Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 06-Φεβ-2019 00:04

    Κατώτατος μισθός και ανάπτυξη

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Δημήτρη Σκάλκου 

    Η απόφαση της κυβέρνησης να αυξήσει τον κατώτατο μισθό προκάλεσε πληθώρα αντικρουόμενων και φορτισμένων απόψεων. Μάλλον αναμενόμενα, καθώς πρόκειται για ζήτημα που εκφεύγει των στεγνών υπολογισμών, στον βαθμό που υπεισέρχονται σε αυτό αντιλήψεις περί κοινωνικής δικαιοσύνης και  ηθικής. Αλλά και η πίεση που ασκεί η σκληρή οικονομική πραγματικότητα στο επίπεδο διαβίωσης των πολιτών δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με κλινική αποστασιοποίηση και αποδοχή εμφανώς προβληματικών ρυθμίσεων (όπως πχ. είναι η θέσπιση του υπο-κατώτατου μισθού). Με άλλα λόγια, πρόκειται για ζήτημα κατ’ ουσία πολιτικό. Μακριά όμως από τον αφοριστικό και αυτό-αναφορικό λόγο που αναζητά βεβαιότητες (δηλαδή ιδεολογία), έχει ενδιαφέρον να σταθούμε σε τρία σημεία:

    Πρώτον, ο κατώτατος μισθός δεν λειτουργεί apriori θετικά ή αρνητικά σε μία αγορά εργασίας, ειδικά αν αυτή είναι κατακερματισμένη. Υπό προϋποθέσεις, ο κατώτατος μισθός μπορεί να αυξήσει την οικονομική αποτελεσματικότητα και να μειώσει τις εισοδηματικές ανισότητες, κύρια των ανειδίκευτων εργαζομένων. Και αντίστροφα βέβαια, ο καθορισμός του κατώτατου μισθού πάνω από το σημείο ισορροπίας της αγοράς, μπορεί να πλήξει την απασχόληση με πρώτα θύματα και πάλι τους ανειδίκευτους εργαζομένους. Η αλληλεπίδραση του κατώτατου μισθού με το επίπεδο της απασχόλησης, τη δομή της αγοράς εργασίας αλλά και με το μακρο-οικονομικό περιβάλλον, επιδρά καθοριστικά στα συνολικά επίπεδα ευημερίας και απασχόλησης μίας οικονομίας. Σε αυτό το πλαίσιο επισημαίνουμε ότι, στις δυαδικές αγορές εργασίας (όπου προστατεύονται θεσμικά οι θέσεις των "εντός συστήματος" εργαζομένων), όπως κατ’ εξοχήν είναι η ελληνική περίπτωση, η αύξηση του κατώτατου μισθού μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο στην ενίσχυση των δραστηριοτήτων της ανεπίσημης οικονομίας αλλά ακόμη και στην περαιτέρω μείωση των αμοιβών σε αυτήν.

    Δεύτερον, έχει ενδιαφέρον να δει κάποιος την κλαδική διάσταση της απασχόλησης, όπου στις εξωστρεφείς επιχειρήσεις και κλάδους οι εργαζόμενοι αμείβονται με μισθούς, ούτως ή άλλως, μεγαλύτερους του κατώτερου μισθού. Είναι λοιπόν σημαντικό η ελληνική οικονομία να μεταβεί σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που να στηρίζεται σε διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, κάτι που εκ των πραγμάτων συνδέεται με τη ζήτηση πολυάριθμων και καλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας. Η διαρκής υποχώρηση της παραγωγικότητας της εργασίας της ελληνικής οικονομίας στα χρόνια της κρίσης συγκριτικά με τις οικονομίες του ΟΟΣΑ, παρά τη σημαντική μείωση των αμοιβών στον ιδιωτικό τομέα και την ενίσχυση των ευέλικτων μορφών απασχόλησης, συνδέεται με τον αποκαρδιωτικό ρυθμό των επενδύσεων και τη συνακόλουθη χαμηλή καινοτομική ανταγωνιστικότητά μας.

    Τρίτον, ο μονομερής καθορισμός του ύψους του κατώτατου μισθού από την κυβέρνηση υπονομεύει τον κοινωνικό διάλογο μεταξύ των εταίρων και τις εργασιακές σχέσεις. Πρόκειται για ακόμη μια πτυχή του κυβερνητικού κορπορατισμού που κυριαρχεί στη χώρα μας στα ζητήματα της εργασίας (και ενδυναμώθηκε στα χρόνια των προγραμμάτων προσαρμογής), αντίθετα με το πλαίσιο των αποκεντρωμένων εργασιακών σχέσεων της ευρωπαϊκής οικονομικής διακυβέρνησης. Έχει ωστόσο καταδειχτεί πως, η ισχυρή κρατική ρύθμιση συσχετίζεται αρνητικά με τις αποτελεσματικές εργασιακές σχέσεις (P. Aghion, Y. Alganand P. Cahuc, Can Policy Interact with Culture? Minimum Wage and the Quality of Labor Relations, 2008). Από την άλλη πλευρά, η υιοθέτηση ενός συστήματος (πραγματικά αντιπροσωπευτικών) συλλογικών διαπραγματεύσεων, κατά προτίμηση στο επίπεδο των επιχειρησιακών συμβάσεων και υπό την εποπτεία της κυβέρνησης, μπορεί να αυξήσει την οικονομική αποτελεσματικότητα συμβάλλοντας παράλληλα στην εργασιακή ειρήνη.

    Συμπερασματικά, η άχαρη και εν πολλοίς παραπλανητική συζήτηση περί του ακριβούς ύψους του κατώτατου μισθού καταδεικνύει την αναγκαιότητα προώθησης μεταρρυθμίσεων στις εγχώριες αγορές προϊόντων και εργασίας (προώθηση ανταγωνισμού, αναβάθμιση δεξιοτήτων εργαζομένων, μείωση ασφαλιστικής και φορολογικής επιβάρυνσης επιχειρήσεων και εργαζομένων). Οι αμφίβολης οικονομικής αποτελεσματικότητας (και μάλλον πελατειακής λογικής) κυβερνητικές αποφάσεις δεν μπορούν να θεραπεύσουν τις επιπτώσεις των στρεβλών εργασιακών σχέσεων και τις αναιμικές επιδόσεις της οικονομίας στην απασχόληση και τα εισοδήματα των εργαζομένων.

    * Ο κ. Δημήτρης Σκάλκος είναι πολιτικός επιστήμονας.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων