Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 21-Μαϊ-2018 00:04

    Τι πιστεύουν και τι όχι οι αντιμνημονιακοί

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γεώργιου Μάτσου 

    Οι δημόσιες τοποθετήσεις των οπαδών του πρώτου Μνημονίου, δηλαδή της θέσης ότι η επιβολή του πρώτου Μνημονίου ήταν, αν όχι "καλό πράγμα", πάντως "αναπόφευκτη" ή "νομοτελειακή" και "έσωσε τη χώρα από την χρεωκοπία", καταδεικνύουν ότι η ομάδα αυτή πολιτών δεν έχει ιδέα για το ποια είναι τα πιστεύω των αντιπάλων του πρώτου Μνημονίου. Η διαχρονική επικοινωνιακή κυριαρχία των μνημονιακών στο δημόσιο λόγο καθιστά αυτή την έλλειψη κατανόησης ιδιαιτέρως σημαντική.

    Μη δυνάμενοι να κατανοήσουν πώς σκέπτονται όσοι ψήφισαν "όχι" στο δημοψήφισμα, η αντιπολίτευση αδυνατεί να απευθυνθεί ορθά στο 61,3% του ελληνικού λαού και να κερδίσει την αναγκαία στήριξή του. Αφθονούν οι μοιρολατρικού χαρακτήρα αναλύσεις του τύπου "τι να κάνουμε αν είναι ο λαός ψεκασμένος", οι συγγραφείς των οποίων οικτίρουν εαυτούς που γεννήθηκαν Έλληνες.

    Πρόκειται για τεράστια πλάνη. Και πάντως για λάθος στόχευση. Μόνον η αμοιβαία κατανόηση μνημονιακών και αντιμνημονιακών δοξασιών, η κατανόηση ότι ούτε οι πρώτοι είναι "προδότες", ούτε οι δεύτεροι "ψεκασμένοι", μπορεί να οδηγήσει σε διατηρήσιμη υπέρβαση του λαϊκισμού και σε ενότητα λαού και ελίτ.

    Για να κατανοηθεί το τι ακριβώς πιστεύουν οι αντιμνημονιακοί, πρέπει να ορίσουμε σωστά τι είναι "Μνημόνιο". Μνημόνιο δεν είναι αορίστως η επιβολή αυστηρής δημοσιονομικής πολιτικής και μεταρρυθμίσεων. Μνημόνιο είναι το παράρτημα των δανειακών συμβάσεων που σύναψε η χώρα με την Ευρωζώνη και το ΔΝΤ, το οποίο καθόρισε την οικονομική πολιτική της χώρας, αντί για τα εκ του Συντάγματος όργανα, που εξέπεσαν σε επικυρωτικό και διεκπεραιωτικό ρόλο. Τα Μνημόνια βασίζονταν στην παραδοχή ότι η χώρα δεν μπορούσε να αυτοδιοικηθεί και χρειαζόταν, όχι μόνον τις υποδείξεις των ξένων, αλλά και την εξαναγκαστική επιβολή μέτρων, δια της αναγωγής των εξωτερικών υποδείξεων σε όρο παροχής των δανείων.

    Όποιος λοιπόν είναι "αντιμνημονιακός", καθόλου δεν είναι και οπαδός του λεφτόδεντρου. Οι οπαδοί του λεφτόδεντρου αφθονούσαν και αφθονούν στη χώρα από το 1981. Δεν προέκυψαν με τα Μνημόνια. Οι περισσότεροι μάλιστα αρχικά υποστήριξαν το πρώτο Μνημόνιο. Η – αναγκαία ή μη δεν έχει σημασία – "διάσωση από την χρεωκοπία" του Μαΐου 2010 στην ουσία διέσωζε το πελατειακό κράτος, την παραθεσμική βάση των αντιλήψεων περί λεφτόδεντρου. Οι οπαδοί του λεφτόδεντρου ανακουφίστηκαν τότε από την υποτιθέμενη "απόσειση του κινδύνου χρεωκοπίας", εμπιστευόμενοι τον κατεξοχήν πολιτικό εκπρόσωπο του λεφτόδεντρου ότι το Μνημόνιο ήταν προσωρινό και σύντομα πάλι θα μπορούσαμε να μοιράζουμε λεφτά με την σέσουλα – που άλλωστε "υπήρχαν". Η δημοσκοπική αποδοχή του πρώτου Μνημονίου τον καιρό της ψήφισής του ανερχόταν περί το 65-70%.

    Οι αντιμνημονιακοί της πρώτης περιόδου όχι μόνον δεν αρνούνταν τη λήψη σκληρών μέτρων δημοσιονομικής πειθαρχίας και εξάλειψης του πελατειακού κράτους, αλλά αντιθέτως πίστευαν ότι η χώρα έπρεπε να πάρει μόνη της τέτοια μέτρα, αυτοδύναμα και κυρίαρχα, χωρίς να χρειάζεται να προστρέξει στους ξένους για να της τα εγκρίνουν και να της τα επιβάλουν. Η αυτοδύναμη επιβολή τέτοιων μέτρων θα ήταν και η μόνη αποτελεσματική υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας.

    Οι ταχείες εξελίξεις των ετών 2010-2011 οδήγησαν εντέλει τους οπαδούς του λεφτόδεντρου στις τάξεις των "αντιμνημονιακών", καθώς τα Μνημόνια αναπαρήγαγαν, πολλαπλασίαζαν, επιτάχυναν και εμβάθυναν την αρχικώς περιορισμένη οικονομική κρίση, όχι δια των μέτρων που αυτά επέβαλαν, αλλά δια της ατμόσφαιρας χρεωκοπίας που εμπέδωναν. Έτσι, αυξανόταν εκ του μη όντος η αναγκαιότητα νέων δημοσιονομικών μέτρων και άρχισε να πλήττεται σοβαρά το ίδιο πελατειακό κράτος, που οι οπαδοί του λεφτόδεντρου αρχικά ήλπιζαν να σωθεί δια των Μνημονίων. Αποσκίρτησαν λοιπόν μαζικά από το κόμμα που τους εξέθρεψε (ΠΑΣΟΚ) και οδηγήθηκαν σε σχήματα παρόμοιας ιδεολογίας (ΣΥΡΙΖΑ).

    Στην αφετηρία τους συνεπώς, οι δύο αντιλήψεις (λεφτόδεντρο και Αντιμνημόνιο) ήταν διαμετρικά αντίθετες. Πώς όμως κατέληξαν τελικά να ταυτιστούν στο σημερινό δημόσιο λόγο;

    Κρίσιμος και κεφαλαιώδης ήταν εν προκειμένω ο ρόλος της συνωμοσιολογικής παραμέτρου του Αντιμνημονίου.

    Η συνωμοσιολογική θεώρηση που κυριάρχησε στις τάξεις των αντιμνημονιακών έως σήμερα, εδράζεται στην αδυναμία κατανόησης τού γιατί οι οπαδοί του πρώτου Μνημονίου παραγνωρίζουν στις πολιτικές και οικονομικές παραδοχές τους πληθώρα αναντίρρητων γεγονότων.

    Πώς παραγνωρίζεται με σειρά ανυπόστατων παραδοχών ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας παρέδωσε διαχειρίσιμη κατάσταση τον Οκτώβριο του 2009; Διαχειρίσιμη δεν σημαίνει "καλή". Διαχειρίσιμη σημαίνει αυτό που λέει η λέξη: Ότι ήταν εφικτή στη συνέχεια η σωστή διαχείριση. Ότι τίποτε δεν εμπόδιζε, τον Οκτώβριο του 2009, τη σωστή διαχείριση των πραγμάτων. Τη μείωση των ελλειμμάτων με ενέργειες της ίδιας της χώρας – όπως άλλωστε είχε πράξει επανειλημμένα έως τότε (1985-1987, 1990-1993, 1993-1996, 1996-2000) – και την αντιστροφή της αρνητικής δυναμικής του χρέους.

    Πώς παραγνωρίζεται ότι, ενώ η χώρα δανειζόταν με επιτυχία από τις αγορές έως και 24 ημέρες πριν από το Καστελόριζο, η αποκοπή από τις αγορές επιβλήθηκε στον δημόσιο λόγο να θεωρείται ως δήθεν νομοτελειακή;

    Πώς λοιπόν οι περισσότεροι διαμορφωτές της κοινής γνώμης υποστήριξαν για την ερμηνεία της κρίσης πράγματα σε καταφανή αναντιστοιχία με την πραγματικότητα.

    Αδυνατώντας να δώσουν ορθολογικές ερμηνείες, οι αντιμνημονιακοί κατέφυγαν στην άκρατη συνωμοσιολογία. Σύντομα η συνωμοσιολογία αυτονομήθηκε από τα πραγματολογικά της αίτια και άρχισε να επηρεάζει αυτοτελώς τον δημόσιο βίο.

    Όταν πια το σύνολο του "παλαιού" κατά ΣΥΡΙΖΑ πολιτικού συστήματος ταυτίστηκε πολιτικά με την κυβέρνηση Παπανδρέου ως προς τη δήθεν αναγκαιότητα του πρώτου Μνημονίου (αλησμόνητο το "ουδείς αναμάρτητος" του Σαμαρά), η συνωμοσιολογία οδήγησε την πλειονότητα του εκλογικού σώματος να αποδώσει στο όλο "παλαιό" σύστημα ιδιότητες που μόνον στην κυβέρνηση Παπανδρέου προσιδίαζαν. Οι αντιμνημονιακοί, φορείς ενός ιδιότυπου μανιχαϊσμού του τύπου "μνημονιακός ίσον κακός", χαρακτήρισαν τότε και τους "Σαμαροβενιζέλους" εξίσου "προδότες" με τον Παπανδρέου, παρόλο που ως κυβέρνηση άσκησαν πολιτική διαμετρικά αντίθετη από την πολιτική διπλής χρεωκοπίας του ΓΑΠ.

    Ο μανιχαϊσμός αυτός ορθώνει τείχη μεταξύ του 61,3% του "όχι" στο δημοψήφισμα και των δυνάμεων του "ναι".

    Η κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου δεν είχε τον πολιτικό χρόνο που χρειαζόταν για να αποδείξει ότι πράγματι έβγαζε τη χώρα από τα Μνημόνια και να επανορθώσει, έτσι, το "προπατορικό αμάρτημα" της κυβερνητικής συνεργασίας με τον Γ. Παπανδρέου.

    Διότι με τον σχηματισμό της κυβέρνησης Παπαδήμου και την έμπρακτη ταύτιση της ΝΔ του Σαμαρά με τον Παπανδρέου, η αντίθεση στις πολιτικές Παπανδρέου έμεινε πολιτικά ακέφαλη, όπως απέδειξαν οι εκλογές του Μαΐου 2012. Εντέλει αναζήτησε πολιτική στέγη σε τυχοδιωκτικά πολιτικά σχήματα αποστερώντας από το διάδοχο του ΓΑΠ κυβερνητικό σχήμα την πολιτική ισχύ που χρειαζόταν για να βγει η χώρα από την κρίση στην οποία η κυβέρνηση Παπανδρέου και μόνον την έριξε.

    Αντί επιλόγου, ας λεχθούν λίγα πράγματα για την αντίστροφη αδυναμία κατανόησης εκ μέρους των αντιμνημονιακών τού γιατί η ελλαδική ελίτ υποστήριξε, σε εξόφθαλμη αντίθεση με την πραγματικότητα, τη δήθεν αναγκαιότητα του πρώτου Μνημονίου.

    Η πληθώρα σοβαρών, ευφυών και εντίμων ανθρώπων που υποστήριξαν τη μη ανταποκρινόμενη στα γεγονότα εκδοχή αυτή, αποκλείουν την (πάντως διαδεδομένη στις τάξεις της ελίτ) ημιμάθεια, την ιδιοτέλεια ή τον οπαδισμό ως αιτίες.

    Εντέλει, η εθελοτυφλία της ελλαδικής ελίτ έγκειται στη βαθύτερη, σχεδόν μεταφυσική έλλειψη πεποίθησης στις ικανότητες της Ελλάδας να σταθεί αυτοδύναμα στα πόδια της, όπως και στη συνακόλουθη ιδεολογική της εξάρτηση από τις ικανότητες και την διάθεση "της Ευρώπης" και γενικότερα του δυτικού κόσμου να μας συνδράμουν και να μας βοηθήσουν.

    Οι πεποιθήσεις αυτές της ελλαδικής ελίτ δεν κλονίστηκαν επαρκώς ούτε με τη σκανδαλώδη υποστήριξη "της Ευρώπης" προς την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, ούτε με τις καταφανείς αστοχίες της τρόικας στην επιλογή μέσων και μέτρων πολιτικής, ούτε ακόμη και με το αναντίρρητο γεγονός ότι τα Μνημόνια δεν μας έλυσαν τελικά κανένα πρόβλημα.

    Απομένει να φανεί, πόσο θα επηρεάσουν τις αντιλήψεις της ελλαδικής ελίτ σε σχέση με την Ευρώπη οι κυοφορούμενες, εν πολλοίς απρόβλεπτες εξελίξεις περί την προσδοκώμενη έξοδο της Ελλάδας από τα Μνημόνια.

    * Γεώργιος Ι. Μάτσος - Δ.Ν., Δικηγόρος

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων