Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 16-Νοε-2018 00:04

    Κρατική θρησκευτική ουδετερότητα: Ένας αχρείαστος μεταρρυθμιστικός ζήλος

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γιώργου Ι. Κωστούλα

    Σε έρευνα που πραγματοποίησε το αμερικανικό Pew Research Center την περίοδο 2015-2017, σχετική και με τη χριστιανική ορθόδοξη πίστη και το ελληνικό έθνος, οι Έλληνες πρωτεύσαμε: Το 92% των ερωτηθέντων συμπατριωτών μας δήλωσε ότι πιστεύει πως υπάρχει Θεός και το 76% ταυτίζει τον Ελληνισμό με τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό.

    Είναι η δεύτερη φορά, μετά τη συμφωνία των Πρεσπών, που οι κυβερνητικές προθέσεις εναντιώνονται στο λαϊκό αίσθημα. Αυτή τη φορά με τα περί κρατικής θρησκευτικής ουδετερότητας, όπου και πάλι διαπιστώνεται η ιδεολογική αντιπαράθεση μεταξύ δυτικόφρονων διαφωτιστών και ελληνόφρονων ορθοδόξων.

    Και ενώ στη συμφωνία των Πρεσπών, μπορούμε να πούμε ότι συρθήκαμε σε μια συμφωνία, η οποία απλώς περισώζει ό,τι μπορούσε να περισωθεί από μια χαμένη υπόθεση, στη δεύτερη περίπτωση, όλα δείχνουν ότι πρόκειται για μια επίφαση αζήτητου και αχρείαστου μεταρρυθμιστικού ζήλου, που ούτε λίγο ούτε πολύ, φυτρώνει εκεί που δεν τον σπέρνουν. Για έναν "λόξιγκα προόδου”, κατά μια εύστοχη διατύπωση. 

    Για να εδραιωθεί η θρησκευτική ελευθερία σε ένα κράτος που θρησκεύεται, όπως το ελληνικό, δεν είναι (απλώς) το Σύνταγμα που πρέπει να αλλάξει. Είναι οι απτές παραστάσεις που καθορίζουν την καθημερινότητα στις ζωές μας, επισημαίνει ο καθηγητής Δημ. Χριστόπουλος, για να συνεχίσει: "Ορθώς η πολιτειακή θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ελλάδος έχει ονομαστεί (από τον καθηγητή Δ. Δημούλη) καθεστώς πολλαπλά επιβαλλόμενης θρησκείας. Αυτό σημαίνει ότι η θρησκευτική ελευθερία συνυπάρχει με ένα καθεστώς που θέτει την Ορθοδοξία σε δεσπόζουσα θέση στις ζωές των ανθρώπων. 

    Τα Συντάγματα είναι εγγυήσεις ελευθερίας και σύμβολα ενότητας. Το ότι το Σύνταγμά μας προβλέπει μια "επικρατούσα θρησκεία” είναι σύμβολο ταυτότητας της χώρας. Δεν είναι εμπειρική διαπίστωση. Αν το διατηρήσουμε, σημαίνει ότι το αναγνωρίζουμε ως τέτοιο σύμβολο. Ειδική προσθήκη περί "ουδετερότητας του κράτους” στο ίδιο άρθρο, παρέλκει καθώς το άρθρο 13, ούτως ή άλλως, συνομολογεί ότι "η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη”. Ας αποφασίσουμε τι θέλουμε. Και "επικρατούσα θρησκεία” και "ουδετερότητα” είναι απλώς α-νόητο.”

    Το ελληνικό έθνος έχει ιστορικά αδιάλυτους δεσμούς με την Ορθοδοξία. Τόσο ισχυρούς, ώστε να συνιστούν μια από τις εθνικές μας ιδιοσυστασίες.

    Για να σταθούμε στους λιγότερο γνωστούς απ’ αυτούς: "Η ενότητα των ελληνικών πληθυσμών που εντάχθηκαν στο νεαρό ανεξάρτητο κράτος στο διάστημα ενός αιώνα από την επανάσταση ως τη μικρασιατική καταστροφή, καθώς η εξοικείωση αυτοχθόνων και ετεροχθόνων με την κοινή ελληνική γλώσσα δεν οφείλεται στους ευάριθμους λόγιους του διαφωτισμού. Σφυρηλατήθηκαν, χάρις στον ταπεινό ιερέα που διάβαζε το Ευαγγέλιο -δίχως να το καταλαβαίνει πλήρως-και στο απαίδευτο εκκλησίασμα που γνώριζε από στήθους τα τροπάρια και τους εκκλησιαστικούς ύμνους”.

    Η Ορθοδοξία, γράφει ο Γ. Θεοτοκάς, είναι θρησκεία εθνική, συνυφασμένη ανεξίτηλα με τα ήθη του ελληνικού λαού. Οι μεγάλες γιορτές της χριστιανοσύνης, ο Ευαγγελισμός, τα Χριστούγεννα, το Πάσχα, και όχι μόνον, είναι οι μεγάλες μέρες της Ελλάδος, ετήσιοι εόρτιοι κύκλοι, όπου το εθνικό σύνολο αισθάνεται την ενότητά του, την αλληλεγγύη, την αμοιβαία αγάπη των μελών του.

    Δηλαδή, τι πάθαμε εμείς οι παλιότεροι που μεγαλώσαμε "μετά φόβου Θεού” σε κάθε μας βήμα; Φόβος για το μεμπτό, το αναξιοπρεπές, το άπρεπο, το ευτελές, το υλικό, το εφήμερο. 

    Πότε απαξιώθηκαν οι νοικοκυραίοι; Μάλλον την εποχή που ο πλούτος για να αποκτηθεί έπρεπε να είναι ανοικοκύρευτος. Η αστακομακαρονάδα δεν ήταν για τους θρησκευόμενους νοικοκυραίους της μεταπολεμικής γενιάς, που ξανάχτισε την Ελλάδα, κυριολεκτικά. 

    Την πήρε από τα συντρίμμια της και την έκανε μια μοντέρνα δυτική χώρα, που βρισκόταν έτη φωτός μπροστά από τους γείτονές της. Με λάθη, με αμαρτίες. Αλλά την πήγε μπροστά. Η γενιά αυτή είχε δημοσίους υπαλλήλους που ήξεραν τι θα πει καθήκον πέρα από κόμματα, καθηγητές που ήξεραν γράμματα και ενέπνεαν, καλλιτέχνες που άφησαν έργο που αντέχει απίστευτα στον χρόνο.

    "Αγαπήστε τον τόπο και τους ανθρώπους που τον κατοικούν, πιο πολύ από τις ιδέες σας, τις ιδεολογίες και τα βιβλία που διαβάζετε. Όταν σεβαστείτε την πίστη του λαού και όταν σεβαστείτε τη γλώσσα του λαού, τα άλλα όλα θα ακολουθήσουν από μοναχά τους. Πάντα με τις απαραίτητες αναποδιές της ζωής, αυτό να λέγεται -και πόνου πολλού και χρόνου μακρού- αλλά με ασφαλισμένη την πολυπόθητη εκείνη διαμετακομιστική συνοχή, ανάμεσα στους πεθαμένους και τους ζωντανούς και τους αγέννητους που χαρίζει στον κάθε λαό την πολυπρόσωπη, μαζί και απρόσωπη χαρακτηριστική φυσιογνωμία του”, παραγγέλλει με γεροντική σοφία ο Ζήσιμος Λορεντζάτος.

    Στη ζωή μιας κοινωνίας ή ενός πολιτισμού είναι πολύ περισσότερα εκείνα που πρέπει να συντηρηθούν από εκείνα που πρέπει να αλλάξουν. Ειδικά για μια χώρα σαν την Ελλάδα, τόσο μικρή, ώστε να μην ανήκει στην κατηγορία του χώρου, αλλά του χρόνου. Πολύ σημαντικό και για το λόγο ότι είμαστε ένας λαός που στερείται θεσμικής μνήμης, καθώς παθιάζεται και ξεχνάει εύκολα. 

    "Η δεισιδαιμονία προέρχεται μάλλον από όσα μαθαίνουμε, παρά από όσα αγνοούμε;”. Μου φαίνεται ότι ο αφορισμός ισχύει περισσότερο από ποτέ στις μέρες μας. Και, πάντως, έχοντας στο μυαλό μας τις διάφορες, απανωτές επιχειρούμενες χειραγωγήσεις, δεν έχουμε δυσκολία να κατανοήσουμε την παραδοξολογία: "Θα είχα κατανοήσει πολλά πράγματα, αν δε μου τα είχαν εξηγήσει”.

    Αναφορές:
    Τ. Θεοδωρόπουλος, Οι νοικοκυραίοι και η δημοκρατία, Καθημερινή
    Κ. Ιορδανίδης, Εκκλησία και Κράτος, Καθημερινή
    Ζ. Λορεντζάτος, Collectanea, Δόμος
    Δημ. Χριστόπουλος, H επιβολή της επικρατούσας θρησκείας, Καθημερινή 


    * O κ. Κωστούλας είναι τέως γενικός διευθυντής εταιρειών του ευρύτερου χρηματοπιστωτικού τομέα

    gcostoulas@gmail.com

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων