Πανηγυρίζουμε πλέον για την... 248η θέση!

Του Θανάση Παναγόπουλου

Με διθυραμβικούς τόνους υποδέχθηκε χθεσινή εκπομπή της κρατικής τηλεόρασης την είδηση ότι το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) ανέβηκε στη διεθνή ακαδημαϊκή κατάταξη. Περιχαρείς και με απονομή συγχαρητηρίων, συνεντευξιάζοντες και συνεντευξιαζόμενοι, έδιναν την εντύπωση σε όποιον δεν είχε πληροφορηθεί ποια ακριβώς ήταν η θέση που είχε καταλάβει το Πανεπιστήμιο Αθηνών, πως αυτή θα ήταν κάπου στην πρώτη δεκάδα. Και όμως, δεν συνέβαινε κάτι τέτοιο.

Το ΕΚΠΑ δεν βρισκόταν στην πρώτη δεκάδα. Ούτε στην πρώτη 20άδα. Ούτε στην πρώτη 50άδα. Ούτε καν στην πρώτη 100άδα (εκατοντάδα)! Οι πανηγυρισμοί είχαν να κάνουν με το ότι το ΕΚΠΑ ανέβηκε στην... 248η θέση στον κόσμο. Και καλά στον κόσμο, στην Ευρώπη; Στην Ευρώπη λοιπόν, το καλύτερο ελληνικό πανεπιστήμιο κατατάσσεται εκτός 100ντάδος και συγκεκριμένα 106ο. Οι διθύραμβοι οφείλονταν στο "άλμα 260 θέσεων", καθώς το ΕΚΠΑ βρισκόταν πέρυσι εκτός 500άδος, στην 508η (πεντακοσιοστή όγδοη) θέση στον κόσμο, ενώ ακόμη και τώρα που "πανηγυρίζουμε" το ΕΚΠΑ μένει μετεξεταστέο, αφού δεν πιάνει καν τη βάση. Σύμφωνα με τη λίστα η οποία δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Sunday Times" το ΕΚΠΑ, με άριστα το 100, συγκέντρωσε 49,3 βαθμούς (δηλαδή ακόμη βρίσκεται κάτω από τη βάση) όταν τα πανεπιστήμια του Καίμπριτζ και του ‘Οξφορντ συγκεντρώνουν 97,6 βαθμούς (δηλαδή παρά ένα πόντο, τους διπλάσιους)!

Το ερώτημα που εύλογα τίθεται δεν είναι αν το υπουργείο Παιδείας είναι ευχαριστημένο με αυτή την κατάταξη, αλλά αν θα μπορεί να υπάρξει περαιτέρω ανάλογη πρόοδος ώστε να καλυφθεί η τεράστια απόσταση που χωρίζει τα ελληνικά πανεπιστήμια από τα υπόλοιπα. Αν για παράδειγμα το 2008 δεν δοθεί η ευκαιρία στους Έλληνες καθηγητές να έχουν δημοσιεύσεις σε έγκριτα διεθνώς περιοδικά (π.χ. Science ή Nature) όπως συνέβη πέρυσι, τότε μήπως το ΕΚΠΑ θα κρατηθεί σε αυτήν την... "υψηλή" θέση; Όχι βέβαια, διότι απαιτείται μια "κοσμογονία" στο εκπαιδευτικό σύστημα που καμία κυβέρνηση ούτε της Νέας Δημοκρατίας ούτε του ΠΑΣΟΚ ήταν ή είναι έτοιμη να προωθήσει. Ενδεικτικά και μόνο αξίζει να αναφέρουμε υπό μορφή ερωτημάτων (που σε άλλες χώρες θα εκλαμβάνονταν ως "ρητορικά" στην Ελλάδα όμως όχι...) κάποια τρανταχτά "τριτοκοσμικά" φαινόμενα που συναντάμε στην Ελλάδα και τα οποία δεν έχουν ακόμη απασχολήσει τους αρμόδιους, όπως:

1. Θα αντικατασταθεί ποτέ το αναχρονιστικό ΑΣΕΠ, λ.χ. από πραγματικές εξετάσεις αποφοίτησης από το πανεπιστήμιο;

2. Θα υπάρξει ποτέ ουσιαστική αξιολόγηση των διδασκόντων (π.χ. από τους ίδιους τους φοιτητές);

3. Θα αντικατασταθεί η άδεια άσκησης επαγγέλματος από εξετάσεις μετά το πανεπιστήμιο (Πολυτεχνείο, Νομική, κ.λπ.);

4. Θα σταματήσει ποτέ το φαιδρό φαινόμενο να μοιράζονται τα συγγράμματα στους φοιτητές λίγο πριν τις εξετάσεις;

5. Θα συνδεθεί πλήρως η παράδοση συγγράμματος με την εγγραφή στο συγκεκριμένο μάθημα;

6. Θα συντομευθεί επιτέλους ο μακρός χρόνος (έως και 3 - 4 εβδομάδες) βαθμολόγησης των φθινοπωρινών γραπτών ώστε οι φοιτητές να γνωρίζουν εγκαίρως ποια μαθήματα θα παρακολουθήσουν;

7. Θα ασχοληθεί ποτέ σοβαρά κάποια κυβέρνηση με τη διαφθορά στο σύστημα διανομής βιβλίων;

8. Ως πότε οι εκ του προχείρου σημειώσεις θα λογίζονται ως "σύγγραμμα";

9. Θα απεξαρτηθεί ποτέ ο υποψήφιος φοιτητής από το άγος των ιδιαίτερων μαθημάτων και των φροντιστηρίων;

10. Ως πότε θα επιλέγουν το μέλλον τους παιδιά από την ηλικία των 16 ετών;

11. Πότε θα πάψουν να σπουδάζουν οι Έλληνες μαθητές κάτι διαφορετικό από αυτό που επιθυμούν;

12. Πότε το Λύκειο θα ξαναγίνει σχολείο και όχι προθάλαμος εισαγωγικών στο πανεπιστήμιο με ό,τι στρεβλώσεις συνεπάγεται αυτό;

13. Πότε θα δούμε στην Ελλάδα το "πανεπιστήμιο δεύτερης ευκαιρίας";

14. Προβληματίσθηκε ποτέ κάποιος "υπεύθυνος" που ανεβαίνουν "επικίνδυνα" και "αφύσικα" οι βάσεις για σχολές αστυνομικών και για παιδαγωγούς μόνο και μόνο επειδή εξασφαλίζουν δουλειά στο Δημόσιο;

15. Ασχολείται κανείς με το αν οι ουσιαστικές υποχρεώσεις μετά την υπογραφή της διακήρυξης της Μπολόνια (χρονοδιαγράματα για bachelor, master και διδακτορικό, διευρωπαϊκή συγκρισιμότητα πτυχίων, κ.λπ.) το 1999 από την Ελλάδα τηρούνται από τη χώρα μας πέρα από ιδεολογικές αγκυλώσεις περί "εμπορευματοποίησης";

16. Μιλά κανείς για την ακαδημαϊκή ανταγωνιστικότητα και για την αναγκαιότητα εξεύρεσης πρόσθετων πόρων χρηματοδότησης των πανεπιστημίων;

17. Ως χώρα, κερδίζουμε ή χάνουμε με το να μην αφήνουμε ιδιωτικά και μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα;

18. Έχει μετρηθεί ή καταγραφεί ποσοτικά η συνεισφορά των πανεπιστημίων στην εθνική οικονομία (καινοτομία, εφαρμοσμένη έρευνα, κ.λπ.);

19. Θα τεθεί ποτέ σοβαρά θέμα αμοιβών των ακαδημαϊκών με ανταγωνιστικά κριτήρια;

20. Θα εισαχθεί ποτέ στην Ελλάδα το Πανεπιστημιακό μάνατζμεντ και με αμιγώς ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια;

Αν δεν απαντηθούν όλα αυτά τα ερωτήματα, τότε τα ελληνικά πανεπιστήμια θα εξακολουθούν να κατατάσσονται στους ουραγούς πανευρωπαϊκά και παγκοσμίως, με ό,τι αυτό συνεπάγεται με την ανταγωνιστική θέση της χώρας μας.