Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 13-Φεβ-2018 00:16

    GroKo ισορροπιών με γκρίνια σε CDU και έριδες σε SPD

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γιάννη Σαλαβόπουλου

    "Γιούπι! Κρατήσαμε τουλάχιστον την Καγκελαρία" αναφώνησε στα κοινωνικά δίκτυα Γερμανός βουλευτής των Χριστιανοδημοκρατών. Μια από τις πιο εύγλωττες ατάκες που χαρακτηρίζουν το αποτέλεσμα των πολύμηνων διαπραγματεύσεων για το σχηματισμό κυβέρνησης μεγάλου συνασπισμού στη Γερμανία μεταξύ Χριστιανοδημοκρατών (CDU) και Χριστιανοκοινωνιστών (CSU) από τη μια και Σοσιαλδημοκρατών από την άλλη (SPD) καθώς και τις λεπτές ισορροπίες επιρροής στον επόμενο κυβερνητικό συνασπισμό, ο οποίος καμία σχέση δεν θα έχει με τον προηγούμενο.

    Η συγκατοίκηση σε αυτόν των τριών εταίρων θα αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολη. Ο συντονισμός και έλεγχος της κυβέρνησης θα αποδειχθεί μεγάλη πρόκληση για τη Merkel, δεδομένου ότι το SPD όχι μόνο εξασφάλισε περισσότερα υπουργεία (5) από το CDU (4) και το CSU (3), αλλά και τα πλέον κρίσιμα, άρα και σημαντικές πολιτικές θα ελέγχονται πλέον από αυτό και το μικρό εταίρο, κάνοντας δύσκολο για το CDU να επηρεάζει εν πολλοίς στα σημαντικά θέματα την κυβερνητική ατζέντα και τη Merkel να μην είναι πλέον η απόλυτη κυρίαρχη. Ωστόσο εκτιμάται ότι η ίδια θα επιδιώξει να οικοδομήσει μια ακόμα πιο ισχυρή Καγκελαρία με πιο ενεργό και παρεμβατικό ρόλο σε κρίσιμα θέματα, ενώ και η κοινοβουλευτική δύναμη CDU θα είναι ένα πολιτικό όπλο, καθότι θα μπορεί να απειλεί ότι θα μπλοκάρει νομοσχέδια υπουργείων των εταίρων. Σημαντικό ρόλο θα παίξει επίσης και ποια πρόσωπα θα είναι υπηρεσιακοί και κοινοβουλευτικοί υφυπουργοί στα επιμέρους υπουργεία.  

    Οι στρατηγικές και οι τακτικές των διαπραγματεύσεων. Η μη ισορροπημένη κατανομή υπουργείων και πολιτικών. Κερδισμένοι και χαμένοι  

    Για να φτάσει να βγει λευκός καπνός από το κτίριο Konrad Adenauer στο Βερολίνο, έδρα του κόμματος των Χριστιανοδημοκρατών, χρειάστηκαν 4,5 μήνες από τις τελευταίες εκλογές στις 24.9.2018, μια αποτυχημένη προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης "Τζαμάικα", σκληρές και πολύμηνες διαπραγματεύσεις της Ένωσης (CDU - CSU) και των Σοσιαλδημοκρατών (SPD) όχι μόνο για το κυβερνητικό πρόγραμμα των 179 σελίδων με τον τίτλο "Ένα νέο ξεκίνημα για την Ευρώπη, μια νέα δυναμική για τη Γερμανία, μια νέα συνοχή για τη χώρα μας" αλλά κυρίως σκληρές μάχες χαρακωμάτων για τα πιο σημαντικά οικονομικά και παραγωγικά υπουργεία. Το SPD είναι σίγουρα ο μεγάλος κερδισμένος των διαπραγματεύσεων, ενώ και το CSU βγαίνει ενισχυμένο σε σχέση με πριν. Το CDU παρότι νικητής των εκλογών και ο μεγαλύτερος εταίρος, βγαίνει σαφώς αποδυναμωμένο, αναγκαζόμενο να παραχωρήσει κρίσιμα υπουργεία προκειμένου να αποφύγει κυβέρνηση μειοψηφίας ή νέες εκλογές. Μετά από πολλά χρόνια το CDU χάνει τον έλεγχο του πιο σημαντικού και παραδοσιακά ελεγχόμενου από το ίδιο, υπουργείου οικονομικών, παραδίδοντάς το στο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (παρότι μεγάλος χαμένος των εκλογών). Η οικονομική πολιτική που θα ακολουθήσει ο νέος σοσιαλδημοκράτης υπουργός Scholtz σε Γερμανία και ΕΕ θα παίξει καταλυτικό ρόλο τόσο για την πορεία και επιτυχία του κυβερνητικού συνασπισμού όσο και για τη στρατηγική της Γερμανίας ως προς την ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική και την πορεία προ την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Επιπλέον το CSU με υπουργό τον Seehofer κερδίζει από το CDU τον έλεγχο του σημαντικού υπουργείου εσωτερικών που καθορίζει τις πολιτικές σε προσφυγικό, εσωτερική ασφάλεια, τρομοκρατία αλλά έχει και εν μέρει το συντονισμό για την ψηφιοποίηση στη δημόσια διοίκηση ενισχυμένο με επιπλέον αρμοδιότητες για την πολιτική στα ακίνητα κλπ.   

    Τις τελευταίες μέρες κατά την παράταση των διαπραγματεύσεων η μεγάλη μάχη και τα μαχαίρια δεν βγήκαν για το περιεχόμενο του κυβερνητικού προγράμματος. Αυτό είχε κλείσει τις προηγούμενες μέρες. Η μεγάλη μάχη με πολλούς τακτικισμούς του SPD με όπλο την απειλή της μη έγκρισης του προγράμματος από τα μέλη του κόμματος, έγινε για τη διανομή υπουργείων και ρόλων. Σε επίπεδο προσώπων οι μεγάλοι κερδισμένοι μάλλον και από συγκυρίες και καραμπόλες είναι ο Σοσιαλδημοκράτης Scholtz, που όχι μόνο θα γίνει υπουργός Οικονομικών αλλά και Αντικαγκελάριος, αλλά και η Nahles που αναλαμβάνει λόγω της παραίτησης Schultz την ηγεσία του SPD και η οποία παρότι χωρίς υπουργείο θα έχει λόγο στη λήψη αποφάσεων για κρίσιμα θέματα. H Merkel βγαίνει λιγότερη ισχυρή, ενώ ο καταρχήν κερδισμένος Schultz πλήρωσε το τίμημα των οπορτουνιστικών τακτικισμών του, αφού έχασε τόσο το υπουργείο Εξωτερικών όσο και την ηγεσία του SPD.  Νωρίτερα ο  Schäuble είχε βγει εκτός μάχης πόστων εξουσίας, αναλαμβάνοντας την τιμητική μεν τυπικά αλλά χωρίς πραγματική εξουσία, θέση του Προέδρου του Γερμανικού  Κοινοβουλίου. Η Merkel δέχεται δικαίως για πρώτη φορά κριτική στο εσωτερικό του κόμματος της για τη διαπραγματευτική της στρατηγική και τακτική, κάτι που μπορεί να αποτελέσει και το λάκτισμα της αντίστροφης μέτρησης για τη διαδοχή της. Η μεγάλη επιθυμία της να παραμείνει στην Καγκελαρία με κάθε κόστος, χωρίς ιδιαίτερες κόκκινες γραμμές, σε αντίθεση με SPD και CSU, την εγκλώβισε και αποδείχθηκε λάθος διαπραγματευτική στρατηγική τόσο για το κόμμα της όσο και για την ίδια. Καλείται να αποδείξει, ότι θα μπορέσει να περάσει θέσεις του κόμματος της στα κρίσιμα θέματα ακόμα και σε υπουργεία που δεν ανήκουν στο CDU.  

    Σε τεταμένο κλίμα στο SPD η διαδικασία έγκρισης του κυβερνητικού προγράμματος

    Η επίτευξη της καταρχήν συμφωνίας μεταξύ των τριών εταίρων δε σημαίνει όμως την άμεση υλοποίηση του συνασπισμού, καθότι η νέα ηγεσία του SPD καλείται να περάσει ακόμα ένα σκόπελο στην πορεία για το σχηματισμό του κυβερνητικού συνασπισμού, που είναι η αναγκαία έγκριση το προσεχές διάστημα του κυβερνητικού προγράμματος από  όλα τα μέλη του SPD, όντας αναγκασμένη η Nahles να το υπερασπιστεί ενώπιον της αντιπολιτευόμενης νεολαίας και της αριστερής πτέρυγας. Αυτό δεν είναι καθόλου αυτονόητο, καθότι ακόμα και τώρα η νεολαία του κόμματος αλλά και μέρος της αριστερής πτέρυγας συνεχίζουν την καμπάνια κατά της συμμετοχής του SPD στην κυβέρνηση με σύνθημα  "Όχι στο Μεγάλο Συνασπισμό" (#NoGroKo), ενώ πολλά από τα νέα μέλη του κόμματος, που έχουν μπει στο κόμμα τους τελευταίους μήνες, είναι επίσης κατά του μεγάλου συνασπισμού. Αυτό θα λάβει χώρα με σε ένα εξαιρετικά τεταμένο πολιτικό κλίμα με κομματικές έριδες στο SPD μετά την οπορτουνιστική προσέγγιση Σούλτς, ο οποίος στο τέλος αναγκάστηκε όχι μόνο να παραιτηθεί από το πόστο του υπουργείου Εξωτερικών, αλλά έχασε και την αρχηγία του κόμματος, μένοντας προς το παρόν στο περιθώριο. 

    Τί σημαίνει ο επικείμενος Μεγάλος Συνασπισμός για το μέλλον της ΕΕ αλλά και την Ελλάδα  

    Με βάση τις επιλογές και τις εναλλακτικές που υπήρχαν, Ευρώπη και Ελλάδα με μια πρώτη ματιά θεωρητικά θα πρέπει μάλλον καταρχήν να είναι ανακουφισμένες με το σχήμα και τη σύνθεση του επόμενου κυβερνητικού συνασπισμού στη Γερμανία. Ωστόσο χρειάζεται μια δεύτερη πιο προσεκτική προσέγγιση ανά υπουργείο και πολιτική, ώστε να μπορούν να βγούνε τα σωστά συμπεράσματα. Η Γερμανία στα κρίσιμα θέματα οικονομικής και ευρωπαϊκής πολιτικής λειτουργεί στρατηγικά και σταθερά με σημαντικό ρόλο να παίζει η Καγκελαρία και μάλλον δεν θα δούμε στροφή 180 μοιρών στα κρίσιμα θέματα, αλλά κάποιες ελαφρές μετατοπίσεις. 

    Σίγουρα πρόκειται για μια πιο φιλοευρωπαϊκή κυβερνητική σύνθεση σε σχέση με την προηγούμενη κυρίως στο θέμα της περαιτέρω ευρωπαϊκής οικονομικής ολοκλήρωσης και πιο κοντά στη ατζέντα Macron. Είναι πιθανό να δούμε ακόμα στενότερη συνεργασία του Γαλλο-Γερμανικού άξονα, ωστόσο η Γερμανία και η ίδια η Merkel θα βάλει τους όρους της για την πορεία και τα στάδια της ολοκλήρωσης. Οι ενθουσιώδεις αντιδράσεις από κάποιους, ότι με την ανάληψη του υπουργείου Οικονομικών από το SPD σημαίνει και το τέλος των πολιτικών λιτότητας, μάλλον δεν είναι δικαιολογημένες, καθότι η Γερμανία είναι και θα παραμείνει στρατηγικά υπέρ των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών και στην καλύτερη περίπτωση της πολύ προσεκτικά ελεγχόμενης και με όρους επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής είτε στο εσωτερικό της είτε σε επίπεδο Ευρωζώνης. Αυτό σημαίνει ως προς την Ελλάδα, ότι ναι μεν θα βρει πιο ευήκοα ώτα όσον αφορά τα κρίσιμα θέματα κλεισίματος προγράμματος, προγράμματος γέφυρας μετά τον Αύγουστο του 2018, έναρξης συζήτησης για ελάφρυνση και όχι κουρέματος χρέους, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι τα εν λόγω θέματα θα τρέξουν πιο γρήγορα και πιο εύκολα για την Ελλάδα και σίγουρα θα υπάρξει πίεση τόσο για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις όσο και για έλεγχο μετά το πρόγραμμα. Κρίσιμο ρόλο για τα θέματα της Ελλάδας θα έχει και η Merkel, η οποία θα πρέπει να αποδείξει ακόμα περισσότερο τώρα στο εσωτερικό του κόμματος της, ότι έχει τον τελευταίο λόγο και η Ελλάδα καθώς και η ελάφρυνση χρέους είναι ένα ευαίσθητο θέμα στο εσωτερικό του CDU.  Σε άλλα κρίσιμα θέματα που αφορούν τόσο την Ελλάδα όσο και την Ευρώπη, όπως είναι η πολιτική για το προσφυγικό, αναμένεται σίγουρα μια πιο σκληρή στάση της Γερμανίας, δεδομένης της ανάληψης του κρίσιμου υπουργείου από το CSU. Ωστόσο τόσο η Ευρώπη όσο και η Ελλάδα έχουν την ευκαιρία να αδράξουν την πολιτική συγκυρία με τη δεδομένη κυβερνητική σύνθεση.  

    * Γιάννης ΣαλαβόπουλοςCEOCAPITALS Circle Group, capitalscirclegroup.com (Βερολίνο), Public Affairs-Growth Strategy-Economics

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων