Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 20-Σεπ-2018 00:04

    Υπάρχουν ακόμα El Dorados;

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Δημήτρη Στεργίου 

    Φτάνοντας στον διεθνή αερολιμένα Ο.Ε. Tambo της Ιωαννούπολης (Γιοχάνεσμπουργκ) ένας συμπαθής μελαχρινός (ο "κωδικός" των Ελλήνων για τους μαύρους στις δημόσιες  συζητήσεις) προσφέρθηκε να μεταφέρει τις –ουκ ολίγες– αποσκευές μας από τις αφίξεις μέχρι το πάρκινγκ. Του έδωσα 10 ευρώ. Μετά έμαθα ότι πιθανόν να είχα εξασφαλίσει το εβδομαδιαίο του εισόδημα! Αργότερα, φτάνοντας σε ένα από τα "λευκά" προάστια του Γιοχάνεσμπουργκ μέχρι να τελειώσει η ημέρα είχα ανακαλύψει τη μεγαλύτερη πυκνότητα Bentley, Lamborghini και Maserati ανά χιλιόμετρο δρόμου. Μέχρι εκείνη την ημέρα νόμιζα ότι γενικά έχω βγει αρκετά από το σπίτι μου. Στην Ελλάδα και στην Ευρώπη γενικότερα τα τελευταία χρόνια, μιλάμε και γράφουμε για αύξηση των ανισοτήτων, συρρίκνωση των μεσαίων εισοδηματικών στρωμάτων, ανισότητες ευκαιριών, αυξημένη ανεργία, εγκληματικότητα και διάφορα παρόμοια. Ε λοιπόν δεν έχουμε βγει καθόλου από το σπίτι μας!

    Η Νότιος Αφρική είναι το S στους ΒRICS (Brazil, Russia, India, China, South Africa) το forum των μεγαλύτερων αναδυόμενων αγορών, ακρώνυμο το οποίο πρωτοεμφανίστηκε το 2002 από την Goldman Sachs. To 2009 πραγματοποιήθηκε η πρώτη επίσημη συνάντηση, ενώ το 2010 προστέθηκε η Ν. Αφρική και το forum διαμορφώθηκε σε πολιτικό μπλοκ. Οι χώρες μέλη του αποτελούν το 26% της παγκόσμιας εδαφικής επιφάνειας και το 43% του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ συνδυασμένες οι οικονομίες τους ($20 τρισ.) αποτελούν περισσότερο από το 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ ($79 τρισ). Από τις αρχές του 2018 η Ν. Αφρική ανέλαβε την προεδρία ενώ στις  25 και 26 Ιουλίου έλαβε χώρα στο Γιοχάνεσμπουργκ η 10η σύνοδος του μπλοκ.

    Η Νότιος Αφρική θεωρείται η "δύση" όχι μόνο της υποσαχάριας Αφρικής αλλά και ολόκληρης της ηπείρου. Παρότι αποτελεί την τελευταία χώρα της Αφρικής η οποία θεωρητικά τουλάχιστον άφησε το αποικιοκρατικό της παρελθόν αποτελεί, με διαφορά την πιο σταθερή χώρα της ηπείρου Η μετάβαση το 1994 από το καθεστώς του απαρτχάιντ στη πλειοψηφική (όχι όμως και δημοκρατική) διακυβέρνηση της χώρας για πολλούς θεωρείται ένα θαύμα πολιτικής μαεστρίας. To  σύνταγμα του 1996 είναι ίσως το πιο φιλελεύθερο παγκοσμίως, οι θεσμοί και κυρίως η δημοκρατία της χώρας είναι με διαφορά τα σταθερότερα ολόκληρης της Αφρικανικής Ηπείρου. Οι όμορες χώρες -Ναμίμπια, Μποτσουάνα, Μοζαμβίκη και Ζιμπάμπουε- έχουν καλό περιβάλλον ασφαλείας και βρίσκονται σε ομαλή μετάβαση σε οικονομία της αγοράς. Ακόμα και ο Bob -Robert Mugabe-  πήγε σπίτι του και η Ζιμπάμπουε έκανε τις πρώτες ελεύθερες εκλογές. Μαζί με τη Νιγηρία είναι οι 2 χώρες με το μεγαλύτερο ΑΕΠ της ηπείρου. Με πληθωρισμό στο 4,6%, ένα από τα πιο εξελιγμένα τραπεζικά συστήματα και τη μεγαλύτερη, εμπειρότερη και πολυπληθέστερη επιχειρηματική τάξη στην ήπειρο. Παρότι η Ν. Αφρική πλέον δεν διεκδικεί καμία πρωτιά στην παραγωγή υψηλής αξίας πρώτων υλών, είναι η 6η στον κόσμο παραγωγός χώρα σε χρυσό, η 11η σε ουράνιο και η 8η σε αξία διαμαντιών. Το εξαιρετικό εθνικό οδικό της δίκτυο σε συνδυασμό με μεγάλα λιμάνια στον Ινδικό και στον Ατλαντικό ωκεανό της δίνουν στρατηγικό πλεονέκτημα στον έλεγχο των αλυσίδων εφοδιασμού της ηπείρου. Το νόμισμα της χώρας το South African rand (ZAR) είναι σχετικά σταθερό και αποτελεί το νόμισμα της Ναμίμπια, του Λεσότο, της Σουαζιλάνδης-eSwatini και πιθανόν μελλοντικά και της Ζιμπάμπουε.

    Στην άλλη πλευρά του νομίσματος, η Ν. Αφρική μετά από μία περίοδο ευφορίας μετά τη "μεταπολίτευσή" της το 1994, τα τελευταία δέκα χρόνια ταλανίζεται από διαφθορά, οικονομική δυσπραγία και κυρίως συντριπτικές ανισότητες. Ο προβληματισμός για τα κόκκινα εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια (ανάλογα το νόμισμα) στους ισολογισμούς των κρατικά ελεγχόμενων εταιρειών (State Owned Enterprises - ελληνιστί ΔΕΚΟ) είναι γνωστό σενάριο με ελάχιστες παραλλαγές ανά ήπειρο και χώρα. Εδώ η ΔΕΗ λέγεται ESCOM και η Ολυμπιακή Αεροπορία λέγεται South African Airways (SAA). Το κρυφτό των δήμων με την πτώχευση είναι και εδώ διάσημο παιχνίδι, μόνο που εδώ πτωχεύουν και καταρρέουν ολόκληρα εδαφικά διαμερίσματα όπως η περίπτωση του North West στην οποία η κατάσταση στα δημόσια νοσοκομεία και στις δημοτικές υπηρεσίες έγινε τόσο τραγική που η κυβέρνηση αναγκάστηκε να αναλάβει απευθείας τη διοίκηση και τη διαχείριση. Η οικονομία της παρουσίασε ύφεση στο πρώτο τρίμηνο του 2018, ενώ σε ετήσια βάση προβλέπεται αναιμικός ρυθμός ανάπτυξης λίγο πάνω από 1%. Η αναλογία χρέους προς ΑΕΠ βρίσκεται στο 53,1%, το οποίο μπορεί για τα ευρωπαϊκά δεδομένα να είναι πάρτι αλλά για τα δεδομένα της Αφρικής είναι καμπανάκι. Η Μoody’s είναι η μόνη από τις 3 "μεγάλες αδερφές" πιστοληπτικής ικανότητας η οποία έχει διατηρήσει τη Ν. Αφρική σε επίπεδο το οποίο επιτρέπει επενδύσεις. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα η χώρα αντιμετωπίζει την τριπλή πρόκληση υψηλής φτώχειας -55% του πληθυσμού ζει με κάτω από  65 ευρώ το μήνα- υψηλής ανισότητας.   Θεωρείται η χώρα με τις μεγαλύτερες ανισότητες παγκοσμίως -και υψηλής ανεργίας- 27,7%. Αποτέλεσμα: Η Jaguar  κινείται στον ίδιο δρόμο με τον συλλέκτη των ανακυκλώσιμων από τα σκουπίδια -δημοφιλής βιοποριστική ασχολία- δίπλα σε περίφραξη συγκροτήματος κατοικιών με ηλεκτροφόρα σύρματα. Η εικόνα αυτή (δείτε φώτο) αποτελεί τον κανόνα στα προάστια του Γιοχάνεσμπουργκ.

    πιν

    Με 26,1 έτη διαμέσο όρο ηλικίας (η Ελλάδα έχει 43,3 έτη) το ανθρώπινο δυναμικό της χώρας έχει σημαντικές προοπτικές αλλά μεσο-μακροπρόθεσμα.

    Η γενιά των millennials δεν γνώρισε την αναταραχή των χρόνων του απαρτχάιντ αλλά μεγαλώνει σε μία κοινωνία βαθιά διαχωρισμένη, διχασμένη και σημαδεμένη από τα τραύματα του παρελθόντος. Την περίοδο του απαρτχάιντ (1948-1994) η εκπαίδευση για τους μη-λευκούς περιελάμβανε μόνο τα απαραίτητα εφόδια για τη χρησιμοποίηση τους ως φτηνό εργατικό δυναμικό, με αποτέλεσμα σε περισσότερο από μία γενεά να λείπουν τα στοιχειώδη.

    Στην προσπάθεια να βελτιωθεί το επίπεδο, μετά το 1994 στις προσλήψεις εκπαιδευτικού προσωπικό τίθενται πολύ υψηλές ποσοστώσεις επ’ωφελεία  του μαύρου πληθυσμού, με αποτέλεσμα η επιστημονική κατάρτιση των εκπαιδευτικών και ακαδημαϊκών να παρουσιάζει ακόμα σοβαρές ελλείψεις. Η δημόσια εκπαίδευση πάσχει από υποχρηματοδότηση. Στα δημοτικά σχολεία υπάρχουν περιπτώσεις που παιδιά πνίγονται σε "τούρκικες" τουαλέτες, ενώ μόνο ένα ποσοστό των κοριτσιών τελειώνουν το σχολείο, με την εγκυμοσύνη στα σχολικά χρόνια να αποτελεί συχνό φαινόμενο. Η εικόνα βέβαια αλλάζει δραματικά στην ιδιωτική εκπαίδευση όπου το επίπεδο είναι πολύ υψηλό. Λαμπρό παράδειγμα το σχολείο Saheti το οποίο ιδρύθηκε από την ελληνική κοινότητα, διδάσκονται τα ελληνικά και συγκαταλέγεται στα 5 πρώτα καλύτερα της χώρας.

    Στις 18 Ιουλίου εορτάστηκε η επέτειος των 100 χρόνων από τη γέννηση του Nelson Mandela, η αποχώρηση του οποίου από την πολιτική ζωή το 1999 επηρέασε πολύ αρνητικά την μετά-απαρτχάιντ πορεία του κράτους. Στην επετειακή ομιλία του ο Barak Obama μίλησε για την ανάγκη της ωρίμανσης της οικονομίας της αγοράς στο πλαίσιο ενός διαφορετικού καπιταλισμού. Η αλλαγή προέδρου τον Φεβρουάριο του 2018 με τον Cyril Ramaphosa να αντικαθιστά τον επί 9 χρόνια κάτοχο του αξιώματος  Jacob Zuma δημιούργησε ελπίδες για αναστροφή του δυσάρεστου πολιτικού και οικονομικού κλίματος. Η Νότια Αφρική παρά τους αρνητικούς της δείκτες αποτελεί το "οικονομικό αεροπλανοφόρο" της Αφρικής από όπου επιχειρούν με μεγάλη επιτυχία επιχειρήσεις στην υπο-σαχάρια Αφρική. Με έντεκα επίσημες γλώσσες αλλά τα αγγλικά ξεκάθαρα ως lingua franca και ένα πολιτιστικό και πολιτισμικό αμάλγαμα (περήφανοι Βρετανοί μετα-αποικοικράτες, απόγονοι Ολλανδών αποίκων και Ινδών εργατών ανάμεσα σε αναρίθμητες αφρικανικές φυλές) η Ν. Αφρική αποτελεί δαιδαλώδες αλλά λίαν ενδιαφέρον οικοσύστημα. Η χώρα διανύει μία περίοδο "παιδικών ασθενειών" μετά την πρόσφατη μετάβαση της σε φιλελεύθερη δημοκρατία. Το εάν κάποιες από αυτές γίνουν εξαρτάται από την πολιτική της τάξη.

    Παραμένει χώρα ευκαιριών σε μία περίοδο που τα Εl Dorado σπανίζουν. 

    O κ. Δημήτριος Στεργίου είναι Γεωοικονομικός Σύμβουλος Επιχειρήσεων. Ζει μόνιμα στο Γιοχάνεσμπουργκ
     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων