Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 06-Ιουλ-2018 00:02

    Η χρεοκοπία του 2010 ως προσεισμική δόνηση...

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Στούπα 

    Τις πρώτες μέρες του Ιουλίου του 2015 επιβλήθηκαν τα capital controls και έκλεισαν οι τράπεζες. Έκτοτε οι κεφαλαιακοί έλεγχοι παραμένουν σε ισχύ και οι τράπεζες μόνο κατ’ ευφημισμόν λειτουργούν σαν τράπεζες, αφού παλεύουν να θέσουν υπό έλεγχο τον ωκεανό των "κόκκινων” δανείων που προκάλεσαν ο νόμος Κατσέλη και οι μπαρούφες περί "δεν πληρώνω” και "σεισάχθειας” που υπόσχονταν το μέτωπο του εθνολαϊκισμού που αναδείχτηκε στην εξουσία.  

    Μεταξύ των πολλών ψευδών υποσχέσεων που είχαν δώσει τα τελευταία χρόνια οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ ήταν και αυτή της κατάργησης των capital controls την επομένη του δημοψηφίσματος, όπως έλεγαν πριν το δημοψήφισμα παρωδία που ήθελαν να χάσουν αλλά κέρδισαν και ξεπούλησαν όταν υπέγραψαν το τρίτο αλλά και το άτυπα τέταρτο μέχρι το 2022 και πέμπτο μέχρι το 2060.

    Μετά το δημοψήφισμα είπαν πως τα capital controls θα αρθούν περί τα τέλη του 2015 στις αρχές του 2016, μετά στις αρχές του 2017 και πάει λέγοντας...

    Όπως όλοι γνωρίζουμε ακόμη βρίσκονται σε ισχύ, λειτουργώντας σαν ένα επιπλέον βαρίδι στην οικονομία και καθιστώντας την Ελλάδα μια χώρα με το ένα πόδι εκτός Ευρωζώνης, αφού οι πολίτες της δεν απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα με τους πολίτες των άλλων χωρών της ζώνης (ελεύθερη μετακίνηση κεφαλαίων).

    Παρατηρώντας σήμερα τρία χρόνια μετά το δημοψήφισμα "μούφα” με το οποίο  εξαπάτησαν δυο φορές το 60% του ελληνικού λαού (μια φορά για να ψηφίσουν ΟΧΙ στο μνημόνιο και μία όταν μετέτρεψαν την εντολή του ΟΧΙ σε  μνημόνια: 3, 4 και 5) τα capital controls ζουν και βασιλεύουν και θα συνεχίσουν να μας συντροφεύουν για πολύ ακόμη.

    Ο λόγος που εφαρμόστηκαν τα capital controls ήταν γιατί οι Έλληνες δεν εμπιστεύονταν την κυβέρνηση και σήκωναν τις καταθέσεις από τις τράπεζες.

    Από τα 165 δισ. ευρώ που ήταν οι καταθέσεις στα μέσα του 2014 όταν φάνηκε πως στο τέλος του χρόνου θα πηγαίναμε σε εκλογές τις οποίες υπήρχε πιθανότητα να κερδίσει ο ΣΥΡΙΖΑ, στα μέσα του 2015 λίγες μέρες πριν το δημοψήφισμα είχαν πέσει στα 120 δισ. ευρώ.

    Σήμερα τρία χρόνια μετά παρά την εκτίναξη των εσόδων από τον τουρισμό και την εξοικονόμηση συναλλάγματος από την πτώση της τιμής του πετρελαίου οι καταθέσεις παραμένουν περί τα 125 δισ. ευρώ, αποτυπώνοντας την έλλειψη εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση και τις τράπεζες.

    Παρά το γεγονός, όπως προπαγανδίζει η κυβέρνηση πως με το τέλος του 3ου μνημονίου τελείωσε η περίοδος των μνημονίων και η χώρα επιστρέφει στην κανονικότητα, τα capital controls παραμένουν σε ισχύ...

    Τούτο αποτελεί την καινοφανέστερη απόδειξη πως η χώρα δεν έχει επιστρέψει σε καμιά κανονικότητα. Επιπλέον αν παρατηρήσει κάποιος τις διεθνείς εξελίξεις είναι πιθανό να συμπεράνει πως την Ελλάδα σύντομα ενδέχεται να ακολουθήσουν και άλλες χώρες.

    Αλλάζει το διεθνές περιβάλλον

    Δεν είναι απίθανο λοιπόν σύντομα να δούμε και άλλες χώρες να εφαρμόζουν ελέγχους στις κινήσεις κεφαλαίων, βυθίζοντας την παγκόσμια οικονομία σε μια κατάσταση που εύκολα θα μπορούσε να εξελιχθεί σε εφιαλτική. Οι πρώτοι που θα πάθουν ασφυξία σε μια τέτοια περίπτωση είναι χώρες υψηλού ρίσκου όπως η Ελλάδα.

    Η Ιταλία στην οποία κυβέρνηση έχει αναδειχθεί επίσης ένας ευρωσκεπτικιστικός αριστεροδεξιός συνασπισμός λαϊκιστών, οι καταθέσεις φεύγουν από τις τράπεζες αναζητώντας ασφαλή καταφύγια. Το ίδιο συμβαίνει και στην Ισπανία.

    Συνολικά παρουσιάζεται στο  ευρωσύστημα μια ανισορροπία περί το 1 τρισ. ευρώ περίπου. Μέσω του μηχανισμού Targed 2 τα κεφάλαια αυτά τα έχει δανειστεί ο Νότος από τις χώρες του Βορρά και κυρίως από τη Γερμανία και την Ολλανδία που μοιάζουν με τα ασφαλή καταφύγια της Ευρώπης.

    Η μια εκδοχή είναι κάποια στιγμή να επιστρέψει η εμπιστοσύνη και η ισορροπία στο ισοζύγιο να αποκατασταθεί. Η άλλη εκδοχή αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση είναι να επιβληθούν κάποια στιγμή capital controls και σε άλλες χώρες.

    "To σύστημα Target 2 είναι ένα σύστημα εκκαθάρισης μέσω του οποίου οι Κεντρικές Τράπεζες της Ευρωζώνης παρέχουν η μία στην άλλη άτοκο κεφάλαιο. Στο πλαίσιο του συστήματος αυτού, υπάρχει πάντα ένα αρνητικό ισοζύγιο όταν ένα κράτος μέλος αγοράζει ή επενδύει συνεχώς σε άλλο κράτος μέλος και όχι το αντίστροφο, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για ιδιώτες, επιχειρήσεις ή τράπεζες που διασχίζουν διασυνοριακές αγορές.

    πιν

    Αυτό συμβαίνει όταν η μία χώρα αγοράζει προϊόντα της άλλης ή ακόμη όταν οι αποταμιευτές της πρώτης καταθέτουν τα χρήματά τους στις τράπεζες της δεύτερης. Οι αγορές ομολόγων από την ΕΚΤ έχουν επίσης το ίδιο αποτέλεσμα. Το Target 2 σχεδιάστηκε προκειμένου να διευκολύνει τις συναλλαγές μεταξύ των χωρών της ζώνης και είχε πετύχει το σκοπό του όσο υπήρχε μια ισορροπία μεταξύ των ισοζυγίων  των κεντρικών τραπεζών”.

    Κάποιοι οικονομολόγοι βλέπουν σε αυτή την ανισορροπία μια συγκεκαλυμμένη μορφή χρέους μεταξύ των κρατών.  Κατά αυτή την άποψη την οποία εκφράζει η γνωστή οικονομολόγος του Χάρβαρντ Κάρμεν Ράινχαρτ το χρέος της Ιταλίας δεν είναι στο 133% του ΑΕΠ αλλά στο 160% του ΑΕΠ. Το ίδιο ισχύει και με το ελληνικό χρέος αν προσθέσουμε στα 340 δισ. ευρώ και τα 40 του Target 2.

    Πρόσφατα η γερμανική εφημερίδα Die Welt είχε ένα αναλυτικό σχετικό άρθρο από το οποίο έχουν αντληθεί μερικά από τα στοιχεία αυτού του άρθρου.

    Ο γνωστός γερμανός οικονομολόγος Χανς-Βέρνερ Σιν πιστεύει πως η ανισορροπία αυτή στο ισοζύγιο είναι μια επικίνδυνη ατέλεια του Ευρωσυστήματος. Το ανάλογο του Ευρωσυστήματος της FED προβλέπει πως οι ανισορροπίες μεταξύ των αμερικάνικων πολιτειών πρέπει να διευθετηθούν σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Στην Ευρώπη δεν προβλέπεται κάτι ανάλογο...  Τούτο θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια επικίνδυνη για το μέλλον του Ευρώ κατάσταση.

    Κατά την περίοδο του διεθνούς συστήματος των ελεύθερων συναλλαγματικών ισοτιμιών οι ανισορροπίες αυτές αντιμετωπίζονταν με την ελεύθερη υποτίμηση και υπερτίμηση μεταξύ των νομισμάτων. Παλαιότερα με το σύστημα των σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών οι χώρες που είχαν έλλειμμα όφειλαν να το καλύψουν με τα αποθέματα που διέθεταν σε χρυσό.

    Το Ευρωσύστημα όμως μοιάζει με ένα σύστημα σταθερών ισοτιμιών χωρίς τον κανόνα του χρυσού να εγγυάται πως όσοι παρουσιάζουν ελλείμματα θα τα καταβάλουν.

    Αν η Γερμανία ζητήσει να καλύψει η τράπεζα της Ιταλίας το έλλειμμα με τα αποθέματα σε χρυσό αυτά επαρκούν μόνο για 90 δισ. ευρώ. Η Τράπεζα της Ελλάδας π.χ. διαθέτει μόνο το 10% των οφειλών στο Target 2  σε χρυσό.  

    Στο ευρωπαϊκό αυτό πρόβλημα έρχεται να προστεθεί και ο αναδυόμενος εμπορικός πόλεμος που έχουν κηρύξει οι ΗΠΑ εναντίον των πάντων. Η επιβολή δασμών μπορεί εύκολα να προκαλέσει αντίποινα και να οδηγήσει σε έναν εμπορικό πόλεμο. Η ιστορία έχει δείξει πως έναν εμπορικό πόλεμο τον ακολουθεί σε απόσταση ένας νομισματικός πόλεμος και η συνέχεια αφήνει πολλά ενδεχόμενα ανοιχτά...

    Όλα αυτά συνιστούν μια εστία οικονομικής και γεωπολιτικής αναταραχής η οποία φαίνεται πως έχει δρομολογηθεί ήδη. Η Ελλάδα απλά έτυχε ή έμελλε  να προηγηθεί...

    Τούτο αποκτά μια επιπλέον διάσταση καθώς δεν είναι η πρώτη φορά που η χώρα μας λειτουργεί σαν εργαστήριο διεθνών εξελίξεων.  

    Το ελληνικό παράδειγμα...

    Σε ένα παλιότερο άρθρο μου τον Ιούλιο του 2015, την περίοδο που η τύχη της χώρας κρεμόταν από μια κλωστή λόγω των "παλαβών” που είχαν κερδίσει τις τελευταίες εκλογές είχαμε αναφερθεί σε μια παρατήρηση που έχει κάνει ο γνωστός ιστορικός Μαρκ Μαζάουερ για την Ελλάδα...

    Κατά τον Μαζάουερ η Ελλάδα  για κάποιο λόγο που δεν μπορεί να ερμηνευτεί και να αιτιολογηθεί βρίσκεται στο προσκήνιο των διεθνών και  ευρωπαϊκών εξελίξεων τους δύο τελευταίους αιώνες.  Προκειμένου να  θεμελιώσει την άποψή του, αναφέρει τα εξής ιστορικά γεγονότα.

    α) Ο ελληνικός πόλεμος της ανεξαρτησίας μετατράπηκε σε πρώιμο σύμβολο της απόδρασης από την φυλακή της αυτοκρατορίας και καθιέρωσε ένα ριζικά νέο συνδυασμό συνταγματικής δημοκρατίας και φυλετικού εθνικισμού που εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο...

    β) Στις αρχές της δεκαετίας του 1920 η Ελλάδα έλαβε μέρος στη μεγαλύτερη ως τότε οργανωμένη ανταλλαγή πληθυσμών, γεγονός που χρησίμευσε αργότερα για τη μετακίνηση προσφύγων  από τους Ναζί, από τον Στάλιν και τους αποικιοκράτες στη Μέση Ανατολή και την Ινδία.

    γ) Η αντίσταση εναντίον των Ναζί κατά τον β' παγκόσμιο πόλεμο ήταν η πρώτη ορατή από τις αντίστοιχες προσπάθειες που ακολούθησαν.

    δ) Ο εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα αποτέλεσε την πρώτη πράξη και γραμμή του ψυχρού πολέμου που ακολούθησε μεταξύ Δύσης και Σοβιετικού στρατοπέδου.

    ε) Η μεταπολίτευση του 1974 από τη δικτατορία των συνταγματαρχών στη δημοκρατία, ήταν η πρώτη που έλαβε χώρα στην Ευρώπη αφού ακολούθησαν οι πτώσεις των δικτατοριών στην Ισπανία και την Πορτογαλία. Ήταν η πρώτη του κύματος εκδημοκρατισμού που ακολούθησε και εκτός Ευρώπης στις χώρες της Λατινικής Αμερικής την δεκαετία του ’80.

    Κατά τον ιστορικό, κατά κάποιο τρόπο η Ελλάδα ως αδύναμος κρίκος στις παρυφές της Νότιας Ευρώπης στο σταυροδρόμι μεταξύ Ανατολής και Δύσης είναι ο πρώτος κρίκος που σπάει όταν δρομολογούνται σημαντικές διεθνείς εξελίξεις.

    Για ολόκληρο το άρθρο τότε βλέπε: Λάθος μάθημα διαβάσατε δόκτορα Σόιμπλε...

    kostas.stoupas@capital.gr

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ