Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 21-Ιουν-2018 09:06

    Πλήρης έξοδος του ΤΧΣ από τις τράπεζες μέχρι το 2022

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Πλήρης έξοδος του ΤΧΣ από τις τράπεζες μέχρι το 2022

    Της Νένας Μαλλιάρα

    Η μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα στην Ελλάδα έχει τρεις βασικούς στόχους: α) να ομαλοποιήσει τη ρευστότητα και τις συνθήκες πληρωμών και να ενισχύσει τα κεφάλαια των τραπεζών, β) να αντιμετωπίσει το υψηλό απόθεμα μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων στους ισολογισμούς των τραπεζών και γ) να ενισχύσει τη διακυβέρνηση. Η τέταρτη αξιολόγηση του προγράμματος στόχευσε στο να διασφαλίσει ότι έχει γίνει πρόοδος και στους τρεις τομείς, επισημαίνει αναφορικά με τον χρηματοπιστωτικό τομέα, η Έκθεση Συμμόρφωσης στο πρόγραμμα σταθερότητας του ESM που δημοσιεύτηκε χθες. 

    Όπως αναφέρεται, τα αποτελέσματα των stress tests της ΕΚΤ έδειξαν την ανθεκτικότητα των τεσσάρων ελληνικών συστημικών τραπεζών, σε ένα βασικό και ένα δυσμενές σενάριο που καλύπτει μία τριετή περίοδο, μέχρι και τα τέλη του 2020. Το δυσμενές σενάριο ανέδειξε μία μέση απομείωση κεφαλαίων για τις τέσσερις τράπεζες περίπου 9 ποσοστιαίων μονάδων στον δείκτη Common Equity Tier 1 (CET1), που ισούται με 15,5 δις. ευρώ, κυρίως εξαιτίας του πιστωτικού κινδύνου και των καθαρών επιτοκιακών εσόδων. Τα αποτελέσματα του stress test μαζί με άλλες συναφείς εποπτικές πληροφορίες, θα χρησιμοποιηθούν από τον SSM για τη διαπίστωση της κατάστασης της κάθε τράπεζας.

    Οι συνθήκες ρευστότητας έχουν βελτιωθεί χάρη στη μικρή μεν αλλά σταθερή αύξηση των καταθέσεων κατά το τελευταίο 12μηνο, τη βελτιωμένη πρόσβαση των ελληνικών τραπεζών στις αγορές κεφαλαίου και τη συνεχιζόμενη μείωση της εξάρτησής τους από τον ELA, η οποία ευνοήθηκε και από τις συνεχιζόμενες προσπάθειες απομόχλευσης των τραπεζών.

    Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια

    Το βασικό κομμάτι της Έκθεσης Συμμόρφωσης αναφέρεται στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων. Όπως λέει η Έκθεση, οι τράπεζες ανταποκρίθηκαν σε μεγάλο βαθμό στους στόχους του SSM για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων, αλλά αυτό έγινε κυρίως μέσω διαγραφών και πωλήσεων. Οι στόχοι είναι οπισθοβαρείς με πιο φιλόδοξες μειώσεις στο δεύτερο μισό του 2018 και το 2019. Εάν η στοχοθεσία επιτευχθεί στα τέλη του 2019, ο συνολικός δείκτης NPE θα βρεθεί στο περίπου 35%. Ωστόσο, θα απαιτηθούν συνεχείς προσπάθειες τα επόμενα χρόνια προκειμένου ο δείκτης NPE να πλησιάσει τον μέσο όρο του δείκτη στην ευρωζώνη.  

    Στο πλαίσιο της τέταρτης αξιολόγησης, οι αρχές προχώρησαν σε επιλεγμένες τροπολογίες σε ορισμένα νομοθετήματα (εξωδικαστικός μηχανισμός, αφερεγγυότητα νοικοκυριών, ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί) που αποτελούν "κλειδί" για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων. Παράλληλα, έγιναν βελτιώσεις στο πλαίσιο για τη δευτερογενή αγορά NPLs, καθώς οι αρχές προχώρησαν σε αποσαφήνιση του πλαισίου ώστε να συμβαδίζει με την μέχρι τώρα πρακτική (π.χ. εξαίρεση από τον ΦΠΑ στις πωλήσεις NPLs για τους αδειοδοτημένους διαχειριστές και δυνατότητα των τελευταίων να λειτουργούν κάτω από τον νόμο για τις πωλήσεις NPLs, όσο και αυτόν περί τιτλοποιήσεων).

    Οι αρχές υιοθέτησαν επίσης αλλαγές στο νόμο 4345/2016 με τις οποίες περιορίζονται τα διαχειριστικά κόστη και ορίζονται οι τρόποι κοινοποίησης των μεταβιβάσεων χαρτοφυλακίων (με νομοθετική τροποποίηση υιοθετήθηκε ως τρόπος κοινοποίησης και αυτός μέσω ηλεκτρονικών μέσων). Οι αρχές δεσμεύτηκαν επίσης για την αποτελεσματική προστασία από ποινικές ευθύνες αξιωματούχων ή προσωπικού επιφορτισμένων με πωλήσεις NPLs ή αναδιαρθρώσεις δανείων. Θα πρέπει, ωστόσο, οι αρχές να ορίσουν το κριτήριο της "υψηλότερης ανακτησιμότητας" ή και να εισαγάγουν περισσότερα κριτήρια τα οποία θα προβλέπουν προστασία από ποινικές ευθύνες στις περιπτώσεις πωλήσεων χαρτοφυλακίων δανείων. 

    Εξωδικαστικός μηχανισμός

    Ο εξωδικαστικός μηχανισμός είναι ένα σημαντικό εργαλείο για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων. Τα στοιχεία, όμως, από τους εννέα πρώτους μήνες λειτουργίας της πλατφόρμας έδειξαν αποτελέσματα χαμηλότερα των αρχικώς προσδοκώμενων όσον αφορά την υποβολή ολοκληρωμένων αιτήσεων και την διευθέτηση χρεών, κάτι που αποδίδεται σε διαδικαστικούς αλλά και ουσιαστικούς λόγους. Κατόπιν αυτού, υιοθετήθηκαν αλλαγές που αποσκοπούν: α) στην απλοποίηση των διαδικασιών και στη μείωση των ζητούμενων εγγράφων ώστε να διευκολύνονται όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, β) στο να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής για τους οφειλέτες (επέκταση και στα χρέη του 2017, αύξηση ποσών χρέους που μπορούν να ρυθμίζουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες, υπό προϋποθέσεις, ρύθμιση και προσωπικών χρεών εταίρων) και γ) στο να τονώσουν τη συνεργασία μεταξύ οφειλετών και πιστωτών. Τέλος, οι αρχές πέρασαν και δευτερογενή νομοθεσία προκειμένου να προτείνονται ρυθμίσεις χρεών σε οφειλέτες που εξαιρούνται της περιμέτρου του νόμου για τον εξωδικαστικό μηχανισμό, παρόμοια με αυτήν που οι εφορίες ή ο ΕΦΚΑ μπορούν να δεχτούν ή να αντιπροτείνουν στο πλαίσιο εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών. 

    Νόμος Κατσέλη

    Οι αλλαγές που πέρασαν στο νόμο περί αφερεγγυότητας νοικοκυριών στοχεύουν στα να αντιμετωπίσουν διαδικαστικά προβλήματα και να "φιλτράρουν" τους στρατηγικούς κακοπληρωτές, εκδιώκοντάς τους από το προστατευτικό πλαίσιο του νόμου. Στο πλαίσιο αυτό αποφασίστηκε μία βασική αλλαγή που αίρει τους περιορισμούς μυστικότητας του οφειλέτη προς την τράπεζα, επιτρέποντας στους πιστωτές να αποκτούν και να ανταλλάσσουν πληροφόρηση για περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη και συναλλαγές. 

    Οι αρχές ανέλαβαν επίσης δράση για την επιτάχυνση των νομικών διαδικασιών ώστε να αποσυμφορηθούν τα δικαστήρια από εκκρεμείς περιπτώσεις αφερεγγυότητας. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρχές υπέβαλαν πλάνο αναλυτικών δράσεων που θα επιτυγχάνουν τη συμμόρφωση εντός προθεσμίας εξαμήνου από την υποβολή της αίτησης μέχρι την ακροαματική διαδικασία, ελαχιστοποιώντας έτσι τον κίνδυνο κατάχρησης της διαδικασίας και περιορίζοντας τον όγκο των αιτήσεων προς εκδίκαση το αργότερο μέχρι το 2021. 

    Για την προστασία των αδύναμων δανειοληπτών οι αλλαγές στο ν. Κατσέλη, προβλέπουν:

    Δυνατότητα επιδότησης της δόσης του στεγαστικού δανείου από το Κράτος, μέσω διενέργειας των σχετικών απαιτούμενων διαδικασιών απευθείας από τις τράπεζες, ακόμη και σε περιπτώσεις που ο οφειλέτης αγνοεί ότι τη δικαιούται.
    Μείωση της υποχρέωσης παροχής εγγράφων από τους οφειλέτες, με παράλληλη υποχρέωση των τραπεζών, των δημόσιων αρχών και κάθε άλλου εμπλεκόμενου φορέα να τα προσκομίζουν στο δικαστήριο.

    Διευκόλυνση του οφειλέτη για την πληρωμή της διαφοράς μεταξύ της χαμηλότερης δόσης που ορίζεται από το δικαστήριο σε πρώτο βαθμό και της ενδεχόμενης υψηλότερης δόσης που καθορίζεται από το δικαστήριο σε δεύτερο βαθμό.

    Παροχή δικαιώματος στους εγγυητές που εκπλήρωσαν την υποχρέωσή τους, όπως προκύπτει από την εγγύηση, να υποκαταστήσουν τον πιστωτή στο σχέδιο αποπληρωμής. 

    Προστασία της πρώτης κατοικίας βάσει της εμπορικής της αξίας και όχι της αντικειμενικής, εφόσον υφίσταται έκθεση ανεξάρτητου εκτιμητή ακινήτων που είναι εγγεγραμμένος στο οικείο μητρώο του Υπουργείου Οικονομικών. Αν η εκτίμηση της εμπορικής αξίας έχει ως αποτέλεσμα να μην εξαιρεθεί η κύρια κατοικία από τη ρευστοποίηση, τότε η τιμή πρώτης προσφοράς κατά τον πλειστηριασμό της δεν θα μπορεί να είναι κατώτερη από το όριο αξίας κύριας κατοικίας που τίθεται ως προϋπόθεση για την προστασία της.

    Το πλάνο αποπληρωμής οφειλών για την προστασία της κύριας κατοικίας θα επιτρέπεται να τροποποιηθεί, σύμφωνα με τις πραγματικές δυνατότητες του οφειλέτη.

    Διασφάλιση ότι οι δόσεις για την απαλλαγή από τα χρέη (τριετούς ρύθμισης) και οι δόσεις για την προστασία της κύριας κατοικίας (εικοσαετούς ρύθμισης) δεν θα υπερβαίνουν αθροιστικά την ικανότητα αποπληρωμής του οφειλέτη. 

    Κατάργηση της επανειλημμένης, ανά εξάμηνο, υποχρεωτικής εκ νέου συζήτησης των αιτημάτων χορήγησης προσωρινής διαταγής, κάτι που ίσχυε μέχρι σήμερα. Εφεξής η προσωρινή διαταγή θα ισχύει έως ότου οποιοσδήποτε διάδικος (οφειλέτης ή τράπεζα) ζητήσει την τροποποίησή της.

    Για το "φιλτράρισμα" και την εκδίωξη των στρατηγικών κακοπληρωτών:

    α) Άρση του τραπεζικού απορρήτου των οφειλετών, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στους πιστωτές που συμμετέχουν στη διαδικασία, να έχουν πρόσβαση στην πλήρη πληροφόρηση για τα εισοδήματα και την περιουσία του οφειλέτη.

    β) Υπαγωγή των οφειλετών στο προστατευτικό πλαίσιο του νόμου Κατσέλη, σε περίπτωση που οι αιτήσεις υπαγωγής τους απορρίφθηκαν, είτε επειδή σκόπιμα κατέστησαν αφερέγγυοι (π.χ. οδηγήθηκαν σε χρεωκοπία, μεταβίβασαν περιουσία δολίως σε άλλα πρόσωπα), είτε επειδή σκόπιμα παραποίησαν την οικονομική τους κατάσταση (π.χ. απέκρυψαν περιουσία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό). 

    γ) Θέσπιση διενέργειας προκαταρκτικού ελέγχου από τη γραμματεία των δικαστηρίων για το αν ο οφειλέτης δηλώνει εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα και το είδος αυτής, καθώς και για το αν ο οφειλέτης έχει ασκήσει άλλες αιτήσεις στο παρελθόν ή έχει άλλες εκκρεμείς αιτήσεις. Αν διαπιστωθεί κάτι τέτοιο, ο γραμματέας το σημειώνει στον φάκελο, προκειμένου να αξιολογηθεί από τον δικαστή, με στόχο τον εντοπισμό των στρατηγικών κακοπληρωτών, οι οποίοι δεν δικαιούνται προστασία από το νόμο.

    δ) Αυτόματη απόρριψη (έκπτωση) του οφειλέτη σε περίπτωση καθυστέρησης της καταβολής των δόσεων που ορίζονται με τη δικαστική απόφαση, όπως ορίζεται στη νομοθεσία, κατόπιν ειδοποίησης του πιστωτή προς τον οφειλέτη και τους άλλους πιστωτές. Σημειώνεται, πάντως, ότι θα ληφθεί μέριμνα ώστε ο οφειλέτης να έχει τη δυνατότητα να υποβάλει εκ νέου αίτηση αναβίωσης της ρύθμισης, σε περίπτωση ανωτέρας βίας ή κατάχρησης δικαιώματος από τους πιστωτές (π.χ. τράπεζες).

    ε) Κατάργηση της αυτοδίκαιης (χωρίς προσωρινή διαταγή) προστασίας από μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης, σε περίπτωση που οι οφειλέτες έχουν παραιτηθεί από δύο προηγούμενες αιτήσεις και υποβάλουν εκ νέου αίτηση. 

    στ) Θέσπιση πρόβλεψης ότι εάν η δίκη ματαιωθεί κατόπιν αίτησης του οφειλέτη και δεν ζητήσει νέα ημερομηνία εκδίκασης εντός 30 ημερών, τότε θα θεωρείται ότι ο οφειλέτης παραιτήθηκε της αίτησης του για υπαγωγή στον νόμο Κατσέλη. Τέλος, 

    ζ) Αναδρομική κατάργηση της παύσης ή του περιορισμού της τοκογονίας, σε περιπτώσεις αιτήσεων που απορρίφθηκαν από το δικαστήριο.

    Ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί

    Οι αρχές έκαναν σημαντικές προσπάθειες για να υποστηριχθεί η απρόσκοπτη διενέργεια των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών. Οι πρώτοι ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί έγιναν τον Νοέμβριο 2017, ενώ με νομοθετικές αλλαγές του Ιανουαρίου 2018, όλοι οι φυσικοί πλειστηριασμοί αντικαταστάθηκαν από ηλεκτρονικούς, αρχής γενομένης από τις 21 Φεβρουαρίου 2018. Για το διάστημα Φεβρουαρίου – Ιουνίου 2018, οι αρχές έδωσαν στους "θεσμούς"  αναλυτικά επικαιροποιημένα στοιχεία για την πρόοδο των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών, συμπεριλαμβανομένης και της γεωγραφικής κάλυψής τους. Τα στοιχεία έδειξαν ότι η ροή των πλειστηριασμών αυξήθηκε σημαντικά τον Μάρτιο και Απρίλιο και ακόμη περισσότερο τον Ιούνιο, οπότε βελτιώθηκε επίσης η γεωγραφική κάλυψη. 

    Μέχρι τις 31/5/2018 είχαν διενεργηθεί συνολικά 4.349 ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί, εκ των οποίων οι 2.079 μόνο τον Μάιο 9διπλάσιοι αυτών του Απριλίου). Ο αριθμός των αναρτημένων πλειστηριασμών για τους επόμενους μήνες ανερχόταν στις 25/5 σε 9.458. 

    Παράλληλα, αυξάνεται η γεωγραφική κάλυψη των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών με τη συμμετοχή περισσότερων συμβολαιογραφικών συλλόγων. Οκτώ από τους εννέα συμβολαιογραφικούς συλλόγους διενεργούσαν ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς μέχρι τον Μάιο 2018, εκ των οποίων το 60% διενεργήθηκε από τον Συμβολαιογραφικό Σύλλογο Αθηνών. Μόνο ο Συμβολαιογραφικός Σύλλογος της Κέρκυρας απέχει ακόμη αν και συμβολαιογράφοι από άλλες περιφέρειες μπορούν να διενεργούν τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς στην Κέρκυρα.

    Συνολικά, 230 περιπτώσεις αντικατάστασης συμβολαιογράφων έχουν καταγραφεί σε περιοχές όπου δεν υπήρχαν καταγεγραμμένοι ή αρκετοί συμβολαιογράφοι. Ο αριθμός των καταγεγραμμένων συμβολαιογράφων σε όλη τη χώρα (437 στις 20 Απριλίου) υπερβαίνει σημαντικά τον αριθμό των 330 συμβολαιογράφων που ασχολούνταν παραδοσιακά με πλειστηριασμούς στο παρελθόν. 

    Θέματα ασφάλειας κατά τη διενέργεια των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών έχουν επίσης διευθετηθεί σε σημαντικό βαθμό και γενικά φαίνεται ότι οι αρχές έχουν προχωρήσει στις αναγκαίες δράσεις ώστε να ενισχύσουν τη ροή των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών σε όλη τη χώρα.

    Η αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων θα ενισχυθεί και θα διευκολυνθεί περαιτέρω από την ολοκλήρωση της εγκαθίδρυσης συστήματος "ηλεκτρονικής δικαιοσύνης" (e-justice system) όπως έχει συμφωνηθεί στο πλαίσιο του τριετούς στρατηγικού πλάνου για τη Δικαιοσύνη που υιοθετήθηκε τον Ιούνιο 2018.

    Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας

    Οι αρχές επέκτειναν επίσης την ισχύ λειτουργίας του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, από τον Ιούνιο 2020 στα τέλη του 2022, για την αυτοδίκαιη μέχρι τότε μεταβίβαση στο Ταμείο όποιων μελλοντικών κοινών συμμετοχών του Δημοσίου στις τράπεζες. Ειδικότερα, στη δυνητική μετατροπή αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων  (DTCs), το ΤΧΣ θα λάβει όλα τα δικαιώματα ιδιοκτησίας, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων ψήφου, επί των μετοχών των τραπεζών, έτσι ώστε το ελληνικό Δημόσιο να μπορεί να καρπωθεί τόσο το οικονομικό όφελος από τις μετοχές, συμπεριλαμβανομένου και του οφέλους από την πώλησή τους. Ο ρόλος του ΤΧΣ θα παύσει να υφίσταται όταν θα έχει ολοκληρώσει την αποστολή του να διαθέσει τα μερίδια που κατέχει στις ελληνικές τράπεζες. 

    Το Ταμείο πρόσφατα προχώρησε σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των standards διακυβέρνησης των συστημικών τραπεζών . Η Εκτελεστική Επιτροπή του ΤΧΣ ολοκληρώθηκε πλήρως τον Ιανουάριο 2018, ενώ η επιλογή νέου προέδρου στο Γενικό Συμβούλιο ολοκληρώθηκε στις 15 Ιουνίου. Οι αλλαγές αυτές επιτρέπουν στο ΤΧΣ να επικεντρωθεί στους στρατηγικούς στόχους του για την ενίσχυση του ενεργού ρόλου του στις τέσσερις συστημικές τράπεζες και τον καθορισμό της στρατηγικής εξόδου του από αυτές. 

    Αναφορικά με τη διακυβέρνηση των τραπεζών, αυτή πρακτικά έχει ολοκληρωθεί. Περισσότερη δουλειά πρέπει να γίνει από τις ίδιες τις τράπεζες ώστε να ενισχύσουν τα standards και τις πρακτικές διακυβέρνησής τους. Οι συστάσεις που έχει δώσει το ΤΧΣ προς την κατεύθυνση αυτή αφορούν βελτιώσεις σε θέματα κουλτούρας αντιμετώπισης κινδύνων, πλάνα διαδοχής, πολιτικές πωλήσεων NPLs, ευθυγράμμιση πλαισίων ανάληψης κινδύνων και επιχειρηματικών μοντέλων, κουλτούρα αξιοκρατίας και σύνδεσης απόδοσης και αμοιβών με το αναλαμβανόμενο ρίσκο.  
     

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ