Μην εγκαταλείπετε την παγκοσμιοποίηση

Του Paul Laudicina

Στα δύο χρόνια από τότε που η A.T. Kearney ανακοίνωσε τον τελευταίο της Δείκτη Εμπιστοσύνης για τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (Foreign Direct Investment Confidence Index), η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει μια άνευ προηγουμένου κρίση - την κατάρρευση της αγοράς στέγης, ένα τραπεζικό σύστημα στην άκρη του γκρεμού, αύξηση της ανεργίας, καθώς και μείωση των πωλήσεων σε όλες σχεδόν τις βιομηχανίες. Στη μέση αυτής της αναταραχής, γυρίσαμε να εξετάσουμε τις μελλοντικές προοπτικές των επενδυτικών σχεδίων για το Foreign Direct Investment Confidence Index 2010. Αν και οι συνθήκες έχουν βελτιωθεί, ανώτερα στελέχη στις μεγαλύτερες εταιρείες του κόσμου εξακολουθούν να είναι δύσπιστα όσον αφορά τις επενδύσεις στο τρέχον κλίμα, και λίγοι αναμένουν  πλήρη ανάκαμψη πριν από το 2011.

Ακόμα, πολλές αναδυόμενες  αγορές παραμένουν ελκυστικές για τους ξένους επενδυτές. Η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία είναι στην πρώτη πεντάδα του Foreign Direct Investment Confidence Index 2010 της Α.Τ. Kearney, ενώ οι αναδυόμενες αγορές με μεγάλες βάσεις καταναλωτών, όπως η Ινδονησία και το Βιετνάμ, επίσης τοποθετούνται υψηλά. Οι αναπτυγμένες οικονομίες επίσης τα πήγαν καλά, με τις ΗΠΑ να ανεβαίνουν στη δεύτερη από την τρίτη θέση, τη Γερμανία να αναρριχάται στην 5η , και τη Γαλλία στην 13η θέση. Ωστόσο, ορισμένες μικρότερες, πιο ανοιχτές αναδυόμενες οικονομίες, όπως το Χονγκ Κονγκ (24η) και η Σιγκαπούρη (14η) έπεσαν στην κατάταξη.

Οι εξελίξεις  αυτές δείχνουν μια τάση στο φετινό δείκτη: οι διεθνείς επενδυτές στρέφονται στην ασφάλεια με ωφελημένες τις μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες και τις ανεπτυγμένες που έχουν εδραιωθεί. Εν μέσω της μεγαλύτερης περιόδου οικονομικής αποδιάρθρωσης από τη μεγάλη οικονομική κρίση, κρίνεται πως οι οικονομίες αυτές έχουν το μέγεθος, το βάθος, και στην περίπτωση των αναδυόμενων αγορών, τις δυνατότητες ανάπτυξης για να αντέξουν. 

Επιλέγοντας την  ανάπτυξη ή την ασφάλεια 

Παραδόξως, η αναζήτηση για ασφάλεια στην απόδοση οδήγησε πολλά στελέχη να επενδύσουν σε πολύ αναπτυσσόμενες αγορές των οποίων οι προοπτικές είναι περισσότερο από αμφίβολες. Για παράδειγμα, περισσότεροι επενδυτές (22%) έχουν αρνητική άποψη για το μέλλον της οικονομίας των ΗΠΑ από αυτούς που έχουν θετική (17%). Όμως, η σταθερότητα των ΗΠΑ κατέστησαν τη χώρα την πιο περιζήτητη μετά την Κίνα. Παρόμοιες ασυνέχειες παρατηρήθηκαν και στον Καναδά, την Αυστραλία και τη Γερμανία, το σύνολο των οποίων θεωρείται ότι έχει σχετικά ασθενέστερες προοπτικές ανάπτυξης, αλλά παρόλα αυτά κατατάσσονται επίσης ψηλά.

Μια παρόμοια τάση αποστροφής του κινδύνου εμφανίζεται όταν τα αποτελέσματα του Foreign Direct Investment Confidence Index διαχωρίζονται ανά περιοχή, αποκαλύπτοντας τις προτιμήσεις των επενδυτών για κοντινά, περιφερειακά deal και όχι παγκόσμιες, μακρινές συναλλαγές. Τα αποτελέσματα έδειξαν μια σαφή προτίμηση για τις ξένες επενδύσεις στο «εγγύς εξωτερικό,» σε χώρες που είναι κοντά. Για τους επενδυτές της Ασίας, οκτώ από τις δέκα πρώτες θέσεις για επενδύσεις ήταν στην Ασία, με μόνο τις ΗΠΑ (μια κορυφαία ασφαλή επιλογή) και τη Βραζιλία να είναι εκτός Ασίας. Οι Ευρωπαίοι επενδυτές παρέμειναν εντός της Ευρώπης στις έξι από τις 10 πρώτες επιλογές τους. 

Σε ένα ευρύτερο επίπεδο, η ροπή των επενδυτών  να προτιμούν τα σίγουρα στοιχήματα και κοντινές τοποθεσίες θα μπορούσε να έχει σημαντικό αντίκτυπο πιο μακροπρόθεσμα για το παγκόσμιο επιχειρηματικό περιβάλλον. Αν και αυτές οι νέες τάσεις των άμεσων ξένων επενδύσεων θα μπορούσαν να είναι προσωρινές (αν και ενδέχεται να διαρκέσουν αρκετά έτη) και προκαλούνται από την επιβράδυνση της δραστηριότητας των επιχειρήσεων, μπορούν επίσης να υπαινίσσονται μια μεγαλύτερη στροφή σε εξέλιξη. 

Στάδια της  εταιρικής εξέλιξης 

Η εξέλιξη του  παγκόσμιου επιχειρηματικού μοντέλου κατά τα τελευταία πενήντα χρόνια έχει δει την υποβάθμιση του ‘εθνικού μοντέλου’ των εταιριών, πρώτα μέσω απλών δεσμών εισαγωγών και εξαγωγών. Μετά με μια στροφή προς ένα πολυεθνικό μοντέλο, όταν η εταιρεία δημιούργησε αντίγραφα του εαυτού της σε διάφορες χώρες. Και, τέλος, με το ρευστό, ολοκληρωμένο παγκόσμιο οργανισμό, όπως τον ξέρουμε σήμερα. Με κάθε διαδοχικό βήμα στην εξελικτική αλυσίδα, όσο οι παγκόσμιες εταιρείες γίνονταν πιο διεθνείς, τόσο μεγαλύτερες και πιο λιτές γίνονταν οι αλυσίδες εφοδιασμού τους. 

Πιστεύαμε λανθασμένα πως θα συνεχίζονταν αυτή η διαδικασία της αύξησης της παγκοσμιοποίησης και της ολοκλήρωσης; Ακόμη και πριν από την κρίση, οι προκλήσεις για το παγκόσμιο μοντέλο συσσωρεύονταν: Η αύξηση των τιμών των καυσίμων (και η πιθανότητα για τιμολόγια του άνθρακα) προσέθεταν δαπάνες σε μια όλο και μεγαλύτερη αλυσίδα εφοδιασμού, ενώ θέματα ασφάλειας και ποιότητας των προϊόντων είχαν αυξήσει την ανάγκη για ορατότητα στην αλυσίδα εφοδιασμού . Στην πραγματικότητα, το 79% των διευθυντικών στελεχών στον Foreign Direct Investment Confidence Index είπαν ότι είτε η αστάθεια των τιμών των εμπορευμάτων είτε η αύξηση των τιμών των καυσίμων ήταν μια απειλή για τις αλυσίδες εφοδιασμού τους, ενώ το 47% χαρακτηρίζει τα θέματα ποιότητας και ασφάλειας ή ορατότητας της αλυσίδας εφοδιασμού ως απειλές. 

Από την αρχή της οικονομικής κρίσης έχουν τεθεί νέες προκλήσεις, όπως η περιορισμένη διαθεσιμότητα των πιστώσεων του εμπορίου, ο προστατευτισμός και, φυσικά, η επιβράδυνση της οικονομίας. Υπό αυτό το πλαίσιο, θα μπορούσε σαφής η τάση προς την περιφερειοποίηση όπως διαπιστώθηκε από τον Foreign Direct Investment Confidence Index 2010 να είναι σημαντική ένδειξη για μια αναδιάρθρωση του παγκόσμιου εταιρικού μοντέλου; 

Αστερίας εναντίον Αράχνης 

Η πιθανότητα αυτή δεν χρειάζεται να είναι ανησυχητική. Για να δανειστώ τα λόγια των Ori Brafman και Rod Backstrom, η προοπτική για περισσότερες εταιρείες "αστερίες" και λιγότερες "αράχνες" -δηλαδή εταιρείες που είναι σε καλύτερη θέση να επιβιώσουν από ένα σοκ σε ένα μέρος του συστήματός τους, όπως οι αστερίες, αντί να πεθάνουν, όπως οι αράχνες- είναι κάτι θετικό. Και αν υπάρχει οποιαδήποτε απώλεια στην αποτελεσματικότητα και την κλίμακα του παγκόσμιου εταιρικού μοντέλου, δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται διστακτικά ή με αύξηση του προστατευτισμού.

Πράγματι, αυτό το τελευταίο σενάριο πρέπει να αποφύγουν οι επιχειρήσεις και οι πολιτικοί ηγέτες, συνεχίζοντας την ενθάρρυνση του ανοίγματος των συνόρων και τη συνεργασία. Η όλο και περισσότερο παγκόσμια φύση των προκλήσεων απαιτεί μια όλο και πιο παγκόσμια απάντηση. 

Για μια εισαγωγή στις κορυφαίες 25 χώρες του Foreign Direct Investment Confidence Index της AT Kearney για το 2010, δείτε τις διαφάνειες.  
 
O Paul Laudicina είναι managing officer και προέδρος του συμβουλίου στην AT Kearney, και πρόεδρος της Global Global Business Policy Council  της επιχείρησης.