Η επανάσταση των blockchains στην ενέργεια

Τρίτη, 09-Οκτ-2018 00:04

Της Νεκταρίας Καρακατσάνη

Αρκετοί αναλυτές παραλληλίζουν την επίδραση των blockchains στις συναλλαγές με την επανάσταση που προκάλεσε το διαδίκτυο στον τομέα των επικοινωνιών. Αναφέρονται σε μια ανατρεπτική τεχνολογία, που επιτρέπει τη διενέργεια αδιάβλητων και άμεσων συναλλαγών, με κρυπτογράφηση όλων των καταχωρήσεων και αυτοματοποίηση σε πλήθος σταδίων. Σε απλούς, μη τεχνικούς όρους, οι συμμετέχοντες σε μια πλατφόρμα blockchain αποδέχονται το πρωτόκολλο χρήσης της και καταβάλλουν ένα αρχικό τίμημα για να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτήν, αποκτώντας έτσι δικαιώματα και οφέλη, τα οποία συνήθως υλοποιούνται αυτοματοποιημένα. 

Επιπλέον, οι χρήστες της πλατφόρμας συν-δημιουργούν οικονομική αξία μέσα από τα τιμήματα (tokens) που κυκλοφορούν σε αυτήν και παράγουν "έσοδα", που αντανακλούν την απήχηση αυτών των τιμημάτων. Παράλληλα, η τεχνολογία επιβεβαιώνει συνεχώς, μεταξύ των χρηστών, το πλήρες αρχείο των συναλλαγών, αποκλείοντας οποιαδήποτε τροποποίηση. Η ουσιώδης αλλαγή είναι ότι τα blockchains καθιστούν περιττή την ύπαρξη διαμεσολαβητών (π.χ. τραπεζών) για τη διεκπεραίωση συναλλαγών αλλά και για την επαλήθευση, ανταλλαγή και τήρηση δεδομένων, μειώνοντας αισθητά το κόστος και το χρόνο των συναλλαγών. Η καινοτόμος αυτή προσέγγιση δίνει ώθηση στις λεγόμενες διομότιμες συναλλαγές (peer to peer), ένας όρος που εύστοχα υπογραμμίζει ότι παρακάμπτουν τους ενδιάμεσους, κεντρικούς φορείς. 

Αδιαμφισβήτητα, τα blockchains προσελκύουν ήδη το ενδιαφέρον επενδυτών αλλά και θεσμικών φορέων, με τις δοκιμαστικές εφαρμογές τους συνεχώς να διευρύνονται σε νέους τομείς. Μια πρόσφατη μελέτη της PWC εκτιμά ότι έως το 2030 η τεχνολογία blockchain θα δημιουργήσει επιχειρηματική αξία που θα υπερβαίνει τα 3 τρισ. δολάρια.  Η ανάλυση καταλήγει στην εκτίμηση ότι στην επόμενη δεκαετία το 10-20% της διεθνούς οικονομίας θα διενεργείται σε πλατφόρμες blockchain. Αξίζει να τονιστεί ότι η αναδυόμενη αυτή τάση είναι αισθητή, παρά τον αρκετά ασαφή νομικό και οικονομικό χαρακτήρα της νέας τεχνολογίας αλλά και την αβεβαιότητα που διέπει το ρυθμιστικό της πλαίσιο.

Παραδείγματα

Ας επιλέξουμε κάποια παραδείγματα από το ευρύ φάσμα των πιλοτικών εφαρμογών που αναπτύσσονται διαρκώς. Τα blockchains καθιστούν εφικτά τα "έξυπνα" ψηφιοποιημένα συμβόλαια, επιτρέποντας τη διαπραγμάτευση των όρων τους (όπως τις προδιαγραφές προϊόντων, την ποσότητα, το τίμημα, τον χρόνο και τόπο εκπλήρωσης) εντός της πλατφόρμας αλλά και την αυτοματοποιημένη εκτέλεσή των συμβολαίων όταν εκπληρωθούν οι συμβατικοί τους όροι. Η προσέγγιση θυμίζει τη διαπραγμάτευση παραγώγων σε ηλεκτρονική εξωχρηματιστηριακή (OTC) πλατφόρμα, και καταργεί την ανάγκη τρίτων μερών, πέραν των συμβαλλομένων. 

Αντίστοιχα, στον τομέα της ενέργειας, αναπτύσσονται πλατφόρμες που δημιουργούν τη δυνατότητα σε καταναλωτές να επενδύουν απευθείας σε έργα ΑΠΕ. Ως αντάλλαγμα για τη συνεισφορά τους στη χρηματοδότηση των έργων, χορηγείται στους συμμετέχοντες μια προκαθορισμένη έκπτωση στο ηλεκτρικό ρεύμα αλλά και επιπρόσθετα ενεργειακά οφέλη. Ενδεικτικά, μια πλατφόρμα μπορεί να επιτρέπει στους κατοίκους να πωλούν το πλεόνασμα της ενέργειας που παράγουν από φωτοβολταϊκά πάνελ, παρακάμπτοντας διαμεσολαβητές (όπως τον προμηθευτή ενέργειας). Επιπλέον, η πλατφόρμα μπορεί να επιβραβεύει την εξοικονόμηση ενέργειας, να χορηγεί πράσινα πιστοποιητικά, και να διευκολύνει τη φόρτιση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων (εφαρμόζοντας οικονομικότερους όρους αλλά και καλύτερη αξιοποίηση των υποδομών, όταν το δίκτυο φόρτισης είναι περιορισμένο). Σε ένα δίκτυο μικρής κλίμακας, όπως σε μια ενεργειακή κοινότητα, η τεχνολογία blockchain επιτρέπει στους χρήστες να γνωρίζουν πού ακριβώς παράγεται η ενέργεια και πού διανέμεται σε κάθε χρονική στιγμή, καθιστώντας εφικτές τις απευθείας συναλλαγές ενέργειας σε επίπεδο γειτονιάς.

Είναι φανερό ότι οι εφαρμογές των blockchains εκτείνονται σε ένα πλήθος αντικειμένων, που φαινομενικά είναι ετερογενή, αλλά παρουσιάζουν ως κοινό ζητούμενο την πλήρως αυτοματοποιημένη, ακριβή και ασφαλή διεκπεραίωση. Πέρα από τη διεξαγωγή πληρωμών, άλλα πεδία εφαρμογής είναι η τήρηση μητρώων (όπως το κτηματολόγιο), ο έλεγχος της τήρησης όρων συμβολαίων, οι ηλεκτρονικές ψηφοφορίες, η διαπίστωση της οικονομικής και λογιστικής κατάστασης μίας εταιρείας, καθώς και οι έλεγχοι νομιμοποιητικών εγγράφων. Στα διάσημα παραδείγματα των blockchains συγκαταλέγεται μια πειραματική εφαρμογή από το χρηματιστήριο του ΝASDAQ το 2016, κατά την οποία καταχωρήθηκε η κυριότητα κινητών αξιών των συμμετεχόντων και αποδόθηκαν δικαιώματα ψήφου μέσω τιμημάτων, ώστε στη συνέχεια, να ψηφίζουν στις συνελεύσεις ακυρώνοντας τα αντίστοιχα τιμήματα.

Τάση ή Μετατόπιση; 

Αν και η τεχνολογία των blockchains έχει συμπληρώσει μια δεκαετία από την πρώτη εφαρμογή της, απέκτησε πρόσφατα ισχυρή απήχηση, καθώς αποτέλεσε τη βάση κρυπτονομισμάτων, όπως το bitcoin και το ethereum, που προσέλκυσαν το έντονο ενδιαφέρον επενδυτών και αναλυτών. Πρόκειται άραγε για μια νέα τάση, όπου ο ενθουσιασμός θα υποχωρήσει, ή για μια υπαρκτή μετατόπιση στο χώρο των συναλλαγών; Είναι αλήθεια ότι πέρα από πολυάριθμα startups σε ένα ευρύ φάσμα πεδίων, η νέα τεχνολογία προκάλεσε εξελίξεις και στον συμβατικό τραπεζικό τομέα. Ένα από τα σημαντικά ορόσημα που συχνά αναφέρονται είναι ότι η τράπεζα Barclays υιοθέτησε την τεχνολογία blockchain για πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο του 2016, για να διεκπεραιώσει μια συναλλαγή πιστωτικού τίτλου, συμπτύσσοντας το χρόνο διεκπεραίωσής της από μια εβδομάδα σε 4 ώρες. 

Δύο χρόνια μετά, η συντριπτική πλειοψηφία των τραπεζών διερευνά ή αναπτύσσει δοκιμαστικές εφαρμογές. Είναι αξιοσημείωτο ότι η επενδυτική τράπεζα JP Morgan, και πάροχος χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, έχει πλέον αναπτύξει από κοινού με την Τράπεζα του Καναδά, μια πλατφόρμα για διατραπεζικές συναλλαγές, εφαρμόζοντας τεχνολογία blockchain. Πριν από λίγες μέρες, στις 25 Σεπτεμβρίου, ανακοινώθηκε η εγγραφή άλλων 75 τραπεζών στην παραπάνω πλατφόρμα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται η Societe Generale και η  Ισπανική  Banco Santander. Εικονικά νομίσματα, αναδύονται πλέον διεθνώς, ως μέσα αποθήκευσης αξίας. Πρόκειται για ένα εναλλακτικό μέσο πληρωμών, που η οντότητά του αλλά και η αξία του είναι άρρηκτα συνυφασμένα με το ψηφιακό οικοσύστημα που το δημιουργεί, αλλά δεν εξαντλείται απαραίτητα μέσα σε αυτό. 

Στον τομέα της ενέργειας, τον Απρίλιο του 2018 καταγράφηκε η μεταφορά της πρώτης κιλοβατώρας στην Αγγλία, από κτίριο με φωτοβολταϊκό στέγης απευθείας σε γειτονικό κτίριο, μέσω blockchain. Πέραν κάποιων παραδειγμάτων που αποτελούν ενδεχομένως ορόσημα στην εξέλιξη των blockchains, μια σημαντική διάσταση είναι ότι τον Φεβρουάριο του 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε τη σύσταση παρατηρητηρίου και forum για την καινοτόμο τεχνολογία, με σκοπό την παρακολούθηση των εξελίξεων και την προώθησή της. Η αντίδραση αυτή εκ μέρους της Κομισιόν σηματοδοτεί ότι η νέα τεχνολογία αντιμετωπίζεται με ισχυρό θεσμικό ενδιαφέρον. 

Πώς ακριβώς λειτουργούν τα blockchains; Γιατί ενθουσιάζουν τους μαθηματικούς;

Επιγραμματικά, ένα blockchain είναι ένα δυναμικό μητρώο, μια τεχνολογία λογιστικής, αποκεντρωμένη και διανεμημένη. Οι καταχωρήσεις κρυπτογραφούνται και επιβεβαιώνονται μεταξύ των χρηστών, δημιουργώντας συνεχώς αλληλουχία (μια συνεκτική αλυσίδα) με τις προηγούμενες. Έτσι, το blockchain δημιουργεί και συντηρεί ένα πλήρες ιστορικό (π.χ. αγοράς, πώλησης, διανομής κάποιου εμπορεύματος), με όμοια αντίτυπα του λογιστικού βιβλίου να είναι ταυτόχρονα διαθέσιμα σε όλους τους συμμετέχοντες. Στο υπόβαθρό της, η τεχνολογία εφαρμόζει πολύπλοκους μαθηματικούς αλγορίθμους, που διασφαλίζουν την ακεραιότητα όλων των καταχωρήσεων, και αποκλείουν οποιαδήποτε, εκ των υστέρων, τροποποίηση ή διαγραφή δεδομένων.

Κομβικής σημασίας για την αρχιτεκτονική της τεχνολογίας είναι μια μαθηματική απεικόνιση (hash) που μετατρέπει δεδομένα οποιουδήποτε μεγέθους σε δεδομένα καθορισμένου μεγέθους. Από την αντιστοίχιση αυτή, παράγεται έναν δείκτης ή κωδικός (hash pointer), που συνδέει κάθε συναλλαγή με την προηγούμενη μιας ακολουθίας. Ο μονοσήμαντος αυτός κωδικός, τα δεδομένα της συναλλαγής και η καταγραφή της χρονικής στιγμής που διεκπεραιώθηκε, καθιστούν ανέφικτη την αλλοίωση του μητρώου συναλλαγών.  

Κατά το αρχικό στάδιο μιας πλατφόρμας blockchain, οι εταιρείες συχνά διασφαλίζουν τη χρηματοδότησή τους, μέσα από την έκδοση ενός κρυπτονομίσματος, παρέχοντας έτσι τιμήματα (tokens) πρόσβασης, που συνεπάγονται ένα δικαίωμα για τους χρήστες (π.χ. μια έκπτωση στο λογαριασμό ρεύματος) και πιθανώς αποτελούν το κλειδί για ένα έξυπνο συμβόλαιο (π.χ. αυτόματη εφαρμογή της έκπτωσης μόλις εκπληρωθούν κάποιοι όροι). Είναι ενδιαφέρον ότι οι εταιρείες που εκδίδουν και διαθέτουν τα τιμήματα αυτά υιοθετούν τον όρο "αρχική έκδοση νομίσματος" (Initial Coin Offering), παραπέμποντας, λεκτικά, στις συμβατικές δημόσιες εγγραφές (Initial Public Οfferings), παρά την ισχυρή διάσταση που υφίσταται ανάμεσα στα θεμελιώδη χαρακτηριστικά των δύο διαδικασιών. 

Ποιες οι προοπτικές των blockchains στον τομέα της ενέργειας, καθώς αυτός επανακαθορίζεται;   

Είναι αλήθεια ότι ο τομέας της ενέργειας προσδιορίζεται εκ νέου, μέσα από τη συνεχώς αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ. Η τεχνολογία blockchain αναδεικνύει έναν νέο τρόπο για να αντιμετωπιστεί η πολυπλοκότητα των ενεργειακών συναλλαγών, καθορίζοντας νέες δυνατότητες για τους καταναλωτές. Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι με τη μετάβαση της οικονομίας μας σε πιο καθαρές μορφές ενέργειας, η παραγωγή της ενέργειας γίνεται όλο και πιο αποκεντρωμένη. Σε διεθνές επίπεδο, οι συμβατικοί καταναλωτές (consumers), που άλλοτε είχαν έναν στατικό ρόλο στην ενεργειακή αλυσίδα, πλέον μετασχηματίζονται όλο και περισσότερο σε ενεργούς καταναλωτές και ταυτόχρονα παραγωγούς (prosumers), που διαθέτουν φωτοβολταϊκά στέγης ή μικρές ανεμογεννήτριες. Σταδιακά, αναμένεται να ενισχύεται και η δυνατότητα για αποθήκευση της ενέργειας, αντανακλώντας την αισθητή πτώση των τιμών των μπαταριών.

Παράλληλα, οι έξυπνοι μετρητές που αναπτύσσονται σε αρκετές χώρες, επιτρέπουν στους καταναλωτές να μετατοπίζουν χρονικά ή να αυξομειώνουν την κατανάλωσή τους ανάλογα με τις τιμές που ανακύπτουν στην αγορά. Μπορούν επίσης να επιλέγουν δυναμική τιμολόγηση στο ρεύμα τους, αλλά και να αμείβονται για την ευελιξία που παρέχουν στα ηλεκτρικά δίκτυα. Ήδη, στις Σκανδιναβικές χώρες, οι καταναλωτές μπορούν να συνάπτουν συμβόλαια που καθορίζουν για πόσες ώρες ετησίως θα αποδεχόταν μια μείωση της καταναλώσής τους, π.χ. μια ανεπαίσθητη μεταβολή της θερμοκρασίας στη θέρμανσή τους, έναντι μιας συγκεκριμένης αποζημίωσης. 

Στο νέο αυτό ενεργειακό τοπίο, επανακαθορίζεται ο ρόλος των καταναλωτών και πολλαπλασιάζονται οι συμμετέχοντες στις αγορές. Οι παραγωγοί μεγάλης κλίμακας (όπως σταθμοί παραγωγής ρεύματος από λιγνίτη, φυσικό αέριο, πετρέλαιο, υδροηλεκτρικά, ΑΠΕ, ή πυρηνικά σε κάποιες χώρες) αλλά και οι παραγωγοί μικρής κλίμακας, κατεξοχήν από ΑΠΕ, αλληλεπιδρούν σε ένα δυναμικό περιβάλλον, με προμηθευτές ενέργειας, καταναλωτές, εμπόρους καθώς και aggregators. Οι τελευταίοι είναι οι φορείς σωρευτικής εκπροσώπησης, που συχνά εξισορροπούν ένα χαρτοφυλάκιο από ΑΠΕ και καταναλώσεις, περιορίζοντας έτσι τις αποκλίσεις (κυρίως λόγω της στοχαστικότητας ανέμου και ηλιοφάνειας) μεταξύ προβλέψεων και πραγματικών δεδομένων. Καθώς οι υπηρεσίες ενέργειας δευρύνονται και οι ενεργειακές συναλλαγές εκφεύγουν από το κλασσικό κεντροποιημένο μοντέλο, η τεχνολογία blockchain δημιουργεί νέους ορίζοντες.

Νέοι ρόλοι για τους καταναλωτές ενέργειας - Παραδείγματα 

α) Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον ότι το χρηματιστήριο ενέργειας EPEX Spot στη Γερμανία αναπτύσσει μια πλατφόρμα που θα συνδέει τους καταναλωτές ενέργειας απευθείας στην χονδρεμπορική αγορά, παρακάμπτοντας προμηθευτές ρεύματος, ως μια πειραματική εφαρμογή αποκεντρωμένων συναλλαγών.  

β) Η τεχνολογία blockchain αποτελεί τη βάση για πιλοτικά μικροδίκτυα ηλιακής ενέργειας, που ήδη αναπτύσσονται στη Γαλλία, την Ολλανδία, τις ΗΠΑ, την Κίνα και την Αυστραλία. Η νέα τεχνολογία διευκολύνει την ασφαλή και επιβεβαιωμένη εμπορία της ενέργειας σε μορφή διομότιμης συναλλαγής, καθιστώντας περιττή τη συμμετοχή της τοπικής εταιρείας ηλεκτρισμού στη διαχείριση του μικροδικτύου. 

γ) Στην Αγγλία, αναπτύσσεται μια πλατφόρμα blockchain για την εγγραφή όλων των καταναλωτών ενέργειας και φυσικού αερίου και την καταχώρηση των καταναλώσεων τους. Στόχος είναι η απλοποίηση της διαδικασίας αλλαγής παρόχου ενέργειας. Παράλληλα, η πλατφόρμα επεκτείνεται ώστε να διαπραγματεύεται προϊόντα ευελιξίας που θα παρέχουν οι ίδιοι οι καταναλωτές, αυξομειώνοντας την κατανάλωσή τους υπό συγκεκριμένους όρους (demand-side response). Αντίστοιχη πλατφόρμα αναπτύσσει και ο Διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς ηλεκτρισμού στην Ολλανδία.

δ) Στην πλατφόρμα Wepower, που αναπτύσσει πιλοτικές εφαρμογές σε διάφορες χώρες, το σκεπτικό συνοψίζεται ως εξής. Κάθε νέο έργο ΑΠΕ που συνδέεται με την πλατφόρμα δημοπρατεί την πράσινη ενέργεια που παράγει. Ένα προσυμφωνημένο ποσοστό της ενέργειας αυτής προσφέρεται στους χρήστες με ένα έξυπνο συμβόλαιο. Οι όροι του καθορίζουν πώς ακριβώς θα παραληφθεί η ενέργεια (όπως το κόστος και τον χρόνο παράδοσης). Η αρχιτεκτονική του blockchain καθιστά εφικτή την επαλήθευση ότι η συγκεκριμένη ποσότητα ενέργειας αποστέλλεται στον συγκεκριμένο συμμετέχοντα. 

Αναλυτικότερα, αν ο παραπάνω συμμετέχων δεν χρειάζεται να καταναλώσει ενέργεια εκείνη τη στιγμή, τότε η ποσότητα μπορεί να διοχετεύει στην χονδρεμπορική αγορά ενέργειας. Ο χρήστης επιλέγει αν το πλεόνασμα ενέργειας πωληθεί αυτόματα από τον ίδιο ή αν εκπροσωπηθεί από έναν προμηθευτή. Αν χρησιμοποιήσει ο ίδιος την ενέργεια, τότε το έξυπνο συμβόλαιο θα εκτελεστεί, το τίμημα θα έχει πραγματωθεί, και ο χρήστης θα έχει την απόδειξη της συναλλαγής και ένα πράσινο πιστοποιητικό.

Επίσης, η πλατφόρμα επιτρέπει σε επιχειρήσεις να προμηθεύονται το 100% της ενέργειας που καταναλώνουν από ΑΠΕ, αγοράζοντας απευθείας από τους παραγωγούς με οικονομικότερους όρους, και να λαμβάνουν πράσινα πιστοποιητικά.  Η επαλήθευση είναι απλή, καθώς η πλατφόρμα δείχνει ακριβώς που κατέληξαν τα συμβόλαια. Η προσέγγιση αυτή συντείνει στην ενίσχυση της διαφάνειας για το αν οι επιχειρήσεις τηρούν πράγματι τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις τους.

Προβληματισμοί και Προοπτικές

Αν και η απήχηση των κρυπτονομισμάτων έλαβε πρόσφατα εκρηκτικές διαστάσεις, αρκετοί αναλυτές παραμένουν σκεπτικοί για την προοπτική των blockchains. Θεωρούν ότι η μετάβαση από τις πιλοτικές εφαρμογές τους σε μεγαλύτερες κλίμακες είναι μια σύνθετη διαδικασία, με πολλές αβεβαιότητες, όχι μόνο για το τεχνολογικό σκέλος αλλά και για το ρυθμιστικό περιβάλλον στο οποίο θα ενταχθούν. 

Ένας από τους βασικούς προβληματισμούς που ανακύπτουν είναι και οι υπέρογκες απαιτήσεις σε ενέργεια που ενέχει η νέα τεχνολογία, προκειμένου να υλοποιηθούν οι πολύπλοκοι αλγόριθμοι που επαληθεύουν διαρκώς τις συναλλαγές. Μόλις τον προηγούμενο Μάιο αποκαλύφθηκε ότι η πλατφόρμα του bitcoin, που χρησιμοποιεί servers εγκατεστημένους στην Ισλανδία, έχει υπερβεί ετησίως την εθνική κατανάλωση της Ιρλανδίας ή της Ελβετίας. Η διάσταση αυτή δημιουργεί μια πρόσθετη, περιβαλλοντική, συνιστώσα για την συνολική αξιολόγηση της συνεισφοράς των blockchains στην πράσινη ανάπτυξη. Ωστόσο, ήδη απλοποιούνται οι μαθηματικοί αλγόριθμοι, υποσχόμενοι μια αισθητή μείωση της υπολογιστικής δύναμης που απαιτείται για την επίλυσή τους.

Στον τομέα της ενέργειας, κάποιοι αναλυτές εκτιμούν ότι νεοφυείς εταιρείες θα έχουν συγκεντρώσει 200 εκατ. δολάρια από την έκδοση κρυπτονομισμάτων έως το τέλος του τρέχοντος έτους. Ανεξάρτητα από το πόσο συγκλίνουν ή αποκλίνουν οι εκτιμήσεις των ειδικών για το ρόλο και τις προκλήσεις των blockchains, το βέβαιο είναι ότι πρόκειται για μια ανατρεπτική προσέγγιση, που δημιουργεί καινούριες δυνατότητες για τις συναλλαγές. Ενισχύει το αδιάβλητο και την ακεραιότητά τους, παρακάμπτει κεντρικούς φορείς, συμπτύσσει το χρόνο διεκπεραίωσης και περιορίζει το κόστος τους. 

Στον χώρο της ενέργειας, οι πλατφόρμες blockchain μπορεί να απλοποιήσoυν αισθητά τις αγοροπωλησίες ενέργειας, καθιστώντας εφικτές τις απευθείας συναλλαγές μεταξύ καταναλωτών, καταργώντας την ανάγκη για ενδιάμεσα μέρη. Ενδεικτικά, στα μικροδίκτυα που αναπτύσσονται, οι ιδιοκτήτες φωτοβολταϊκών στέγης μπορούν να διοχετεύουν την περίσσεια της ενέργειας που παράγουν σε γειτονικά κτίρια, στις υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων αλλά και απευθείας στην χονδρεμπορική αγορά ενέργειας. 

Οι πιλοτικές εφαρμογές φαίνονται αρκετά αποτελεσματικές σε δίκτυα μικρής κλίμακας, όπως οι ενεργειακές κοινότητες. Στο σημείο αυτό, αξίζει να τονιστεί ότι στη χώρα μας, το νομοθετικό πλαίσιο που εισήχθη τον Ιανουάριο του 2018, θεσπίζει ελκυστικά κίνητρα και ευνοϊκά κριτήρια για τις ενεργειακές κοινότητες, δίνοντας ώθηση στην ανάπτυξή τους. Ο συνδυασμός τους με πλατφόρμες blockchain στο μέλλον είναι μια υπαρκτή προοπτική, τουλάχιστον σε ερευνητικό και δοκιμαστικό επίπεδο.   

Επιπρόσθετα, η χρηματοδότηση έργων ΑΠΕ, με απευθείας συνεισφορά των καταναλωτών και απτό αντίτιμο, όπως την αυτοματοποιημένη παροχή εκπτώσεων στο ρεύμα και τη χορήγηση πράσινων πιστοποιητικών, αποτελεί μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα προσέγγιση. Η εναλλακτική αυτή είναι πιθανόν να ενισχύσει την αίσθηση της ανταποδοτικότητας και ενδεχομένως, την κοινωνική αποδοχή των ΑΠΕ. 

Παράλληλα, δεν αποκλείονται και κάποιες εφαρμογές σε εθνική κλίμακα, όπως η πλατφόρμα που αναπτύσσεται στην Αγγλία, για αλλαγή προμηθευτή και υπηρεσίες ευελιξίας, που θα παρέχονται άμεσα εκ μέρους των καταναλωτών, μέσω της αυξομείωσης της κατανάλωσής τους. Η πρόκληση η τεχνολογία blockchain να αποτυπώσει ακόμη και την πορεία των ηλεκτρονίων εμπίπτει ίσως στη σφαίρα του ιδεατού, αλλά όπως συχνά επισημαίνεται από τους ειδήμονες της ενέργειας, θα αποτελούσε την πλήρη ανατροπή για τον ενεργειακό τομέα.

*Η Νεκταρία Καρακατσάνη είναι μαθηματικός με εξειδίκευση στα οικονομικά της ενέργειας. Είναι μέλος της ΡΑΕ, του CEER και της Ολομέλειας του ACER. Το κείμενο αποτυπώνει προσωπικές σκέψεις και αποτελεί απόσπασμα από ομιλία στο πανεπιστήμιο της Σορβόννης.