Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 03-Απρ-2018 00:04

    Η "ανάσταση" του εμποράκου

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Αργύρη Αργυριάδη

    Η παράφραση του γνωστού έργου του Άρθουρ Μίλερ είναι προφανής. Ο τελευταίος, γράφοντας το μακρινό 1948 το "θάνατο του εμποράκου" επεδίωκε να θίξει τις συνέπειες του οικονομικού κραχ του 1929 στην Αμερική αλλά και  τις διαψεύσεις και τις καταρρεύσεις των προσδοκιών που ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος κληροδοτούσε ιδίως στην αμερικανική κοινωνία. Έκτοτε χρησιμοποιήθηκε κατ’ επανάληψη για να κοσμήσει – με πηχαίους τίτλους συνήθως – τα πρωτοσέλιδα των ημεδαπών εφημερίδων, ιδίως τα τελευταία οκτώ χρόνια που η πρωτοφανής οικονομική κρίση απέκτησε σχεδόν καθολικά χαρακτηριστικά και ανέτρεψε άρδην το status quo του ελληνικού εμπορικού κόσμου.

    Στη σημερινή παρέμβασή μας, σε αντίθεση με το συνήθως συμβαίνον θα ασχοληθούμε με το ακριβώς αντίθετο. Τη δυνατότητα Ανάστασης (Μεγάλη εβδομάδα, γαρ) του υπερχρεωμένου εμπόρου. Προφανώς δεν αναφερόμαστε σε λόγους παραμυθίας ή μεγαλόστομες διακηρύξεις περί "καθαρής εξόδου" και "τερματισμού της κρίσης".  Αντιθέτως, αναπτύσσουμε τις λύσεις που δίνει το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τους εμπόρους αφήνοντας τις μεταφυσικές προσεγγίσεις στο χώρο της θρησκείας και της πολιτικής (στο βαθμό που η δεύτερη νοσφίζεται το ρόλο της πρώτης – γεγονός σύνηθες στη χώρα μας - παραλείποντας να θέτει μετρήσιμους στόχους και να προβαίνει σε ρεαλιστικές παρεμβάσεις).

    Ποια είναι, λοιπόν, αυτά τα νομικά εργαλεία; Πρόκειται για το θεσμό της "απαλλαγής του εμπόρου από τα χρέη του" που θεσπίστηκε με το Ν. 4446/2016. Στην ουσία ενσωματώθηκαν στο ελληνικό δίκαιο νομικές ρυθμίσεις που κατά κόρον χρησιμοποιούνται στις ΗΠΑ και στις χώρες που έχουν υιοθετήσει το αγγλοσαξωνικό δίκαιο (αναφερόμαστε στο περιώνυμο "discharge"). Με τo νέο καθεστώς που τροποποίησε σχετικά άρθρα του Πτωχευτικού Κώδικα (άρθρα 168 και 169) αποφορτίζεται  και απενοχοποιείται κοινωνικοηθικά η αφερεγγυότητα του εμπόρου και καθίσταται δυνατή η παροχή δεύτερης ευκαιρίας σε φυσικά πρόσωπα – οφειλέτες που πτώχευσαν λόγω εμπορικού ατυχήματος ή γενικότερης οικονομικής κατάστασης και όχι λόγω κάποιας δόλιας προαίρεσης ή κακόπιστης συμπεριφοράς.

    Η αλήθεια είναι ότι ο Έλληνας νομοθέτης εμφανίστηκε αρκετά διστακτικός στην υιοθέτηση αντίστοιχων θεσμών μολονότι σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο, η Επιτροπή ήδη από το 2007 προέτρεπε τα κράτη – μέλη για την υιοθέτηση νομικών μέτρων που θα εξάλειφαν το στίγμα της επιχειρηματικής αποτυχίας και θα καλλιεργούσαν πολιτικές δεύτερης ευκαιρίας (fresh start) για τους εμπόρους. Αντίστοιχη προσέγγιση είχε η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο του Διεθνούς Εμπορίου (UNCITRAL) ήδη από το 2004.

    Η πρώτη προσπάθεια διαγραφής των χρεών του εμπόρου έγινε με το Ν. 4336/2015 το γνωστό "τρίτο μνημόνιο". Ωστόσο, η απαλλαγή από τα χρέη συνδέθηκε με προηγούμενη "δικαστική αποκατάσταση" του εμπόρου και απαιτούσε η πτώχευση να ολοκληρωθεί εντός τριετίας, ώστε να καταστεί δυνατή η κήρυξη του οφειλέτη "συγγνωστού", γεγονός απίθανο υπό το καθεστώς της πολυδαίδαλης πτωχευτικής διαδικασίας.

    Εντέλει ο Έλληνας νομοθέτης εναρμονίστηκε εν μέρει με νέα Σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που είχε εκδοθεί το 2014 και υιοθέτησε το μοντέλο της πλήρους απαλλαγής. Με το νέο δίκαιο η απαλλαγή αποσυνδέεται όχι μόνον από την "αποκατάσταση" του εμπόρου, αλλά και από την "περάτωση" της πτώχευσης. Ωστόσο, δεν επέρχεται αυτόματα μετά το πέρας της τριετίας – όπως προέτρεπε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή – αλλά προϋποθέτει προσφυγή στο δικαστήριο. Δηλαδή απαιτείται αίτηση του εμπόρου, η οποία μπορεί να υποβληθεί είτε μετά την παρέλευση δύο ετών από την κήρυξη της πτώχευσης είτε μέχρι την περάτωση της πτώχευσης αν αυτή επέλθει νωρίτερα.

    Έτσι, λοιπόν, στο πλαίσιο δικαστικής διάγνωσης της αίτησης του εμπόρου, το δικαστήριο καλείται να εξετάσει την ύπαρξη ή μη καλής πίστης του τελευταίου κατά το χρόνο πτώχευσής του, την έλλειψη δόλου του την ίδια χρονική περίοδο και το αν υπήρξε συνεργάσιμος μετά την πτώχευση με τα όργανα της πτώχευσης. Αν συντρέχουν οι ανωτέρω προϋποθέσεις, ο οφειλέτης κηρύσσεται "συγγνωστός" και η απαλλαγή είναι πλήρης (δηλαδή διαγράφεται το σύνολο των χρεών του σε δημόσιο και ιδιώτες) κατά δέσμια κρίση του δικαστηρίου. Το τελευταίο δεν μπορεί να χορηγήσει μερική απαλλαγή ακόμη και εάν θεωρήσει ότι ο οφειλέτης δεν αξίζει την πλήρη ούτε να την εξαρτήσει από όρους. Οι μόνες οφειλές που δεν δύναται να διαγραφούν είναι εκείνες που προέρχονται από αδικήματα που τελέστηκαν με δόλο ή βαριά αμέλεια.

    Τα ανωτέρω δεν σημαίνουν ότι χαρίζεται κάτι στον έμπορο από την περιουσία του τελευταίου. Το σύνολο της περιουσίας του εκποιείται για την ικανοποίηση των πιστωτών του και τούτο είναι εύλογο. Τα ευεργετήματα, όμως, της νέας ρύθμισης είναι απτά. Πρώτα πρώτα παύουν οι ατομικές διώξεις σε βάρος του οφειλέτη και δεν δύναται να αναβιώσουν μετά την απαλλαγή του. Συνεπώς, αυτός μπορεί να αποκτήσει νέα (την αποκαλούμενη μεταπτωχευτική) περιουσία, να διατηρήσει την εμπορική του ιδιότητα, να αναπτύξει επιχειρηματική δραστηριότητα στο όνομά του δίχως να χρειάζεται να υποκρύπτεται πίσω από συγγενείς και φίλους, να λάβει φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, να συμμετάσχει σε δημόσιους διαγωνισμούς κλπ. 

    Από την εποχή του ρωμαϊκού δικαίου και της manus iniectio που προέβλεπε μέχρι την πώληση ως σκλάβου ή τη θανάτωση του ατυχήσαντα εμπόρου μέχρι τις μέρες μας κύλησε αρκετό νερό στο αυλάκι. Ειδικά στη χώρα μας που από την παλιγγενεσία μέχρι το 2007 είχαμε τον Εμπορικό Κώδικα του Ναπολέοντα – ο οποίος θεωρούσε ότι ο έμπορος ευθύνεται για την εμπορία του όπως ο καπετάνιος για το καράβι του και βυθίζεται με αυτήν στην απορία και στην ανυποληψία - η υιοθέτηση της αμερικανικής νοοτροπίας (rescue culture)  είναι μια τεράστια εξέλιξη. Ας μη λησμονούμε ότι η αποτυχία ιδίως σε όρους ρισκάρουν είναι κάτι ιδιαίτερα πιθανό και πρέπει να δίδεται μια δεύτερη ευκαιρία. Για το λόγο αυτό, άλλωστε, σε χώρες με αντίστοιχη εμπορική κουλτούρα, η πιστοληπτική αξιολόγηση ενός εμπόρου που "εξόκειλε" από εσφαλμένη εκτίμηση ή ένα εμπορικό ατύχημα και όχι από δόλια προαίρεση συνεκτιμάται θετικά, καθόσον κατά τεκμήριο έχει αποκτήσει την εμπειρία να αποφύγει τα ίδια λάθη στο μέλλον.

    Στην Ελλάδα του 2018 και των χιλιάδων λουκέτων υπάρχει πλέον η δυνατότητα ο έμπορος να τύχει δεύτερης ευκαιρίας. Αρκεί να μην "εξαφανιστεί" ατάκτως φυγομαχώντας και να ακολουθήσει τις θεσμοθετημένες διαδικασίες αφερεγγυότητας. Τότε η Ανάσταση είναι κοντά!

    Καλό Πάσχα!

    * Ο κ. Αργύρης Αργυριάδης είναι Δικηγόρος, Διαπιστευμένος Διαμεσολαβητής & Διαχειριστής Αφερεγγυότητας

    www.alf.gr

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ