Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 11-Μαϊ-2018 00:03

    Ανήλικοι πρόσφυγες απέναντι σε αδιέξοδα και  καθυστερήσεις

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Μάιρας Μυρογιάννη

    Αποτελεί πλέον κοινό τόπο η έλλειψη αποτελεσματικής μεταναστευτικής πολιτικής και η άμεση ανάγκη μιας ολοκληρωμένης και ρεαλιστικής νομοθετικής πρόβλεψης. Αποτελεί δε επείγουσα ανάγκη η παρέμβαση της πολιτείας για την προστασία των ανήλικων αλλοδαπών.

    Η Ελλάδα βρίσκεται εκ νέου μπροστά σε μια προσφυγική δοκιμασία με τα δεδομένα να δυσκολεύουν καθημερινά και τα επεισόδια να μην επιτρέπουν άλλη αδράνεια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το συμβάν της προηγούμενης Παρασκευής στην Πάτρα που είχε ως αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του ένας νέος άνθρωπος. Η Πολιτεία αδυνατεί να προστατεύσει μεταξύ άλλων και τους ανήλικους αλλοδαπούς που παραμένουν η βασικά ευάλωτη ομάδα. 

    Η αστυνομία καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να διαφυλάξει την κατάσταση αλλά η ανεξέλεγκτη παραμονή χιλιάδων μεταναστών σε σημεία-πύλες εξόδου όπως το  λιμάνι της Πάτρας δεν μπορεί παρά να αποτελεί μια ωρολογιακή βόμβα συγκρούσεων.

    Τρία χρόνια πριν η προσφυγική κρίση βρήκε την Ελλάδα και την Ευρώπη απροετοίμαστες στην αντιμετώπιση της μεγαλύτερης ανθρωπιστικής κρίσης  της σύγχρονης ιστορίας. Δεν επιτρέπεται όμως πλέον να βρισκόμαστε μπροστά στα ίδια αδιέξοδα και σε μεγάλες νομοθετικές και πολιτικές καθυστερήσεις.

    Και σήμερα, 3 χρόνια μετά την έξαρση της κρίσης, επιχειρείται η νομοθετική πλαισίωση της μεταναστευτικής πολιτικής με το νομοσχέδιο που εισήχθη στη Βουλή τον Απρίλιο. Πρόκειται για τη μεταφορά στο Εθνικό δίκαιο της Οδηγίας  2013/33/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου Υπηρεσίας Ασύλου, Αρχής Προσφυγών, Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης σύσταση Γενικής Γραμματείας Υποδοχής, και την προσαρμογή της Ελληνικής Νομοθεσίας προς τις διατάξεις της Οδηγίας 2013/32/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου "σχετικά με τις κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας", παρουσίασε τεράστια κενά και είχε ως αποτέλεσμα την ανεπαρκή εναρμόνιση με την Οδηγία.

    Σήμερα, με το νέο σχέδιο νόμου επιχειρείται μια επαρκέστερη ρύθμιση των θεμάτων σε θέματα όπως η υποδοχή, οι διαδικασίες χορήγησης ασύλου, η πρόσβαση στην εκπαίδευση και στα κοινωνικά δικαιώματα.

    Σύμφωνα με το άρθρο 9 προβλέπεται για τους αιτούντες άσυλο χωριστός τόπος κράτησης από τους μη αιτούντες. Αυτή είναι μια σημαντική πρόβλεψη που βέβαια αποδυναμώνεται από τον περιορισμό αυτής από το "μέτρο του δυνατού". Γνωρίζοντας τις ελλείψεις στις υποδομές η εξαίρεση που προβλέπεται από το "μέτρο του δυνατού" μπορεί εύκολα να γίνει ο κανόνας. Χρειάζεται επομένως να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο σημείο αυτό.

    Βαρύτητα πρέπει να δοθεί επίσης στην υιοθέτηση του άρθρου 11 της οδηγίας με την οποία ρυθμίζεται η κράτηση ευάλωτων ατόμων και αιτούντων με ειδικές ανάγκες υποδοχής. Με τη διάταξη αυτή ουσιαστικά ρυθμίζεται η κράτηση των ανήλικων αιτούντων σε "έσχατη ανάγκη" και εφόσον αποδειχθεί ότι δεν μπορούν να εφαρμοστούν εναλλακτικά και λιγότερο περιοριστικά μέτρα. Η διοικητική όμως κράτηση των ανηλίκων έρχεται σε σύγκρουση με το συμφέρον του παιδιού σε όποια συνθήκη και αν αυτή λαμβάνει χώρα. Στο σημείο αυτό δε μπορεί να εγερθεί το ερώτημα με τι κριτήρια θα προσδιοριστεί η "έκτακτη ανάγκη" και από ποιον θα κριθεί αυτό.

    Η Σύμβαση για τα δικαιώματα του Παιδιού που υιοθετήθηκε ομόφωνα από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το 1989 και επικυρώθηκε από την Ελλάδα το 1992 ενέχουσα επομένως, ως διεθνής συνθήκη, υπερνομοθετική ισχύ, προβλέπει στο άρθρο 37 ότι "τα Συμβαλλόμενα Κράτη επαγρυπνούν ώστε κανένα παιδί να μην στερείται την ελευθερία του κατά τρόπο παράνομο ή αυθαίρετο". Είναι δεκαετίες τώρα που απολύτως ορθώς, για κάθε ρύθμιση που αφορά ανήλικα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη πρώτα το συμφέρον του παιδιού. Η διοικητική κράτηση του ανήλικου αιτούντος ασύλου που προκύπτει μόνο από την ιδιότητα του ως ανήλικου αιτούντος ασύλου παραβιάζει το θεμελιώδες δικαίωμα του παιδιού στην ελευθερία και προσκρούει προδήλως στο συμφέρον του παιδιού. Αποτελεί δε παραβίαση της αρχής της μη διάκρισης. Η δε πρόβλεψη της "έσχατης ανάγκης" δεν μειώνει την παραβίαση του δικαιώματος αυτού αφού οδηγεί στην διοικητική κράτηση και επομένως στη στέρηση της ελευθερίας του ανήλικου.

    Ακόμα, ενδιαφέρον προκαλεί η άμεση σύνδεση της παροχής ενός ευνοϊκού καθεστώτος υποδοχής για τους ανήλικους με την υποβολή από μέρους τους αίτησης διεθνούς προστασίας. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ.3 ,οι ειδικές συνθήκες υποδοχής εφαρμόζονται αμέσως μετά την υποβολή αίτησης διεθνούς προστασίας. Επομένως ο ανήλικος που δεν υποβάλει αίτηση διεθνούς προστασίας τίθεται εκτός ευνοϊκού καθεστώτος υποδοχής. Η διάταξη αυτή είναι αντίθετη με την αρχή της μη διάκρισης και προσβάλει τα δικαιώματα του παιδιού που θα έπρεπε να υπαχθεί λόγω της ανηλικότητας του στο ευνοϊκό καθεστώς ανεξαρτήτως υποβολής ή μη υποβολής αιτήσεως διεθνούς προστασίας. Είναι υποχρέωση του Κράτους να προστατεύει το συμφέρον του παιδιού και με αυτό εννοείται του κάθε παιδιού και όχι συγκεκριμένων κατηγοριών.

    Σήμερα, πέρα από τις νομοθετικές ρυθμίσεις, χρειάζεται μία γενναία πολιτική προστασίας των ανήλικων προσφύγων και ειδικότερα των ασυνόδευτων ανηλίκων, η οποία όμως παραμένει ακόμα ζητούμενο. Το πρόβλημα όμως είναι ότι οι ζωές των ευάλωτων ανθρώπων και ομάδων δεν μπορούν να παραπέμπονται στις καλένδες από την αδράνεια της πολιτικής.

    * Η κα Μάιρα Μυρογιάννη είναι Δικηγόρος - D.E.A.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ