Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 28-Δεκ-2017 00:04

    Ο μονεταρισμός ίσως δείχνει το νέο Bitcoin

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Τσερμενίδη

    Σύμφωνα με τις παραδοσιακές έννοιες του χρήματος, τα κρυπτονομίσματα δεν αποτελούν νομίσματα, τουλάχιστον για την ώρα. Βάσει αυτού, θα μπορούσαμε να αναμένουμε μια εξελικτική διαδικασία, κατά την οποία η λειτουργία των κρυπτονομισμάτων προσαρμόζεται, ώστε να αντανακλά τα χαρακτηριστικά εκείνα που θα μπορούσαν να τους προσδώσουν τον ρόλο του νομίσματος. Ενός ρόλου, με τη μονεταριστική του έννοια που είναι και η επικρατέστερη, αλλά και όπως τα δεδομένα των τελευταίων δεκαετιών δείχνουν, η πιο αποτελεσματική και λειτουργική όταν παρατηρείται στην  πράξη.

    Ας ξεκινήσουμε όμως από τα βασικά. Ποιες είναι λοιπόν οι λειτουργίες ενός νομίσματος; Μεταξύ άλλων, είναι μέσο συναλλαγών. Επίσης, αποτελεί λογιστική μονάδα, επιτρέποντας τη σχετική αποτίμηση των αγαθών γύρω μας. Ακόμη, αποτελεί μέσο αποθήκευσης αξίας. Με το χρήμα διατηρούνται λογαριασμοί, αποτιμάται το κόστος και το κέρδος, δημιουργούνται περιουσίες, μετουσιώνεται η έννοια της αποταμίευσης και πολλές άλλες λειτουργίες που δεν είναι στους σκοπούς του άρθρου να περιγραφούν διεξοδικά. Για έναν οικονομολόγο βέβαια και δη μονεταριστή, η έννοια του χρήματος και η συνεπαγόμενη χρησιμότητά του, είναι η επίδραση που αυτό ασκεί στην οικονομία.

    Από όλους τους ρόλους του χρήματος που αναφέρθηκαν, θα εστιάσουμε σε δύο κύριους: Στη χρησιμότητά του ως λογιστική μονάδα και στον ρόλο του ως μέσο συναλλαγών. Στις διάφορες περιοχές του πλανήτη, βλέπουμε ότι αναλόγως της χώρας, ή της ομοσπονδίας χωρών που βρισκόμαστε, τα προϊόντα και οι υπηρεσίες αποτιμώνται σε μία συγκεκριμένη λογιστική μονάδα. Η μονάδα αυτή, χρησιμοποιείται για να ενημερώσει την αγορά για τη σχετική αξία, κάνοντας τα προϊόντα και τις υπηρεσίες συγκρίσιμα μεταξύ τους και δίνοντας έτσι στην αγορά μια εικόνα του κόστους ευκαιρίας επιλογής του καθενός, έναντι όλων των υπολοίπων ίσης χρηματικής αξίας.

    Από την άλλη πλευρά, το χρήμα ως μέσο συναλλαγών, δεν ορίζεται με αυστηρά γεωγραφικά κριτήρια και ούτε έχει πάντα την αποκλειστικότητα. Μπορεί δηλαδή να βρίσκομαι σε μια περιοχή εντός ζώνης ευρώ και να μπορώ να πληρώσω με χρυσό. Μπορώ επίσης να πληρώσω σε Bitcoin, Etherium και ό,τι άλλο μπορώ να σκεφτώ. Αρκεί να το δέχεται ο πωλητής του προϊόντος. Αυτό όμως που δεν μπορώ να αποφύγω, είναι η μετατροπή του μέσου που εγώ θα χρησιμοποιήσω για την πραγματοποίηση της συναλλαγής, στο χρηματικό ισοδύναμο που η συγκεκριμένη περιοχή αποδέχεται ως λογιστική μονάδα, ή στο χρηματικό ισοδύναμο που εγώ ο ίδιος αποδέχομαι ως τέτοια για λόγους συγκρισιμότητας. Βλέπουμε, δηλαδή, ότι αναλόγως του ορισμού του χρήματος, προκύπτουν και διαφορετικοί ρόλοι και συνεπώς, είναι δύσκολο να επικαλεστούμε απλώς το γεγονός ότι τα κρυπτονομίσματα έχουν μέσα τους τη λέξη νομίσματα για να τους αποδώσουμε τελικά τον συγκεκριμένο ρόλο, όταν στην πράξη αυτά δεν επιτελούν κάποιους από τους βασικούς των νομισμάτων.

    Μένει συνεπώς να κρατήσουμε ότι ενώ η χρησιμότητα του χρήματος ως μέσου συναλλαγών υποσκάπτεται από την εύκολη υποκατάστασή του από άλλα μέσα συναλλαγών, μας είναι εξαιρετικά δύσκολο να εννοήσουμε έναν γεωγραφικό χώρο, ακόμη κι αν αυτός είναι ορισμένος ως ολόκληρη η γη, χωρίς ένα ενιαίο εγκαθιδρυμένο μέσο αποτίμησης λογιστικής αξίας και αυτό επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι οποιοδήποτε κι αν είναι το εργαλείο για τη συναλλαγή, πάντα οι εκτιμήσεις, οι συγκρίσεις και οι αποφάσεις θα λαμβάνονται χρησιμοποιώντας μία μονάδα μέτρησης, για την οποία συμφωνεί ολόκληρο το σύστημα. Η έννοια της λογιστικής μονάδας, ακόμη κι αν αγνοήσουμε την επικράτησή της στους υφιστάμενους σχηματισμούς κρατών ή και ενώσεων κρατών, εδράζεται στην ίδια την οικονομική σκέψη των ατόμων που δρουν μέσα στο σύστημα και ακόμη κι αν η μονάδα λείπει ως θεσμός, θα δημιουργηθεί εξ ανάγκης. Αν σκοπεύουμε να επανεφεύρουμε τον τροχό, θα πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσουμε τις λειτουργίες που αυτός επιτελεί. Αλλά και πάλι στον ίδιο ορισμό θα καταλήξουμε. Αν εγώ επιθυμώ να κάνω μια αγορά χρησιμοποιώντας ένα κρυπτονόμισμα, τόσο εγώ, όσο και ο πωλητής, θα αποτιμήσουμε τόσο την αξία του προϊόντος, όσο και του ίδιου του κρυπτονομίσματος που θα χρησιμοποιήσουμε για τη συναλλαγή με ένα νόμισμα που θεωρούμε σημείο αναφοράς. Και μέχρι στιγμής, κανένα κρυπτονόμισμα δεν έχει επιτελέσει τον ρόλο της λογιστικής μονάδας.

    Ας θυμηθούμε το μπέρδεμα στο κεφάλι μας κατά τη διαδικασία μετάβασης από τη δραχμή στο ευρώ και ας κάνουμε ένα απλό τεστ: Μπορούμε άραγε να υποβάλουμε τον εγκέφαλό μας σε μία κατάσταση, κατά την οποία θα αποδέχεται δύο currencies, χωρίς να μετατρέπει κατά διαστήματα τα αντικείμενα που εκφράζονται με το ένα currency, σε όρους του άλλου; Θεωρώ ότι ακόμη κι αν κάποιοι καταφέρουν να το κάνουν, θα είναι εξαιρετικά αναποτελεσματικό για το σύνολο της οικονομίας. Σε μία ενιαία αγορά, εξάλλου, όπως αυτή ορίζεται από τις δυνάμει συναλλαγές μεταξύ των ατόμων που την απαρτίζουν, δεν μπορεί παρά να επικρατήσει ένα κοινό μέτρο σύγκρισης. Εμείς οι ίδιοι ως ατομικές υπάρξεις, έχουμε έναν εγκέφαλο και όταν επιθυμούμε τον προσδιορισμό της αξίας των αγαθών που επιθυμούμε, ή της αξίας των αποταμιεύσεών μας, ή και των χρεών μας, το κάνουμε συνήθως συγκριτικά, αναλογιζόμενοι τις εναλλακτικές επιλογές που έχουμε, ή που δεν έχουμε... Για να γίνει, λοιπόν αυτό, θα πρέπει συνεχώς να μετατρέπουμε τα μήλα, τα πορτοκάλια και τα κάθε λογής φρούτα σε ένα ισοδύναμο. Όχι σε δύο και τρία.

    Η παραπάνω περιγραφή έγινε για να αναδείξει δύο στοιχεία: Το ένα είναι το γεγονός της χαμηλής μεταβλητότητας των συμβατικών νομισμάτων, ιδίως από τη στιγμή που θεσμοθετήθηκαν και κυρίως από τη στιγμή που μπήκε στο στόχαστρο αυτή τους η μεταβλητότητα. Το δεύτερο είναι η ανάδειξη της νομισματικής πολιτικής ως μέσου σταθερότητας και διατήρησης των χαρακτηριστικών εκείνων που κάνει ένα νόμισμα... νόμισμα. Παρατηρείται εμπειρικά, ότι όσο πιο ανεξάρτητη από τις κυβερνήσεις είναι η νομισματική πολιτική και όσο πιο επακριβώς ορισμένη είναι βάσει ποσοτικών στόχων, τόσο πιο αποτελεσματική είναι αναφορικά με τα οφέλη της λειτουργίας του νομίσματος που αυτή εξυπηρετεί. Γι’ αυτό και μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι νομίσματα που είναι ρυθμισμένα και τα διαχειρίζονται ανεξάρτητες Αρχές, με αντικειμενικά κριτήρια, χαρακτηρίζονται από πολύ χαμηλότερη μεταβλητότητα και συνεπώς, ανταποκρίνονται πιο αποτελεσματικά στον ρόλο τους ως λογιστικές μονάδες σε σύγκριση τόσο με κρυπτονομίσματα, όσο και με νομίσματα που ελέγχονται απευθείας από κυβερνήσεις. Μπορεί τα κρυπτονομίσματα να είναι απαλλαγμένα από την επίδραση κυβερνήσεων (κάτι που μπορεί και να αμφισβητείται), όμως σίγουρα οι όροι λειτουργίας τους και οι αλγόριθμοι, στους οποίους συμμορφώνονται, δεν έχουν μέσα τους το στοιχείο που να τους προσδίδει τον ρόλο του νομίσματος ως λογιστικής μονάδας.

    Οποιοσδήποτε επιχειρεί να εστιάσει στον ρόλο των κρυπτονομισμάτων ως αποκεντρωμένων δομών που αποφεύγουν τη χειραγώγηση, δίνοντας μια χροιά αναρχισμού, ή και οικονομικών αυστριακής σκέψης, παραβλέπει τον ρόλο του νομίσματος στη δημιουργία πληθωρισμού και αποπληθωρισμού, τον ρόλο του στη διαμόρφωση των επιτοκίων και τέλος την επίδρασή του στην ίδια την πορεία της ανάπτυξης. Ακόμη και σε ιδεατές κοινωνίες ουτοπίας, οι άνθρωποι, ή καλύτερα οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις, θα είχαν ήδη αξιολογήσει τον ρόλο του νομίσματος ως λογιστικής μονάδας και θα το είχαν εισάγει ήδη στην αγορά, με όλα τα αντίστοιχα οφέλη για τους παραγωγούς και τους καταναλωτές. Η θεσμοθέτηση ενός νομίσματος και η θέσπιση μηχανισμών και κανονισμών που να διέπουν την εύρυθμη λειτουργία του, δε σχετίζεται ούτε με την κρατικιστική ιδεοληψία του αέναου δανεισμού και δαπανών από την πλευρά του κράτους για την τόνωση της ζήτησης, ούτε και με την προσκόλληση σε χαλαρές νομισματικές πολιτικές που στόχο έχουν να τονώσουν την πλευρά της παραγωγής. Εξάλλου και οι δύο αυτές τακτικές, αργά ή γρήγορα, εισάγουν πληθωρισμό. Οι μηχανισμοί και οι κανόνες που διέπουν το νόμισμα, έχουν ως στόχο το νόμισμα και μόνο, και την θέσπισή του ως τέτοιου με όλα τα θετικά που αυτό μπορεί να προσφέρει, αν όντως παίξει τον ρόλο που του ανατέθηκε. Είναι εργαλείο, αν το θέλετε, προϊόν τεχνολογίας. Όχι μέσο άσκησης πολιτικής και έκφρασης της λαϊκής βούλησης.

    Δεδομένων λοιπόν όλων αυτών, το κρυπτονόμισμα που θα έρθει για να μείνει ως νόμισμα και όχι ως όχημα "εναλλακτικής" κερδοσκοπίας, θα είναι το νόμισμα που θα έχει ενσωματωμένο στον αλγόριθμο λειτουργίας του ένα μηχανισμό διατήρησης του πληθωρισμού ή αποπληθωρισμού σε ανεκτά επίπεδα. Θα είναι ένα νόμισμα, το οποίο τα άτομα στην αγορά θα έχουν αποδεχτεί, όχι μόνο ως μέσο συναλλαγών, αλλά και ως λογιστική μονάδα. Θα απαιτήσουν μία διαχρονική σχετική σταθερότητα από αυτό, θα θελήσουν να το εμπιστευτούν και ως μέσο μακροχρόνιας συσσώρευσης ή διακράτησης πλούτου. Θα θελήσουν ακόμη να το δουν να αυτορυθμίζεται, προσαρμόζοντας για παράδειγμα την προσφορά του μέσω της ρύθμισης των μονάδων που κυκλοφορούν στην αγορά, απορροφώντας δυναμικές ανατίμησης ή υποτίμησης προερχόμενες από σοκ στη ζήτηση. Ένα τέτοιο νόμισμα, αυτοεξυπηρετούμενο και ανταποκρινόμενο σε όλες τις απαιτήσεις μιας ορθής αντικειμενικής νομισματικής πολιτικής, θα είναι ένα νόμισμα που στο τέλος θα εγκαθιδρυθεί και θα επιβιώσει όλων των υπολοίπων.

    Βέβαια, η δημιουργία ενός τέτοιου νομίσματος, πολύ δύσκολα θα αντάμειβε τους εκδότες του, ή έστω τους αρχικούς χρηματοδότες του. Η επιτυχία ενός τέτοιου νομίσματος, θα έγκειται στην αξία που του προσδίδει το γεγονός της μη ανατίμησής του και συνεπώς, της αδυναμίας του να παράγει υπερκέρδη αντίστοιχης κλίμακας με τις υπερμεγέθεις φούσκες που αντικρίζουμε στην παρούσα φάση του "κρυπτόκοσμου". Εξάλλου, όπως προαναφέρθηκε, η επιβίωση των κρυπτονομισμάτων, εξαρτάται από τον ρόλο τους ως... νομίσματα και όχι ως απλά μέσα συναλλαγής. Πόσω μάλλον ως μέσα κερδοσκοπίας. Με παρόμοιο τρόπο, όταν αυτά κερδίσουν τον χαρακτηρισμό τους ως νομίσματα, τότε και η αξία που θα εσωκλείουν, δε θα σχετίζεται με τις προσδοκίες μιας αφηρημένης διαρκούς ανατίμησης - χαρακτηριστικό όλων των φουσκών στην ιστορία που κάποια στιγμή έσκασαν.

    Συνεπώς, ενώ τα κρυπτονομίσματα ήρθαν για να μείνουν, προβάλλοντας το μεγαλεπήβολο σχέδιο της ανεξαρτησίας τους, αυτή θα εγκαθιδρυθεί ουσιαστικά όταν όλη η αγορά βαθμιαία ωριμάσει και συμφωνήσει να τα αναμορφώσει όπως απαιτεί ο ρόλος ενός νομίσματος. Υπάρχουν βέβαια κάποιοι που έχουν ελλιπείς γνώσεις για τη λειτουργία του τροχού. Παρόλα αυτά, αυτό δε θα πρέπει να μας επιβάλει να τον επανεφεύρουμε...

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ