Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 01-Δεκ-2017 00:05

    Επιχειρησιακή Διαχείριση Επικινδυνότητας – Operational Risk Management (ORM)

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Δρ. Σωτήρη Ν. Καμενόπουλου

    Το παρόν άρθρο αναφέρεται στην "Επιχειρησιακή Διαχείριση Επικινδυνότητας" (Operational Risk Management-ORM), μία έννοια η οποία προς το παρόν δεν έχει βρει εφαρμογή στο χώρο των ιδιωτικών επιχειρήσεων/οργανισμών/τραπεζών. Ωστόσο, προσωπική εκτίμηση/διαίσθηση του γράφοντα είναι ότι σε ορισμένα χρόνια θα καθιερωθεί. 

    Καταρχήν ας διαχωρίσουμε τις έννοιες "κίνδυνος" (hazard), "πηγή κινδύνου" (hazard source) και επικινδυνότητα (risk). Για πρακτικούς λόγους, ας δανειστούμε την ερμηνεία αυτών των εννοιών από τον τομέα της υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας και ας τις μεταβάλλουμε λίγο ώστε να εφαρμόζονται γενικότερα στην περίπτωση της μεθόδου ORM. Ως εκ τούτου προκύπτουν οι κάτωθι ορισμοί:

    Kίνδυνος (hazard): Μία κατάσταση η οποία μπορεί να προκαλέσει βλάβη ή διακοπή ή παρέμβαση σε μία διαδικασία/δραστηριότητα ενός οργανισμού/επιχείρησης/τράπεζας.

    Πηγή κινδύνου (hazard): H εγγενής ιδιότητα ή ικανότητα κάποιου στοιχείου ενός συστήματος που ενδέχεται να προκαλέσει κίνδυνο (δηλ. βλάβη ή διακοπή ή παρέμβαση σε μία διαδικασία/δραστηριότητα). Οι αναγνώστες ας φανταστούν λοιπόν διάφορες πηγές κινδύνων οι οποίες θα μπορούσαν να σχετίζονται με μελλοντικές επενδυτικές αποφάσεις πχ. μη-αποδοχή της επένδυσης από την κοινωνία (Social License to Operate), ξαφνική διακοπή χρηματοδότησης, αλλαγή κυβέρνησης, δημοψήφισμα, Brexit, σεισμό κλπ.

    Επικινδυνότητα (risk): η μέτρηση της πιθανότητας και σοβαρότητας δυσμενών αποτελεσμάτων μίας διαδικασίας/δραστηριότητας. 

    Eκτίμηση επικινδυνότητας: H διαδικασία αξιολόγησης της επικινδυνότητας (risk) μίας απόφασης η οποία (επικινδυνότητα) απορρέει από τις συνθήκες εμφάνισης μιας πηγής κινδύνου (hazard source).

    Ατύχημα (Mishap): Ένα συμβάν το οποίο απορρέει ως αποτέλεσμα μίας πηγής κινδύνου (hazard source) και το οποίο  (ατύχημα) μπορεί να προκαλέσει βλάβη ή διακοπή ή παρέμβαση σε μία διαδικασία/δραστηριότητα ενός οργανισμού/επιχείρησης/τράπεζας. 

    Η μέθοδος ORM είναι μία μέθοδος διαχείρισης επιχειρησιακής επικινδυνότητας η οποία προέρχεται από το χώρο των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ. Άλλωστε, μη ξεχνάμε ότι με παρόμοιο τρόπο ο επιστημονικός/ακαδημαϊκός όρος της Επιχειρησιακής Έρευνας (Operational Research) προήλθε από τον ίδιο χώρο: τις Βρετανικές και Αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις κατά τη διάρκεια του 1ου και 2ου παγκόσμιου πολέμου. 

    Ποια τα πλεονεκτήματα της Επιχειρησιακής Διαχείρισης Επικινδυνότητας (ORM) συγκριτικά με την έως σήμερα γνωστή Διαχείριση Κινδύνων (RM);

    -Η Επιχειρησιακή Διαχείριση Επικινδυνότητας ως εργαλείο αντιμετωπίζει την επικινδυνότητα ολιστικά και όχι μονόπλευρα. Η ORM "βλέπει" τη μεγάλη εικόνα της επικινδυνότητας. Αναφέρεται περισσότερο στην ευρύτερη έννοια της επικινδυνότητας παρά στον κίνδυνο.

    -Η Επιχειρησιακή Διαχείριση Επικινδυνότητας "βλέπει" τις δύο διαστάσεις της επικινδυνότητας: την πιθανότητα και τη σοβαρότητα.

    -Η Επιχειρησιακή Διαχείριση Επικινδυνότητας κρίνεται κατάλληλη και ιδανική ώστε να εφαρμοσθεί στην περίπτωση διαχείρισης πολιτικών, επιχειρηματικών, οικονομικών και κοινωνικών κινδύνων καθώς είναι ταυτόχρονα και ποιοτική και όχι αυστηρά ποσοτική όπως π.χ. οι στατιστικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται στη χρηματοοικονομική/οικονομετρία.

    Tα στάδια εφαρμογής της Επιχειρησιακής Διαχείρισης Επικινδυνότητας είναι πέντε:
    1. Η αναγνώριση του κινδύνου
    2. Η εκτίμηση του κινδύνου
    3. Η λήψη αποφάσεων.
    4. Η εφαρμογή των αποφάσεων.
    5. Ο επανέλεγχος της κατάστασης.

    Ας προσθέσουμε τρία σημαντικά στοιχεία:
    1. Κάθε κίνδυνος ο οποίος μπορεί να μετατραπεί σε "ατύχημα" θεωρείται πως θα μπορούσε να αποφευχθεί αν εφαρμοσθούν μέτρα πρόληψης (proactive). 

    2. Κάθε κίνδυνος ο οποίος μπορεί να μετατραπεί σε "ατύχημα" έχει τουλάχιστον μία γενεσιουργό αιτία (causal factor). Αν εξαλειφθεί αυτή η γενεσιουργός αιτία, τότε το "ατύχημα" θα αποφευχθεί πλήρως.

    3. Άλλοι έμμεσοι παράγοντες (indirect factors) μπορεί να επηρεάσουν την πιθανότητα και σοβαρότητα ενός κινδύνου ο οποίος θα μεταβληθεί σε  πιθανό "ατύχημα".

    Η Επιχειρησιακή Διαχείριση Επικινδυνότητας απαιτεί την κωδικοποίηση της επικινδυνότητας με τη βοήθεια ενός πίνακα (Πίνακας 1). Η κωδικοποίηση αυτή βοηθά στην καλύτερη εκτίμηση της συνολικής επικινδυνότητας. Η επικινδυνότητα χαρακτηρίζεται από δύο πράγματα: την πιθανότητα και την σοβαρότητα.

    Πίνακας 1. Πίνακας Κωδικοποίησης Επικινδυνότητας

    Καταγραφή

    Η κωδικοποίηση της πιθανότητας να προκληθεί κάποιο "ατύχημα” ως απόρροια κινδύνου είναι ως εξής:
    Α – Mέγιστη πιθανότητα εώς πλήρης βεβαιότητα πως θα συμβεί άμεσα
    Β – Μεγάλη πιθανότητα πως θα συμβεί
    Γ – Μεσαία πιθανότητα να συμβεί
    Δ – Απίθανο να συμβεί

    Η κωδικοποίηση της σοβαρότητας του "ατυχήματος" είναι ως εξής:
    I – "Θάνατος" ή πλήρης καταστροφή
    II – "Σοβαρός τραυματισμός" ή μεγάλη ζημιά
    III – "Μικρός τραυματισμός" ή μικρή ζημιά
    IV – Ελάχιστη σοβαρότητα

    Η κωδικοποίηση της επικινδυνότητας που προκύπτει από τον Πίνακα 1 είναι ως εξής:
    1 = Επικινδυνότητα Καταστροφική (Κόκκινο χρώμα)
    2 = Επικινδυνότητα Σοβαρή (Πορτοκαλί χρώμα)
    3 = Επικινδυνότητα Μέτρια (Κίτρινο χρώμα)
    4 = Επικινδυνότητα Μικρή (Μπλε χρώμα)
    5 = Επικινδυνότητα Αμελητέα (Πράσινο χρώμα)

    Οι επικινδυνότητες με κωδικούς αριθμούς 1 και 2 πρέπει να αντιμετωπίζονται ΑΜΕΣΑ, χωρίς καθυστέρηση, με συγκεκριμένα μέτρα. Οι επικινδυνότητες με κωδικό 3, οφείλουν να παρακολουθούνται και να αντιμετωπίζονται στο παρόν και στο μέλλον. Οι επικινδυνότητες με κωδικούς 4 και 5 οφείλουν απλώς να καταγραφούν και ίσως/ακόμη να αγνοηθούν. Αν θέλει κάποιος/α να ενεργήσει προληπτικά ώστε να μειώσει το επίπεδο συνολικού επικινδυνότητας (πχ. από το "κόκκινο" στο "πορτοκαλί",) θα πρέπει να εφαρμόσει είτε μέτρα απομείωσης της σοβαρότητας, είτε μέτρα απομείωσης της πιθανότητας.

    Οι βασικές αρχές της Επιχειρησιακής Διαχείρισης Επικινδυνότητας είναι τέσσερις:
    1. Αποδοχή της επικινδυνότητας όταν τα οφέλη υπερτερούν του κόστους.
    2. Μη αποδοχή περιττής επικινδυνότητας.
    3. Πρόβλεψη/εκτίμηση/διαχείριση επικινδυνότητας μέσω σχεδιασμού (proactive).
    4. Η λήψη αποφάσεων για την επικινδυνότητα να πραγματοποιείται στο κατάλληλο οργανωτικό επίπεδο.

    Στόχος του παρόντος άρθρου είναι να αφυπνίσει τα στελέχη των Ελληνικών επιχειρήσεων ή/και τραπεζών ώστε να προηγηθούν σε παγκόσμιο επίπεδο και να τους/τις προτρέψει/ενθαρρύνει να εφαρμόσουν τη Επιχειρησιακή Διαχείριση Επικινδυνότητας σε επιχειρηματικό/τραπεζικό επίπεδο. Η μέθοδος αυτή μπορεί να αποτελέσει ένα επιπλέον ολιστικό εργαλείο στήριξης αποφάσεων καθ' όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής (Life Cycle) μίας επενδυτικής/επιχειρηματικής απόφασης. Ας φανούν οι Έλληνες επιχειρηματίες (μικροί ή μεγάλοι) πρωτοπόροι και ας εντάξουν την Επιχειρησιακή Διαχείριση Επικινδυνότητας στη φαρέτρα τους, στην επιχειρηματική τους κουλτούρα. Όπως ήταν άλλωστε πρωτοπόροι οι Έλληνες πιλότοι κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων: "το 1913, πραγματοποιήθηκε η πρώτη παγκοσμίως πολεμική αποστολή ναυτικής συνεργασίας από τον Υπολοχαγό Μιχ. Μουτούση και το Σημαιοφόρο Αριστ. Μωραϊτίνη". Με λίγα λόγια, οι Έλληνες πιλότοι ήταν οι πρώτοι οι οποίοι "δανείστηκαν" ένα πρωτοπόρο για την εποχή τους "εργαλείο" και προσάρμοσαν καταλλήλως τη χρήση του: το εφήρμοσαν στις στρατιωτικές επιχειρήσεις. 

    * Σωτήρης Ν. Καμενόπουλος, Διδάκτωρ Πολυτεχνείου Κρήτης, Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων