Η πιστωτική κρίση φέρνει ανησυχία στο ευρωπαϊκό real estate

Του Κωνσταντίνου Λάμπρου

Ανησυχητικές ενδείξεις για την πορεία της ευρωπαϊκής αγοράς ακινήτων το 2008 προκύπτουν από τις εκτιμήσεις του διεθνούς οίκου συμβούλων ακινήτων Cushman & Wakefield για την δραστηριότητα των μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών στον χώρο του real estate.

Με δεδομένο ότι πλέον ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας έχει φτάσει να καταλαμβάνει το 13% των συνολικών συναλλαγών μίσθωσης γραφειακών χώρων στην Ευρώπη, εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στο ευρωπαϊκό real estate η διαφαινόμενη αλλαγή στάσης των μεγάλων τραπεζών σε ό,τι αφορά τις κινήσεις στον χώρο των ακινήτων.  Ήδη, πάντως, εκτιμήσεις αναλυτών αναφέρουν ότι η αναταραχή στον οικονομικό τομέα οδηγεί τις τράπεζες στο να αναβάλλουν φέτος τις αποφάσεις τους σχετικά με θέματα ακινήτων.

Αυτό έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς, ο τραπεζικός κλάδος πέρυσι αύξησε σημαντικά το μερίδιο του σε σχέση με το σύνολο των γραφείων που μισθώθηκαν σε 15 σημαντικές για τον τραπεζικό τομέα ευρωπαϊκές αγορές. Συγκεκριμένα, από 8% που κατείχε στην αρχή του έτους έφτασε στο 13% στο τέλος Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την τελευταία έκδοση του EMEA Banking Business Briefing της Cushman & Wakefield.

Η συνολική επιφάνεια των γραφείων που μισθώθηκαν σε αυτούς τους 15 προορισμούς ήταν 670.000 τ.μ. κατά τα πρώτα τρία τρίμηνα του 2007, 10% πάνω σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι. Το τρίτο τρίμηνο ήταν το πιο ενεργό και κατεγράφησαν συναλλαγές επιφανείας  280.000 τ.μ.

Αυτό συμπίπτει με μια πτώση στο συνολικό αριθμό συναλλαγών μίσθωσης γραφείων στους 15 προορισμούς, η οποία στους πρώτους εννέα μήνες του 2007 έφτασε τα 6,9 εκατομμύρια τ.μ., 7% κάτω από την ίδια περίοδο το περασμένο έτος.

Παρ΄ όλα αυτά, ακολουθώντας την πιστωτική κρίση το καλοκαίρι που μας πέρασε, ο κλάδος εισέρχεται στο 2008 με διαφορετικό τρόπο. Ο Guy Douetil, Partner της Cushman & Wakefield υπεύθυνος για τον τραπεζικό κλάδο εκτιμά ότι «αν και είναι πολύ νωρίς για να προβλέψουμε την πλήρη επίδραση της πιστωτικής κρίσης, προς το παρόν παρατηρούμε ότι οι τράπεζες αναβάλουν τις αποφάσεις τους που έχουν σχέση με θέματα ακινήτων. Ωστόσο,  δεν βλέπουμε μείωση των γραφειακών χώρων που απασχολούν.»

Η έκθεση EMEA Banking Business της Cushman & Wakefield  αποκαλύπτει ότι οι τέσσερις παραδοσιακοί τραπεζικοί προορισμοί του Λονδίνου, του Παρισιού, της Φρανκφούρτης και των Βρυξελλών μαζί με τη Μόσχα, καλύπτουν τα δύο τρίτα (67%) του συνόλου των γραφείων που μισθώθηκαν σε τράπεζες τα πρώτα τρία τρίμηνα του 2007.

Η Μόσχα με  84.900 τ.μ. γραφείων που μισθώθηκαν σε τράπεζες τους πρώτους εννέα μήνες του 2007,  έρχεται στην τρίτη θέση μετά το Λονδίνο με 117.200 τ.μ. (City & Docklands και West End) και το Παρίσι (Ile de France) με 111.800 τ.μ., και πριν από τη Φρανκφούρτη με 81.800 τ.μ.

Για τη χώρα μας, πάντως, η Νίκη Σύμπουρα, Διευθύνουσα Σύμβουλος της  Cushman & Wakefield στο γραφείο της Ελλάδας επισημαίνει ότι «στην Αθήνα ο τραπεζικός κλάδος ήταν από τους πλέον δραστήριους όσον αφορά την μίσθωση γραφειακών χώρων κατά τη διάρκεια του 2007 και δεν έχει φανεί αλλαγή των προγραμματισμένων σχεδιασμών για το 2008.» 

Πίνακας

Ενοικιασθέντες γραφειακοί χώροι στους 15 πρώτους τραπεζικούς προορισμούς (Ιαν. - Σεπτ. 2007)
  
  

Πόλη	Q1 2007	Q2 2007	Q3 2007	Σύνολο Q1-3 2007
Λονδίνο City & Docklands	22.654	11.064	74.331	108.049
Λονδίνο - West End	2.553	2.980	3.601	9.134
Παρίσι – Ile de France	59.888	29.361	22.569	111.818
Μόσχα	31.600	17.600	35.696	84.896
Φρανκφούρτη	9.744	26.312	45.800	81.856
Βρυξέλλες	1.678	41.684	22.551	65.913
Βαρσοβία	13.280	37.300	7.475	58.055
Μαδρίτη	10.710	20.171	27.002	57.883
Μιλάνο	16.045	3.050	30.735	49.830
Βουδαπέστη	2.520	8.001	3.242	13.763
Άμστερνταμ	2.750	6.150	4.800	13.700
Βαρκελώνη	3.196	1.990	150	5.336
Γλασκόβη	0	3.207	1.670	4.877
Πράγα	0	2.249	2.202	4.451
Εδιμβούργο	0	0	437	437
ΣΥΝΟΛΟ	176.618	211.119	282.261	669.998