Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 09-Νοε-2018 00:03

    Ο νέος λαϊκισμός θα αφορά τις θέσεις απασχόλησης και τα ρομπότ

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γιάννη Μαστρογεωργίου 

    Το 2016 λειτουργούσαν ήδη 309 βιομηχανικά ρομπότ για κάθε 10.000 εργαζομένους σε εργοστάσια - μια μέτρηση γνωστή και ως πυκνότητα ρομπότ - στη Γερμανία ήταν 223 στη Σουηδία και στις Ηνωμένες Πολιτείες 189. Η χρήση ρομπότ αυξήθηκε κατά 7% στις Ηνωμένες Πολιτείες, 5% στη Σουηδία και 3% στη Γερμανία μέσα σε μόλις ένα χρόνο. Αυτό μπορεί να μην ακούγεται πολύ, αλλά με αυτόν τον ρυθμό, η πυκνότητα ρομπότ θα διπλασιαστεί στις Ηνωμένες Πολιτείες σε περίπου μια δεκαετία. Και αυτοί οι αριθμοί είναι πιθανό να αυξηθούν μόνο και μόνο επειδή τα ρομπότ επόμενης γενιάς είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικά από πλευράς κόστους. Το μέσο ωριαίο κόστος εργατικού δυναμικού στη Γερμανία το 2013 ήταν 49 δολάρια, στη Γαλλία ήταν 43 δολάρια και στις Ηνωμένες Πολιτείες 36 δολάρια, ενώ το ωριαίο κόστος ενός συνεργατικού ρομπότ - μιας μηχανής που δεν απαιτεί δεξιότητα για να αλληλεπιδράσει - ήταν 4 δολάρια, σύμφωνα με μελέτη της Bain & Company!

    Η ίδια μελέτη εκτιμά ότι η πρόοδος στον αυτοματισμό θα μπορούσε να εκτοπίσει και να μετατοπίσει έως και το 25% του εργατικού δυναμικού των ΗΠΑ τις επόμενες δύο δεκαετίες. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν 2,5 εκατομμύρια Αμερικανοί κάθε χρόνο θα πρέπει να αναζητούν νέα δουλειά. Συγκριτικά, μόνο 1,2 εκατομμύρια Αμερικανοί εκτοπίστηκαν ετησίως κατά τη μετάβαση από τη γεωργία στη βιομηχανία κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Οι εκτιμήσεις για άλλες χώρες ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό, αλλά όλες υποδηλώνουν ότι μπορεί να σημειωθεί σημαντική μετατόπιση εξαιτίας της ταχείας υιοθέτησης της ρομποτικής στον κατασκευαστικό τομέα, στις εργασίες ρουτίνας και, όλο και περισσότερο, στην παροχή υπηρεσιών.

    Πριν συνεχίσουμε, σκόπιμο είναι να γίνει η διάκριση με την ακαθάριστη απώλεια θέσεων εργασίας που σημαίνει ότι οι  άνθρωποι που θα χάσουν τις δουλειές τους δεν είναι απαραίτητο ότι δεν θα βρουν αλλού δουλειά. Στη Μ. Βρετανία μετά την επικράτηση της Thatcher επί των ανθρακωρύχων και το κλείσιμο πολλών ορυχείων υπήρχε διάχυτη η εντύπωση ότι οι περιοχές των ανθρακωρυχείων θα αντιμετώπιζαν μεγάλο πρόβλημα ανεργίας.  Αυτό δεν συνέβη.  Οι περισσότεροι από τους ανθρακωρύχους απλώς άλλαξαν δουλειά (π.χ. πολλοί έγιναν ταξιτζήδες). Το ίδιο θα συμβεί πιθανότατα και με την απώλεια θέσεων εργασίας εξαιτίας της Τεχνητής Νοημοσύνης.  Από την πλευρά της κοινωνίας, αυτό που έχει σημασία είναι η "καθαρή μεταβολή" των θέσεων εργασίας για την οποία όμως χρειάζεται κατάλληλη προετοιμασία του ανθρώπινου δυναμικού, διά βίου μάθηση και συνεχής κατάρτιση. 

    Το να λέμε ότι οι πολίτες είναι δύσπιστοι απέναντι σε αυτές τις επικείμενες τεχνολογικές αλλαγές θα είναι μια υποτίμηση της πραγματικότητας. Στην Ευρώπη, το 70% των ερωτηθέντων σε έρευνα του Ευρωβαρομέτρου το 2015 συμφώνησε ότι "τα ρομπότ κλέβουν τις θέσεις εργασίας των ανθρώπων". Αυτό περιελάμβανε το 89% των Ισπανών, το 75% των Γάλλων και το 72% των Γερμανών. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Gallup, το 73% των ερωτηθέντων ανησυχούσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα εξαλείψει περισσότερες θέσεις εργασίας από αυτές που θα δημιουργήσει. 

    Η κοινωνική ανησυχία που πολλαπλασιάζεται από την προοπτική ταχείας αλλαγής δεν είναι κάτι καινούργιο. Τις τελευταίες δεκαετίες, η παγκοσμιοποίηση - και τα ολοένα και πιο πυκνά, ολοένα και ευρύτερα δίκτυα που μεταφέρουν ολοένα και μεγαλύτερους όγκους πληροφοριών, χρήματος, αγαθών και ανθρώπων πέρα από τα εθνικά σύνορα -έχουν καταστήσει αξιοσημείωτα τμήματα των πολιτών στις βιομηχανικές χώρες αβέβαια απέναντι στον ρυθμό της αλλαγής, νιώθοντας αγωνία για το μέλλον τους και φοβική νοσταλγία για το παρελθόν.

    Τρεις στους 10 Ευρωπαίους και περίπου 4 στους 10 Αμερικανούς δήλωσαν στο ερευνητικό κέντρο Pew σε πρόσφατη έρευνα ότι η ζωή τους ήταν χειρότερη σήμερα από ό,τι πριν από 50 χρόνια για ανθρώπους σαν αυτούς. Από το 2007, το 70% ή και περισσότερο των πολιτών στην Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Πολωνία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες δήλωσε ότι ο παραδοσιακός τρόπος ζωής τους χάνεται. Και σημαντικές ομάδες των πολιτών στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες - το 49% των Αμερικανών, το 45% των Γάλλων, το 44% των Ιταλών - ισχυρίζονται ότι η συμμετοχή της χώρας τους στην παγκόσμια οικονομία είναι κάτι κακό, επειδή μειώνει τους μισθούς και κοστίζει σε θέσεις εργασίας!

    Οι πιο δημοφιλείς αντιδράσεις κατά της παγκοσμιοποίησης συμβάλλουν στην εξήγηση των εθνικιστικών και λαϊκιστικών τάσεων στη σημερινή πολιτική. Σε αντίθεση με την ευρεία υποστήριξη στο παρελθόν, μόνο το ένα τρίτο των αμερικανών Ρεπουμπλικάνων σήμερα λένε ότι οι εμπορικές συμφωνίες συνιστούν κάτι καλό για την Αμερική, σύμφωνα με έρευνα του Pew, η οποία αντανακλά το επαναλαμβανόμενο μότο του Προέδρου Donald Trump. Εκείνοι που επικρίνουν τις εμπορικές συμφωνίες είναι κυρίως οι λευκοί άνδρες ηλικίας άνω των 50 ετών, μια δημογραφική ομάδα που πιθανότατα έχει χάσει θέσεις εργασίας εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης και που αποτελούν τους ισχυρότερους υποστηρικτές του Trump.

    Ομοίως, στην Ευρώπη, όσοι έχουν ευνοϊκή άποψη για λαϊκίστικα κόμματα - όπως το Εθνικό Μέτωπο στη Γαλλία, το Κόμμα Εναλλακτικής για τη Γερμανία, το Κόμμα για την Ελευθερία στις Κάτω Χώρες και οι Δημοκρατικοί της Σουηδίας - είναι πολύ πιθανότερο από άλλους να πιστεύουν ότι η ζωή είναι χειρότερη σήμερα από ό, τι πριν από 50 χρόνια. Και είναι επίσης πιο πιθανό να πιστεύουν ότι η συμμετοχή στην παγκόσμια οικονομία είναι μία αρνητική επιλογή.

    Στις Ηνωμένες Πολιτείες σήμερα, σχεδόν το 60% των Αμερικανών πιστεύει ότι πρέπει να τεθούν όρια στον αριθμό των θέσεων εργασίας που μπορούν να αντικαταστήσουν οι επιχειρήσεις με μηχανές. Η στήριξη σε τέτοιους περιορισμούς είναι ιδιαίτερα έντονη μεταξύ εκείνων που έχουν μόνο βασική εκπαίδευση ή λιγότερο (70%) και στους Δημοκρατικούς (60%). Επιπλέον, το 77% των Δημοκρατικών - αλλά μόνο το 38% των Ρεπουμπλικανών - υποστηρίζει ένα καθολικό βασικό εισόδημα (Universal Basic Income), ένα εγγυημένο ετήσιο χρηματικό ποσό επαρκές για την κάλυψη των βασικών αναγκών ενός ατόμου, ως τρόπο για να βοηθηθούν οι Αμερικανοί που χάνουν τη δουλειά τους εξαιτίας των αλλαγών που θα φέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη.

    Τα μελλοντικά αιτήματα για την προστασία των ανθρωπίνων εργαζομένων, φυσικά, θα διαφέρουν από χώρα σε χώρα και θα έχουν τα δικά τους ιδιαίτερα πολιτικά χαρακτηριστικά. Αλλά η αρνητική, λαϊκιστική αντίδραση στην παγκοσμιοποίηση τα τελευταία χρόνια είναι μια προειδοποίηση ότι οι οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές που μετασχηματίζουν την αγορά εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη μπορεί να προκαλέσουν μια έντονη πολιτική αντίδραση. Οι κυβερνήσεις, τα ιδρύματα, τα ΜΜΕ, οφείλουν να προετοιμάσουν καλύτερα τους πολίτες για τις επόμενες αλλαγές. Διαφορετικά, ίσως να μην είναι πολύ νωρίς πριν κάποιος λαϊκιστής πολιτικός αρχίσει να υπόσχεται στους ψηφοφόρους αυτό που θα θέλουν να ακούσουν, δηλαδή κυβερνητικά όρια στην αυτοματοποίηση που αντικαθιστά την εργασία.

    * Ο κ. Γιάννης Μαστρογεωργίου είναι Γενικός Διευθυντής Ινστιτούτου Δημοκρατίας Κ. Καραμανλής

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων