν από τις μεταβολές του επιχειρηματικού πεδίου και να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που αναμφίβολα θα προκύψουν. Η επιχειρηματικότητα θα κριθεί από την ικανότητά τους να ανακατανέμουν τις δραστηριότητές τους σε αχαρτογράφητες περιοχές, αντιδρώντας στα εξωτερικά ερεθίσματα ώστε να εναρμονιστούν με το περιβάλλον, να αποκτήσουν συλλογική γνώση και δεξιότητες, χτίζοντας την κουλτούρα εκείνη, που θα τις οδηγήσει στην μακροχρόνια διατηρησιμότητα.


* Ο κ. Νικολάος Ι. Πέντσας είναι Σύμβουλος Επιχειρήσεων με μεταπτυχιακές εξιδεικεύσεις στο Διεθνές Μάρκετινγκ (Πανεπιστήμιο του West Scoltand) και στα Τεχνικοοικονομικά Συστήματα Επιχειρήσεων (Ε.Μ.Π.).
Κυβερνητικός εμπειρογνώμων της Ελλάδος στον ΟΗΕ, Αντιπρόσωπος του ΥΠΕΘΑ σε διεθνείς οργανισμούς.
Καθηγητής του Τομέα Οικονομίας & Διοίκησης στο ΙΙΕΚ ΔΟΜΗ.