Συνεχης ενημερωση

    Κυριακή, 25-Νοε-2018 12:00

    Στην κρίση SSM, DGComp και μετόχων τραπεζών το σχέδιο της ΤτΕ για τα "κόκκινα" δάνεια

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Στην κρίση SSM, DGComp και μετόχων τραπεζών το σχέδιο της ΤτΕ για τα "κόκκινα" δάνεια

    Της Νένας Μαλλιάρα

    Στην κρίση των μετόχων των τραπεζών, παράλληλα με τις διαβουλεύσεις που θα ξεκινήσουν με τις ευρωπαϊκές Aρχές (τεχνικό κλιμάκιο της ΤτΕ μεταβαίνει τη Δευτέρα στη Φρανκφούρτη για να παρουσιάσει το σχέδιο στον SSM), μπαίνει από την εβδομάδα που έρχεται η πρόταση της ΤτΕ για την αντιμετώπιση των "κόκκινων" δανείων.

    Ο "συναγερμός" για τη δραστική μείωση των NPEs, ει δυνατόν και σε μονοψήφιο ποσοστό εντός 2-3 ετών, συνδέεται με το επείγον της απελευθέρωσης τραπεζικών πόρων που θα κατευθυνθούν στη χρηματοδότηση της οικονομικής ανάπτυξης.

    Ωστόσο, ο δρόμος προς τα εκεί δεν φαίνεται να είναι περίπατος, αφού οι πρωτίστως ενδιαφερόμενες –οι τράπεζες– φαίνονται "χλιαρές" στην αποδοχή του σχεδίου της ΤτΕ. Παράλληλα, πληροφορίες, που ωστόσο δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί, κάνουν λόγο για αναζήτηση και... τρίτης λύσης για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, από ειδική ομάδα που θα συσταθεί στο υπουργείο Οικονομικών.

    Οι τράπεζες διατηρούν σοβαρούς προβληματισμούς για το πρακτικό κομμάτι της υλοποίησης της πρότασης της ΤτΕ, ενώ δεν πρόκειται να δεσμευτούν για τη συμμετοχή τους ή μη στο τελικό σχήμα, που μπορεί να εφαρμοστεί, εφόσον ληφθούν οι σχετικές εγκρίσεις από τις ευρωπαϊκές Αρχές.

    Σύμφωνα με τις πληροφορίες του "Κ", ο μεγαλύτερος προβληματισμός των τραπεζών είναι το πώς τέσσερις τράπεζες με τέσσερα διαφορετικά μοντέλα στρατηγικής για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων τους, και πολλές κατηγορίες προβληματικού ενεργητικού, αλλά κυρίως διαφορετικά επίπεδα προβλέψεων, θα μπορέσουν να λειτουργήσουν υπό ένα ενιαίο σχήμα (εν προκειμένω ένα όχημα ειδικού σκοπού, όπως προτείνει η ΤτΕ).

    Τόσο η πρόταση της ΤτΕ όσο και η πρόταση του ΤΧΣ κινούνται "στην καρδιά" των τιτλοποιήσεων. Μέχρι στιγμής, η περίπτωση του Amoeba της Τράπεζας Πειραιώς και η επικείμενη τιτλοποίηση στεγαστικών NPLs της Eurobank καταδεικνύουν ότι απαιτείται συνολικά διάστημα ενάμισι έτους για να ολοκληρωθούν ανάλογες κινήσεις, και μάλιστα για ενιαία asset classes, και δη μικρών ποσών.

    Στην πρόταση της ΤτΕ, ένα SPV θα πρέπει να πρέπει να τρέξει πέντε διαφορετικά assets classes (κατηγορίες NPLs) τεσσάρων τραπεζών (συν της μη συστημικής Attica Bank). Οι τράπεζες εκτιμούν ότι αυτό δεν θα μπορεί να λειτουργήσει και αναμένεται να αντιπροτείνουν στην ΤτΕ τη δημιουργία περισσότερων SPVs.

    Σύμφωνα με τις πληροφορίες του "Κ", οι τράπεζες φαίνεται να προσανατολίζονται στη δημιουργία τεσσάρων σχημάτων (SPV), όχι ενός για την καθεμία, αλλά στην ουσία τεσσάρων καλαθιών στα οποία θα διανείμουν κατά την κρίση τους κατηγορίες NPLs.

    Η πρόταση της ΤτΕ

    Το προτεινόμενο από την ΤτΕ σχήμα προβλέπει τη μεταβίβαση σημαντικού μέρους των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων μαζί με μέρος της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που είναι εγγεγραμμένο στους ισολογισμούς των τραπεζών σε μια Εταιρεία Ειδικού Σκοπού (Special Purpose Vehicle).

    Τα δάνεια θα μεταβιβαστούν στην αξία ισολογισμού (μετά από προβλέψεις). Το ποσό της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που θα μεταβιβαστεί θα αντιστοιχεί σε κάλυψη πρόσθετων ζημιών, ώστε οι αποτιμήσεις των εν λόγω δανείων να προσεγγίσουν τιμές αγοράς. Εν συνεχεία, νομοθετική ρύθμιση θα ορίζει ότι η μεταβιβαζόμενη αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση θα καταστεί αμετάκλητη απαίτηση της Εταιρείας Ειδικού Σκοπού έναντι του ελληνικού Δημοσίου με προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής (σύμφωνα με τη διάρκεια του σχήματος).

    Για την κάλυψη του τιμήματος της μεταβίβασης, η Εταιρεία Ειδικού Σκοπού θα προχωρήσει σε έκδοση τιτλοποίησης (securitization), όπου (ενδεικτικά) θα εκδοθούν τρεις τάξεις τίτλων (senior, mezzanine, junior/equity). H κατώτερη τάξη τίτλων (equity) θα καλυφθεί από τις τράπεζες (με συμμετοχή της καθεμιάς που δεν θα υπερβαίνει το 20%) και το ελληνικό Δημόσιο.

    Η αποτίμηση των δανείων προς μεταβίβαση θα γίνει από ανεξάρτητους τρίτους φορείς και η τελική διάρθρωση της συναλλαγής (συμπεριλαμβανομένων των ποσοστών των τριών τάξεων τίτλων) από τους συμβούλους της έκδοσης βάσει συνθηκών αγοράς. Εκτιμάται ότι επενδυτές θα απορροφήσουν μέρος της ανώτερης τάξης τίτλων (senior) και σημαντικό ποσοστό της ενδιάμεσης τάξης (mezzanine).

    Σύμφωνα με την ΤτΕ, η δυνατότητα απορρόφησης πρόσθετων ζημιών από τη συμμετοχή του ελληνικού Δημοσίου (μέσω του μετασχηματισμού της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης σε αμετάκλητη απαίτηση της Εταιρείας Ειδικού Σκοπού) ενισχύει σημαντικά την πιθανότητα αποπληρωμής των ανώτερων τάξεων ομολόγων (senior, mezzanine). Παράλληλα προβλέπεται, μέσω της συμμετοχής στην κατώτερη τάξη τίτλων (junior/equity), η κατανομή τυχόν πλεονασμάτων σε ελληνικό Δημόσιο και τράπεζες.

    Η διαχείριση του σχήματος θα γίνεται αποκλειστικά από ιδιώτες (εταιρείες διαχείρισης) που θα επιλεγούν κατόπιν διαγωνισμού και αναμένεται να υπάρξει διαχωρισμός συναλλαγών και διαχείρισης ανά κατηγορία δανείων (επιχειρηματικά, στεγαστικά, καταναλωτικά κ.λπ.).

    Εφόσον η πρόταση της ΤτΕ πάρει το "πράσινο φως" από τις ευρωπαϊκές Αρχές, πριν από την ολοκλήρωση της συναλλαγής, οι τράπεζες θα κληθούν να προχωρήσουν, σε συνεννόηση με τον SSM, σε αναμόρφωση της τρέχουσας στοχοθεσίας για τη μείωση των NPEs. Απώτερος στόχος θα είναι η επίτευξη μονοψήφιου ποσοστού μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων εντός τριετίας.

    Μεταφορά NPLs 40 δισ. ευρώ

    Ενδεικτικά, η ΤτΕ αναφέρει το εξής παράδειγμα, ώστε να εκτιμηθούν οι άμεσες επιπτώσεις από τη μεταβίβαση περίπου 40 δισ. ευρώ μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων, δηλαδή του συνόλου των καταγγελμένων δανείων και 7,4 δισ. ευρώ της οριστικής και εκκαθαρισμένης φορολογικής απαίτησης. Ειδικότερα, προβλέπονται (με στοιχεία α' εξαμήνου 2018):

    - Μείωση αποθέματος των ΜΕΑ κατά 47%.

    - Μείωση του δείκτη κάλυψης ΜΕΑ από συσσωρευμένες προβλέψεις (coverage ratio) στο 41%, από 49%.

    - Βελτίωση του πλαισίου διαχείρισης των ΜΕΑ, αφού στην Εταιρεία Ειδικού Σκοπού μεταβιβάζεται το πλέον προβληματικό μέρος τους, συγκεκριμένα οι καταγγελμένες απαιτήσεις.

    - Διατήρηση του δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας σε διψήφιο επίπεδο και για τις τέσσερις συστημικές τράπεζες. Σημειώνεται ότι οι εκτιμήσεις αυτές δεν έχουν λάβει υπόψη ωφέλειες από την ενίσχυση των προ φόρων αποτελεσμάτων και την ενδεχόμενη μεταβολή των συντελεστών στάθμισης κινδύνου (risk weights για τον υπολογισμό της κεφαλαιακής επάρκειας) μετά την ολοκλήρωση της συναλλαγής.

    - Περιορισμός συμμετοχής των DTCs στα εποπτικά κεφάλαια στο 30%, από 57%.

    Ο αναβαλλόμενος φόρος

    Βασικό εργαλείο για να λειτουργήσουν οι τιτλοποιήσεις NPLs που προτείνει η ΤτΕ είναι οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις (DTCs) των τραπεζών. Τον Ιούνιο 2018 οι απαιτήσεις αναβαλλόμενου φόρου ανέρχονταν σε περίπου 16 δισ. ευρώ, αντιστοιχώντας στο 57% των εποπτικών κεφαλαίων των τραπεζών.

    Σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4465/2017, σε περίπτωση που μια τράπεζα πραγματοποιήσει ζημίες κατά τη λογιστική χρήση ενός έτους, τότε οφείλει να προβεί σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου υπέρ του Δημοσίου, η οποία να αντιστοιχεί στο ποσοστό συμμετοχής της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης, ήτοι το 29%. Ουσιαστικά, δηλαδή, το Δημόσιο λαμβάνει αποζημίωση υπό τη μορφή νέων μετοχών, αυξάνοντας, κατά τον τρόπο αυτό, σε βάρος φυσικά των ιδιωτών μετόχων (dilution), το ποσοστό συμμετοχής του στο πιστωτικό ίδρυμα.

    Συνεπώς, γίνεται κατανοητό ότι υφίσταται ένας περιορισμός για τις τράπεζες όσον αφορά τον αποτελεσματικό τρόπο χρήσης των ιδίων κεφαλαίων τους με σκοπό την εξυγίανση των ισολογισμών τους. Ενδεχόμενη μετατροπή ικανού μέρους των απαιτήσεων αυτών σε μετοχές (λόγω ζημιών για μεταβίβαση, διαγραφή ή απομείωση της αξίας των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων) θα προκαλούσε τον δραστικό περιορισμό της συμμετοχής των ιδιωτών μετόχων και την απόκτηση της συντριπτικής πλειοψηφίας από το Δημόσιο.

    Στο δυσμενές αυτό σενάριο, η εξέλιξη αυτή κατά πάσα πιθανότητα θα είχε μηδαμινό αντίκρισμα για το ελληνικό Δημόσιο. Ο σχηματισμός ζημιών, όμως, θα μείωνε τα εποπτικά ίδια κεφάλαια και τους σχετικούς δείκτες, με αποτέλεσμα την υποχρέωση αποκατάστασης του ελάχιστου ορίου κεφαλαιακής επάρκειας. Το γεγονός ότι το ελληνικό Δημόσιο συμμετέχει με μετρητά σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου που καλύπτει το 29% του ποσοστού συμμετοχής της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης (βάσει του υφιστάμενου φορολογικού συντελεστή) δεν αναιρεί το απόλυτο μέγεθος της ζημίας, η οποία μειώνει την καθαρή θέση και τα εποπτικά ίδια κεφάλαια της τράπεζας. Αυτό όμως το ενδεχόμενο, με τη σειρά του, συνεπάγεται ανάγκη ανακεφαλαιοποίησης (όσο και αν φαίνεται παράδοξο μετά την είσοδο του ελληνικού Δημοσίου στο μετοχικό κεφάλαιο των τραπεζών).

    Τα οφέλη της πρότασης

    Η ΤτΕ αναφέρει πως η δημιουργία ιδιωτικών σχημάτων διαχείρισης μπορεί να διευκολύνει την αποτελεσματική εξυγίανση ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα. Παράλληλα, είναι δυνατόν να υπάρξει καλύτερος συντονισμός σε ζητήματα διαχείρισης κοινοπρακτικών σχημάτων. Τέλος, επιτρέπει στις τράπεζες να επικεντρωθούν σε κύριες τραπεζικές εργασίες, καθώς και στη διαχείριση του μέρους των ΜΕΑ που πραγματικά αξιολογούν ότι έχουν προστιθέμενη αξία και καλύτερη ανακτησιμότητα.

    Σημειώνεται ότι μεσοπρόθεσμα, και στο πλαίσιο αντιμετώπισης του προβλήματος των "κόκκινων δανείων" στην Ευρωζώνη, το εποπτικό κόστος διακράτησής τους στον ισολογισμό θα αυξηθεί για τις τράπεζες, όπως προκύπτει και από τη σχετική ανακοίνωση του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού.

    Κατά συνέπεια, διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις άντλησης κεφαλαίων για τις τράπεζες από οργανωμένες αγορές με γνώμονα μια εντελώς διαφορετική επενδυτική πρόταση:

    - Βελτίωση ποιότητας περιουσιακών στοιχείων εκ των προτέρων (σε αντίθεση με την επί του παρόντος προσδοκώμενη μείωση των ΜΕΑ στην επόμενη δεκαετία).

    - Βελτίωση οργανικής κερδοφορίας σε διατηρήσιμη μεσοπρόθεσμη βάση.

    - Μείωση συμμετοχής αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης στα κεφάλαιά τους με σαφώς μεγαλύτερη πιθανότητα σταδιακού συμψηφισμού της με μελλοντικά κέρδη.

    Πέραν, όμως, των παραγόντων αυτών, μια συστημική διευθέτηση του ζητήματος των "κόκκινων δανείων" απελευθερώνει ουσιαστικά χρηματοδοτικούς και φυσικούς πόρους, είτε αυτοί σχετίζονται με εμπράγματες εξασφαλίσεις, που θα αξιοποιηθούν από βιώσιμες οικονομικές μονάδες, είτε μέσω της αναδιανομής πόρων από τον τραπεζικό τομέα, στο πλαίσιο ενίσχυσης των αναπτυξιακών τάσεων της πραγματικής οικονομίας. Αυτός και μόνο ο παράγοντας είναι ικανός να αιτιολογήσει την υπέρβαση και τις δραστικές λύσεις που απαιτούνται από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για την επιτάχυνση της επίλυσης των ζητημάτων αυτών.

    Σημειώνεται ότι το απόλυτο μέγεθος του αποθέματος των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων έχει μειωθεί, σύμφωνα με την αρχική στοχοθεσία των τεσσάρων τραπεζών (Ιούνιος 2016-2019), και, από τα 104,5 δισ. ευρώ, έχει υποχωρήσει σήμερα στα 86 δισ. ευρώ (το απόθεμα των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων συρρικνώθηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του 2018 και ανήλθε στο 47,8% του συνολικού χαρτοφυλακίου ή σε 88,9 δισ. ευρώ). Όμως ο λόγος των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων παραμένει υψηλός, κυρίως εξαιτίας της απουσίας πιστωτικής επέκτασης και της απομόχλευσης (deleveraging) των τραπεζικών ισολογισμών.

    Η επίλυση του προβλήματος της αποτελεσματικής διαχείρισης των ΜΕΑ απαιτεί πολύ πιο γρήγορους ρυθμούς μείωσής τους, δεδομένου ότι η χώρα έχει ολοκληρώσει τον υφεσιακό της κύκλο και η περίοδος ανάκαμψης απαιτεί την αξιοποίηση στο έπακρο των δυνατοτήτων του τραπεζικού συστήματος. Στο πλαίσιο αυτό, η αντιμετώπιση του προβλήματος αποτελεσματικής διαχείρισης των ΜΕΑ απαιτεί επανασχεδιασμό της συνολικής στρατηγικής με την προσθήκη επιπλέον εργαλείων.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων