Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 18-Δεκ-2018 00:03

    Οι προηγούμενες κρίσεις, εγγυώνται τις μελλοντικές

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Στέλιου Ορφανάκη

    Στη διαμόρφωση των αποδόσεων των χρηματιστηριακών αγορών συμμετέχει εξ ορισμού η αγορά μέσω των συναλλαγών μεταξύ αγοραστών και πωλητών. Εστιάζοντας στις ΗΠΑ, στη διαμόρφωση αυτή πιστώνονται επιπλέον τόσο οι Πρόεδροι, όσο και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Federal Reserve – Fed ή The Fed). Οι μεν Πρόεδροι των Η.Π.Α, λόγω του κύρους και του θεσμικού ρόλου τους στη διαμόρφωση των κανόνων που διέπουν την αγορά (άλλωστε οι εκλογές στις ΗΠΑ τις περισσότερες φορές αποτελούν δημοψήφισμα για την οικονομία), η δε Ομοσπονδιακή Τράπεζα, γιατί είναι το κλειδί για την παραγωγή χρημάτων από το "τίποτα", παρά το γεγονός ότι από το 1980 δεν στοχεύει πλέον στην ποσότητα των χρημάτων, αλλά μάλλον στα επιτόκια.

    Μελετώντας τις επί τοις εκατό αποδόσεις του "βαρύ” δείκτη των Χρηματιστηριακών αγορών των Η.Π.Α του S&P 500 (Standard &Poor's 500 ή The S&P) από το 1969 που έγινε 37ος Πρόεδρος των ΗΠΑ ο Richard Milhous Nixon έως σήμερα, προκύπτει το παρακάτω ΓΡΑΦΗΜΑ 1. Να σημειώσω ότι ο δείκτης S&P 500 δημιουργήθηκε το 1957 και καταγράφει την απόδοση των πεντακοσίων μεγαλύτερων εισηγμένων εταιρειών στις ΗΠΑ. Στις 30 Νοεμβρίου του 2018 η κεφαλαιοποίηση αυτών των 500 εταιριών ήταν λίγο πάνω από 23 τρισεκατομμύρια δολάρια Η.Π.Α.

    πιν


     
    Από τις συγκριτικές αποδόσεις κατά τη διάρκεια των Προεδρικών θητειών τα τελευταία 50 χρόνια προκύπτει ότι οι καλύτερες χρηματιστηριακές αποδόσεις για τον βαρύ δείκτη S&P 500 καταγράφηκαν επί της οκταετίας – δύο θητείες από 1993 έως 2001– του Προέδρου Bill Clinton. Συγκεκριμένα η σωρευτική θετική απόδοση του δείκτη έφθασε το 241%, με δεδομένο ότι στην πρώτη θητεία η απόδοση ήταν 70,1% και στη δεύτερη 100,5%. Στο ίδιο χρονικό διάστημα, Πρόεδρος του επταμελούς Διοικητικού Συμβουλίου της Fed ήταν ο Alan Greenspan. 

    Πολλοί αναφέρονται στον Bill Clinton ως τον αγαπημένο Πρόεδρο των αγορών. Άλλωστε ακόμα δεν έχει ξεχαστεί ένα από τα τρία κεντρικά προεκλογικά συνθήματα, που είχε όταν διεκδικούσε την Προεδρία για πρώτη φορά από τον αείμνηστο πλέον George Herbert Walker Bush και έλεγε: "It’s the economy, stupid ” [μτφ: "είναι η οικονομία, ανόητε” ]. Το σύνθημα αυτό τέθηκε κυρίως στη μεσαία τάξη σε μια περίοδο που η οικονομία της χώρας αντιμετώπιζε σημαντικά ζητήματα ύφεσης. Παρόλα αυτά, δεν θα πρέπει να ξεχάσουμε ότι, μετά το κραχ των αγορών τον Οκτώβρη του 1987, o Alan Greenspan εφάρμοζε πολιτική μείωσης των επιτοκίων αναφοράς και χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής, κάτι που σίγουρα τροφοδότησε κατά ένα μέρος το χρηματιστηριακό ράλι. (Δείτε ΓΡΑΦΗΜΑ 2)

    πιν

     
    Φυσικά, όπως συμβαίνει και στη ζωή, μετά το πάρτι έρχεται ο λογαριασμός. Πόσο μάλλον όταν, πριν εξοφληθούν τα χρέη από το προηγούμενο πάρτι, ταυτόχρονα έτρεχε το πάρτι στη στεγαστική αγορά των ΗΠΑ, με τα ενυπόθηκα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης. Σε αυτό το πάρτι είχαν κληθεί όλοι! Το ποτό που κερνούσαν, ακόμη κι αν δεν είχες λεφτά, λεγόταν πρώτη κατοικία. Τον Οκτώβριο του 2008, μέσα σε δύο πολυτάραχες εβδομάδες, η Αμερικανική Κεντρική Τράπεζα και το Υπουργείο Οικονομικών εθνικοποίησαν τα δύο μεγαλύτερα πιστωτικά ιδρύματα ενυπόθηκων δανείων της χώρας, τις εταιρείες Fannie Mae και Freddie Mac, ανέλαβαν τον έλεγχο της AIG, της μεγαλύτερης τότε ασφαλιστικής εταιρείας του κόσμου, επέκτειναν την εγγύηση των κεφαλαίων στα $3,4 τρισεκατομμύρια δολάρια Η.Π.Α στη χρηματαγορά, απαγόρευσαν προσωρινά τις ανοιχτές πωλήσεις σε περισσότερους από 900 μετοχικούς τίτλους και δεσμεύτηκαν να αναλάβουν "τοξικά απόβλητα" αξίας $700 δισ. Ο λογαριασμός της πιστωτικής επέκτασης από τις προηγούμενες κυβερνήσεις και της φούσκας που δημιούργησε, ήρθε να πληρωθεί από τον G. Bush, αφού κατά τη διάρκεια των δύο θητειών του ο S&P 500 έγραψε συσωρευτική πτώση της τάξης του 30%. 

    Για πρώτη φορά μετά το κραχ του 1929 υπήρξε τέτοιας έκτασης συντονισμένη παρέμβαση επί κυβέρνησης G. Bush. Όμως, το λάθος που έγινε τότε και συνεχίζει να γίνεται, είναι ότι τα μέτρα αφορούσαν αποκλειστικά τις επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα να βρεθούν σε καλύτερη κατάσταση, κάτι που άλλωστε επιβεβαιώθηκε από το 2009 με το bull market που ξεκίνησε στους χρηματιστηριακούς δείκτες των Η.Π.Α. Τότε δεν είχε ληφθεί καμία μέριμνα για τα νοικοκυριά, παρά την τρομερή επεκτατική πολιτική που ακολούθησε η Fed (δείτε ΓΡΑΦΗΜΑ 3). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τα νοικοκυριά να μαστίζονται από χρέη και από σταθερή μείωση της αγοραστικής τους δυνατότητας, παρά την αύξηση της ανταγωνιστικότητας που τους επιβλήθηκε. Τα πράγματα για τα νοικοκυριά είναι σήμερα πολύ χειρότερα στην Ευρώπη και στην Αγγλία.

    πιν

     
    Οι δύο θητείες του Obama που ακολούθησαν δεν διόρθωσαν τα πράγματα για τους πολίτες, αλλά ούτε έγινε κάποια σοβαρή απομόχλευση των επιχειρήσεων. Απεναντίας τα τρισεκατομμύρια των δημοσιονομικών και νομισματικών κινήτρων στράφηκαν κατά μεγάλο μέρος προς τις χρηματιστηριακές αγορές, δίνοντας αποδόσεις του 42% στην πρώτη θητεία και 49,8% τη δεύτερη.  Από αυτή την άνοδο των χρηματιστηρίων δεν επωφελήθηκε η μεσαία ή η φτωχότερη τάξη στις Η.Π.Α, αφού πλέον το ανώτερο 10% των Αμερικάνικων νοικοκυριών κατείχε στα τέλη του 2016 το 84% όλων των μετοχών είτε άμεσα είτε έμμεσα δια μέσω αμοιβαίων κεφαλαίων, trusts ή διαφόρων τύπων συνταξιοδοτικών λογαριασμών. Το 2001 το ίδιο 10% ήταν ιδιοκτήτης του 77% όλων των μετοχών. Η πίεση στα εισοδήματα της μεσαίας τάξης συνεχίστηκε, παρά την ανάκαμψη των χρηματιστηριακών δεικτών και των δεικτών της οικονομίας.

    Η εκλογή του Trump πριν από δύο χρόνια στηρίχτηκε ακριβώς στην πίεση που νιώθει ο μέσος Αμερικάνος, ο οποίος, ενώ ακολουθεί το ανταγωνιστικό μοντέλο που του επιβάλλεται, δεν βλέπει την αγοραστική και την αποταμιευτική του δυνατότητα να αυξάνεται ανάλογα. Ταυτόχρονα, οι τιμές όλων των περιουσιακών στοιχείων είναι σε δυσθεώρητα ύψη και μάλιστα, όταν κατέχονται από πολίτες, υπάρχει αντίστοιχη υψηλή δανειακή υποχρέωση.

    Κλείνοντας, θα ήθελα να κάνω μια πρόβλεψη –που μπορώ να τεκμηριώσω σε επόμενο μου άρθρο με αριθμούς– ότι η επόμενη κρίση θα έχει αρκετά από τα χαρακτηριστικά του 2008, αλλά δυστυχώς πλέον δεν υπάρχουν περιθώρια να ξανασωθεί ό,τι και όπως "σώθηκε" το 2008. Ίσως αυτή τη φορά να είναι φθηνότερο πλέον για τους πολιτικούς να σώσουν τους πολίτες τους. Ας το σκεφτούν όσο έχουν ακόμη χρόνο, διότι αν οι πολίτες της μεσαίας και φτωχότερης τάξης είναι σε πολύ δύσκολη θέση, δεν φταίνε οι ίδιοι, αλλά οι ηγεσίες τους, που αποφάσιζαν για αυτούς... και αυτό δεν ισχύει μόνο για τις ΗΠΑ, αλλά και για όλο το δυτικό κόσμο.

    * Ο κ. Στέλιος Ορφανάκης έχει εργαστεί μεταξύ άλλων θέσεων ως Επενδυτικός Σύμβουλος στην Ιδιωτική Τραπεζική (Alpha Private Bank – Όμιλος ALPHA BANK) ενώ τώρα εργάζεται ως Καθηγητής (M.Sc) Φυσικών και Θετικών Επιστημών στη Δημόσια Εκπαίδευση. Είναι πτυχιούχος φυσικός με μεταπτυχιακές σπουδές, έχει εξειδικευθεί στην Τραπεζική Διοίκηση και σε Παράγωγα Προϊόντα ενώ το 2017 επιλέχθηκε στο Μητρώο Πολιτικών Στελεχών της Ν.Δ.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων