Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 10-Ιαν-2018 00:08

    Επιδοτήσεις, κατασχέσεις, το φαγητό μας και οι ανερχόμενοι πολιτικοί κίνδυνοι

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Δημήτρη Αντωνόπουλου

    Στις 14 Δεκεμβρίου, μπήκαν τα υπόλοιπα των βασικών επιδοτήσεων στους λογαριασμούς αγροτών και κτηνοτρόφων. Τέτοιες ημέρες άλλα χρόνια γινόταν πανηγύρι στα χωριά. Φέτος ήταν μια συνηθισμένη ημέρα. Άκεφοι οι παραγωγοί πήγαν να δουν τα λεφτά που τελικά τους έμειναν, αφού λίγο ήταν μειωμένα λόγω των διαρκώς μειούμενων επιδοτήσεων, λίγο κατασχεμένα από εφορίες, ΟΓΑ, τράπεζες κλπ. Πως αλλάξαν τα πράγματα τα τελευταία χρόνια!

    Παράλληλα, έχουν ξεκινήσει οι συζητήσεις για την αναδιάρθρωση της ΚΑΠ (Κοινής Αγροτικής Πολιτικής). Εάν ρωτήσετε τον μέσο αγρότη τι είναι η ΚΑΠ θα σας απαντήσει "οι επιδοτήσεις από την ΕΕ". Αυτό έχει εισπράξει από τα 50 και πλέον χρόνια λειτουργίας της πρώτης και πιο ολοκληρωμένης πολιτικής της ΕΕ. Όλα για τις επιδοτήσεις εισοδήματος! 

    Δεν απαντά ότι η ΚΑΠ είναι αυτή που χρηματοδοτεί τα Σχέδια Βελτίωσης Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων, τα business plans των αγροτών μας! Δεν απαντά ότι η ΚΑΠ είναι που χρηματοδοτεί τις δράσεις για την αναζωογόνηση της υπαίθρου μέσω πρωτοβουλιών και άλλων δράσεων! Δεν απαντά ότι η ΚΑΠ δίνει ένα σωρό χρήματα για να γίνουν δομές εκπαίδευσης και να εκπαιδευτούν τελικά οι αγρότες μας! Δεν λέει ότι η ΚΑΠ μας αναγκάζει να κάνουμε κάποιες δράσεις -όχι με μεγάλη επιτυχία όπως παραδέχθηκε η ίδια η Επιτροπή- για την προστασία του περιβάλλοντος.

    Μόνο τα λεφτά που μπαίνουν στο βιβλιάριο κάθε τέλος του χρόνου είναι η ΚΑΠ!

    Από την άλλη είναι οι λειτουργοί της, εθνικοί και κοινοτικοί οι οποίοι εμφανίζονται ιδιαίτερα ικανοποιημένοι από τη λειτουργία της που απλώς θέλουν να την αναμορφώνουν κάθε τόσο και όχι να προσπαθήσουν να φτιάξουν μια καινούργια στα μέτρα του σήμερα.

    Για να φέρουμε ένα ιδιαίτερα δύσκολο θέμα στα μέτρα μας, ας προσπαθήσουμε να το παραλληλίσουμε με ένα θέμα της καθημερινότητας. Εμπειρία από επισκευές σε σπίτια έχουμε όλοι μας. Ξέρουμε ότι όταν επισκευάζουμε διαρκώς το μπάνιο ενός σπιτιού που είναι και το πιο προβληματικό σημείο του, έρχεται κάποια στιγμή  που δεν παίρνει άλλη αλλαγή αλλά γκρέμισμα και ξαναφτιάξιμο. Για την ΚΑΠ έχουν άραγε οι πάσης φύσεως αρμόδιοι εντοπίσει ότι γενικώς τα πράγματα βαίνουν τόσο καλώς κι ένα μικρολίφτινγκ θα είναι αρκετό; Ότι δεν χρειάζεται ξαναφτιάξιμο αλλά απλές επισκευές; Ότι η ύπαιθρος σφύζει από ζωή, το περιβάλλον προστατεύεται ικανοποιητικά, τα εισοδήματα είναι ικανοποιητικά και σταθερά;

    Στα χρόνια της 50χρονης εφαρμογής της έχει υποπέσει σε πολύ σοβαρά λάθη και παραλήψεις: από την σκανδαλωδώς γενναιόδωρη επιδότηση γαιοκτημόνων των βορείων χωρών αλλά και αεροδρομίων μέχρι όλα τα λεφτά στο νότο. Είναι βέβαια φυσικό να συμβαίνουν αυτά όταν εφαρμόζεται ένα τόσο μεγάλο, πολύπλοκο και δαιδαλώδες εργαλείο. Καμία αντίρρηση. Το γεγονός όμως ότι κρίνοντας εκ του αποτελέσματος αυτά είναι πενιχρά ή έστω μικρά, σημαίνει ότι η ακολουθούμενη λογική έχει προβλήματα ή είναι τουλάχιστον ξεπερασμένη. Και με τα λίφτινγκ δεν αλλάξεις λογική, αλλάζεις εμφάνιση!

    Η σημασία του αγροτικού τομέα στην Ευρωπαϊκή ήπειρο αλλά και τη συνείδηση των Ευρωπαίων πολιτών με τα χρόνια έχει ξεθωριάσει. Η διατροφική ασφάλεια, ο βασικός λόγος δημιουργίας της ΚΑΠ, έχει εκλείψει. Περιστασιακά γεγονότα, όπως η πρόσφατη άνοδος της τιμής του αγελαδινού γάλακτος λόγω παγκόσμιων ελλείψεων, μας ξυπνά παλαιότερες αναμνήσεις, αλλά η τροχιά των πραγμάτων δεν φαίνεται να αλλάζει. Οι παγκόσμιες αγορές είναι γεμάτες πάσης φύσεως προϊόντων διατροφής, η βιομηχανία τροφίμων έχει αντικαταστήσει τα φρέσκα και νωπά αγροτικά προϊόντα στην διατροφή των Ευρωπαίων και το σημαντικότερο, έχουν δημιουργηθεί ένας μεγάλος αριθμός άλλων πολιτικών στην ΕΕ που ζητούν κι αυτές μερίδιο και προσοχή από τον προϋπολογισμό και την διοίκηση.  

    Στη χώρα μας ο σχετικός διάλογος γίνεται αφενός αποκλειστικά μεταξύ των πολύ άμεσα ενδιαφερομένων, αγροτών και πολιτικών, λες και δεν ενδιαφέρονται άλλοι -βιομηχανία, κοινωνία, περιβαλλοντικές οργανώσεις, νησιωτική πολιτική, μη κυβερνητικές οργανώσεις, περιφέρειες και δήμοι- και αφετέρου με το μάτι στο ταμείο: τι θα δώσουμε τι θα πάρουμε! Με δεδομένο ότι η Βρετανία έδινε περισσότερα από όσα εισέπραττε στον τομέα αυτό είναι βέβαιο ότι θα προκύψουν ελλείψεις πόρων. Έχει μπει εδώ και χρόνια το θέμα της μερικής επανεθνικοποίησης κάποιων δράσεων, γεγονός που τρομάζει όλους τους Έλληνες, αγρότες και πολιτικούς. Οι τελευταίοι διότι θα έχουν να μοιράσουν λιγότερα και οι πρώτοι γιατί ξέρουν ότι δεν υπάρχουν λεφτά στο ταμείο. Λογική ψωροκώσταινας κι εδώ!

    Πολιτική όμως δεν σημαίνει μόνο διανομή χρημάτων. Και για να το αποδείξουμε ας κάνουμε έναν σύντομο απολογισμό των χρόνων από την ένταξη και μετά, χρόνια που εισέρρευσε πακτωλός -κυριολεκτικά πακτωλός- χρημάτων. Θα δούμε βέβαια μια άλλη γεωργία σε σχέση με αυτή του 1981, αλλά τελικά το ίδιο προβληματική! Θα δούμε μια αλλαγμένη ύπαιθρο, μαραζωμένη και ερειπωμένη στο εσωτερικό της και ανθούσα στις τουριστικές περιοχές και ίσως γύρω από αστικά κέντρα! Κι εδώ είναι το κουμπί της λύσης: πώς θα φτιάξουμε μια πολιτική για την ύπαιθρο συνολικά, με βασικό αλλά όχι αποκλειστικό κορμό την αγροτική παραγωγή, η οποία όμως θα είναι ενσωματωμένη στον σύγχρονο κοινωνικό ιστό και γίγνεσθαι. Όχι ύπαιθρο επαίτη που ζει από τα επιδόματα και τις επιδοτήσεις. Ύπαιθρο που παράγει προϊόντα και υπηρεσίες που αναζητάει ο σύγχρονος άνθρωπος καταναλωτής. Υγιεινά, φρέσκα και ανταγωνιστικά προϊόντα για το πιάτο, περιβαλλοντικές ενέργειες που σώζουν ζωές -θυμηθείτε ότι στις πρόσφατες πλημμύρες συνέβαλαν και οι λάθος πρακτικές διαχείρισης του χώρου γύρω από την Μάνδρα- στιγμές αναψυχής και ξενοιασιάς αλλά και υπηρεσίες διδαχής της φύσης προς τον άνθρωπο και κυρίως στα παιδιά.

    Όλα τα παραπάνω ήταν στόχοι της ΚΑΠ  αυτά τα χρόνια, δεν επιτεύχθηκαν όμως. Η αγροτική παραγωγή και η ύπαιθρος είναι σε όλη την ευρωπαϊκή ήπειρο σε κακή κατάσταση, πλην των περιπτώσεων όπου η επικοινωνία και η ανταλλαγή με την υπόλοιπη, πιο δυναμική κοινωνία, υπήρξε αυξημένη, δηλαδή στις τουριστικές περιοχές και τις περιαστικές. Ο απομονωτισμός του υπόλοιπου χώρου και των ανθρώπων του έγινε ταυτόσημο της υστέρησης. Κι όλοι εμείς εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε το βασικό μας χρηματοδοτικό εργαλείο, την ΚΑΠ, ως υπόθεση των αγροτών και κτηνοτρόφων, των φορέων εκπροσώπησης τους, των γραφειοκρατών της ΕΕ και των πολιτικών...

    Μήπως έφτασε η ώρα να αλλάξουν τα πάντα; Η ζωή στην ύπαιθρο και η αγροτική παραγωγή της ΕΕ θα πρέπει να υιοθετηθούν από το σύνολο της κοινωνίας και όχι μόνο από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Όταν για παράδειγμα πια το 1/3 των άμεσων εισοδηματικών ενισχύσεων αφορά το λεγόμενο πρασίνισμα, δηλαδή εάν ικανοποιούνται κάποια περιβαλλοντικά κριτήρια, γιατί η κοινωνία και οι φορείς της να είναι αμέτοχοι και σε πλήρη άγνοια; Γιατί οι καταναλωτές ξεσηκώνονται μόνο όταν ενσκήψουν διατροφικές κρίσεις; Όλο τον άλλο καιρό τα πράγματα είναι ρόδινα; Η κρίση είναι η κορυφή του παγόβουνου. Γιατί οι τοπικές αρχές ανησυχούν μόνο όταν η ρύπανση από τα αγροτικά απόβλητα και λιπάσματα ξεπεράσει κάποιο όριο? Τις προηγούμενες ημέρες ήταν όλα καλά;

    Απορροφημένοι από την καθημερινότητα της κρίσης, μας είναι σχεδόν αδύνατο να εκφράσουμε άποψη και γνώμη για θέματα που αφορούν το αύριο. Εδώ είναι δύσκολο το σήμερα για το αύριο θα φροντίσουμε! Το κακό είναι ότι και στις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες η αναθεώρηση της ΚΑΠ έχει εξελιχθεί βασικά σε ένα εσωτερικό θέμα των συντελεστών της πρωτογενούς πολιτικής. Μικροεξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Αυτό ακριβώς δεν λέγεται απαξίωση της πολιτικής; Οκ θα πείτε αλλά τόσα και τόσα έχουν συμβεί. Συμφωνώ αλλά εδώ μιλάμε για το φαγητό μας, για τον αέρα μας για το νερό μας, για την σαββατιάτικη βόλτα στο ύπαιθρο που είναι απολύτως αναγκαία για να γεμίσουν οι μπαταρίες και να συνεχίσει κανείς την καθημερινή του δραστηριότητα.

    Γιαυτό η ΚΑΠ θα πρέπει να αλλάξει και όχι να αναθεωρηθεί! Στη νέα της μορφή θα εκφράζονται όλες οι πτυχές της ζωής και θα αντικατοπτρίζει τα πιστεύω των πολιτών και όχι μόνο των εμπλεκομένων. Να πάψει να αφορά μόνο τα Υπουργεία Αγροτικής Ανάπτυξης αλλά όλους τους εμπλεκόμενους, ενδιαφερόμενους και ευεργετούμενους. Να υπάρξει μια ουσιαστική επικοινωνία και όσμωση μεταξύ αστικού τρόπου ζωής και αξιών με τους αντίστοιχους της επαρχίας, οι οποίοι μάλλον έχουν παλιώσει! Το θέμα είναι ιδιαίτερα σοβαρό για έναν ακόμη λόγο: παντού όπου οι συντηρητικές και υπερσυντηρητικές δυνάμεις θριάμβευσαν εκλογικά, ήταν οι ψήφοι της δυσαρεστημένης επαρχίας που έκαναν την διαφορά. Οι εξτρεμιστικές ακροδεξιές δυνάμεις στην χώρα μας πού συγκέντρωσαν τα ποσοστά τους; Στην ύπαιθρο και τις υποβαθμισμένες αστικές περιοχές. Στην Γαλλία με το εθνικό μέτωπο, στην Αυστρία αλλά κυρίως στις ΗΠΑ εκεί που οι διάσπαρτοι αγρότες απομακρυσμένων πολιτειών έδωσαν το εκλογικό προβάδισμα στον σημερινό Πρόεδρο των ΗΠΑ, η πολιτική του οποίου έχει αρχίσει να ξεδιπλώνεται για τα καλά μπροστά μας. Φευ!

    * Ο κ. Δημήτρης Αντωνόπουλος είναι Αγροτοοικονομολόγος Msc -Παραγωγός Κελυφωτού Φιστικιού    

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ