Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 14-Νοε-2017 00:32

    Η κοινωνική απονομιμοποίηση της αναγκαστικής εκτέλεσης

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γεωργίου Ι. Μάτσου

    Απίθανες ιδιοτέλειες εμφανίζονται για να καλύψουν το κενό που αφήνουν πίσω τους οι καταρρέοντες κατεστημένοι θεσμοί της κοινωνίας, τη στιγμή που κανείς δεν αναζητεί τις αιτίες της κατάρρευσης.

    Ένας από αυτούς τους θεσμούς είναι η αναγκαστική εκτέλεση. Η είσπραξη χρηματικών απαιτήσεων χωρίς να υπάρχει η συναίνεση του οφειλέτη, με αναγκαστική εκποίηση της περιουσίας του.

    Στο πρόσφατο παρελθόν (πριν 20-30 χρόνια) το αποτελεσματικότερο μέσο εκτέλεσης ήταν η προσωπική κράτηση του οφειλέτη. Ο οφειλέτης έμπαινε στη φυλακή με ενέργειες του δικαιούχου της απαίτησης, μέχρι να αποφασίσει να εξοφλήσει το χρέος του – συνήθως το αποφάσιζε αμέσως.

    Στο μακρινότερο παρελθόν πληροφορούμαστε από ιστορικά κείμενα ότι οι οφειλέτες πωλούνταν ως σκλάβοι αυτοί και οι οικογένειές τους, προκειμένου να εξοφληθούν οι οφειλές τους.

    Σήμερα το μόνο που είχε απομείνει από τη βαρβαρότητα του μακρινότερου και τη σκληρότητα του κοντινότερου παρελθόντος, ήταν η δυνατότητα αναγκαστικής εκποίησης της (όποιας) περιουσίας του οφειλέτη. De facto δεν υπάρχει πια ούτε αυτή.

    Ούτε φαίνεται ότι θα υπάρξει. Αλήθεια, πιστεύει κανείς ότι θα γίνουν ποτέ πλειστηριασμοί στη σημερινή Ελλάδα;

    Η πραγματικότητα είναι ότι η αναγκαστική εκτέλεση έχει πια πλήρως απονομιμοποιηθεί κοινωνικά και πολιτικά.

    Πολλοί πιστεύουν ότι η αιτία βρίσκεται στους διάφορους "νόμους Κατσέλη" που κατά καιρούς προστάτευσαν και προστατεύουν την κινητή και ακίνητη περιουσία των οφειλετών από την αναγκαστική εκτέλεση.

    Κάνουν λάθος. Οι "νόμοι Κατσέλη" είναι το σύμπτωμα, δεν είναι η αιτία. Και αυτό αποδεικνύεται από το ότι η αναγκαστική εκτέλεση δεν είναι εφικτή ούτε για τις περιπτώσεις που τα ακίνητα δεν προστατεύονται νομικά από τους "νόμους Κατσέλη".

    Άλλοι πιστεύουν ότι βασική αιτία της απονομιμοποίησης της αναγκαστικής εκτέλεσης είναι η κυβερνητική ανοχή στις διάφορες "συλλογικότητες" (εντός και εκτός εισαγωγικών) που διακόπτουν βίαια τους πλειστηριασμούς. Και αυτοί κάνουν λάθος. Η αναγκαστική εκτέλεση βλάφθηκε ανεπανόρθωτα ήδη προτού έλθει η σημερινή κυβέρνηση στην εξουσία.

    Η αδήριτη πραγματικότητα είναι ότι η αναγκαστική εκτέλεση βλάφθηκε διότι η κοινωνία έχει πεισθεί πλειοψηφικά ότι το να είναι κανείς υποχρεωμένος να εξοφλεί κανείς τα χρέη του υπό οιεσδήποτε συνθήκες δεν είναι σωστό.

    Φταίει για αυτό η κυρίαρχη μεταπολιτευτικά αριστερή ιδεολογία; Σίγουρα έχει συμβάλει και αυτή. Όμως δεν εξηγεί γιατί π.χ. το 2009 είχαμε 52.000 πλειστηριασμούς, ενώ τώρα είναι αμφίβολο αν μπορεί να γίνει έστω και ένας.

    Η αλήθεια είναι ότι η πεποίθηση ότι είναι λίγο-πολύ άδικο να πληρώνει κανείς τα χρέη του, εμπεδώθηκε κοινωνικά και πολιτικά ακριβώς λόγω των Μνημονίων (δηλαδή: της διαχείρισης της ελληνικής δημοσιονομικής κρίσης υπό την κηδεμονία ξένων): Λόγω της βαθύτατης κοινωνικής πεποίθησης ότι η έκταση της οικονομικής προσαρμογής που βίωσε η χώρα ήταν υπερβολική, αχρείαστη και άδικη.

    Η πεποίθηση αυτή, ορθή ή εσφαλμένη, εμπεδώθηκε ασυναίσθητα και μαζικά στην κοινωνία. Ως βάση της (σήμερα πια ασυνείδητη) έχει την ευρεία κοινωνική πεποίθηση ότι η δήλωση χρεωκοπίας της 23ης Απριλίου 2010 – και οι συνέπειές της – δεν ήταν αναπόφευκτη.

    Μάταια αναζητείται οικονομική δήθεν νομοτέλεια της χρεωκοπίας στην αύξηση του δανεισμού της όλης οικονομίας (που ως σύνολο ιδιωτικού και δημόσιου δανεισμού στο ΑΕΠ ουδέποτε ξεπέρασε τον ευρωπαϊκό μέσο όρο) και στη δημοσιονομική κρίση του 2009. Ελλείμματα ξαναείχε η χώρα μεταπολιτευτικά και μεγαλύτερα από του 2009, αλλά ποτέ δεν χρειάστηκε να δηλώσει χρεωκοπία, ως μέσο δήθεν για να τα μειώσει.

    Οι αιτίες της απονομιμοποίησης της αναγκαστικής εκτέλεσης είναι κατά βάθος οι ίδιες που επιτρέπουν να επαινείται δημόσια – και ατιμώρητα – η απόπειρα δολοφονίας ενός από τους αξιότερους και αξιολογότερους πρωθυπουργούς που γνώρισε η χώρα στην πρόσφατη ιστορία της. Οι ίδιες που έδωσαν 61,3% στο "όχι", ένα βήμα πριν την ολοσχερή κατάρρευση της χώρας.

    Δυστυχώς η κυρίαρχη τάση στη δημόσια συζήτηση δεν επιτρέπει ορθολογικό και νηφάλιο διάλογο για τα ζητήματα αυτά, προπηλακίζοντας και συκοφαντώντας κάθε άποψη που αποδίδει την κρίση του 2010-2017 σε πολιτική απόφαση και όχι σε οικονομολογική νομοτέλεια. Με αποτέλεσμα, ο πολιτικός που επωφελήθηκε όσο κανείς άλλος από τη θέση ότι η χρεωκοπία του 2010 ήταν πολιτική επιλογή και όχι οικονομολογική νομοτέλεια, να κοροϊδεύει κιόλας τους αντιπάλους του, αξιοποιώντας τη συλλογική πλάνη που οι ίδιοι οι αντίπαλοί του επέβαλαν, ισχυριζόμενος επιτυχώς προς το εκλογικό σώμα ότι "οι προηγούμενοι (συλλήβδην, όχι ένας συγκεκριμένος) σας χρεωκόπησαν και όχι εγώ".

    Για να επιστρέψουμε στο ζήτημα της αναγκαστικής εκτέλεσης: Η σημερινή κυβέρνηση έχει εμπεδώσει πολύ βαθιά στο πολιτικό της DNA την κοινωνικο-πολιτική αντίθεση στο αυτονόητο (υπό φυσιολογικές συνθήκες) δικαίωμα του δικαιούχου να εισπράξει τα χρήματά του. Αυτονόητο ακόμη και για τις τράπεζες, που συστηματικά λησμονούμε ότι διαχειρίζονται την αποταμίευση της κοινωνίας και όχι δικά τους χρήματα.

    Το πρόβλημα δεν είναι να διενεργηθούν πέντε-δέκα πλειστηριασμοί έτσι, για τα μάτια του ευρωπαϊκού κόσμου, ώστε να κλείσει ευσχήμως η τρίτη αξιολόγηση και να ληφθεί η επόμενη δόση. Το πρόβλημα είναι ότι πρέπει να εμπεδωθεί ξανά κουλτούρα αναγκαστικής εκτέλεσης στην Ελλάδα, προκειμένου να διασφαλισθεί μεσοπρόθεσμα η βιωσιμότητα του τραπεζικού συστήματος.

    Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Και δεν θα συμβεί ούτε εάν γίνουν ηλεκτρονικοί οι πλειστηριασμοί (οι ιδιοτέλειες που σημειώνουμε στην αρχή του άρθρου), ούτε εάν αντικαταστήσουν άλλοι φορείς τους σήμερα αρμόδιους συμβολαιογράφους: Όπως ματαιώνουν τους πλειστηριασμούς οι "συλλογικότητες" όταν τους διοργανώνουν συμβολαιογράφοι, παρόμοια θα τους ματαιώνουν και όταν τους διοργανώνει οποιοσδήποτε άλλος.

    Το πρόβλημα δεν είναι οι "συλλογικότητες" και η όντως εμπνεόμενη από το κράτος αίσθηση ατιμωρησίας τους. Το πρόβλημα είναι η κοινωνική ανοχή που απολαμβάνουν στη δράση τους οι "συλλογικότητες".

    Είναι η ίδια κοινωνική ανοχή που επιτρέπει να μην πληρώνει όποιος δεν θέλει να πληρώσει – μαζί με όποιον δεν έχει.

    Όταν οι "θεσμοί" το αντιληφθούν αυτό για τα καλά, οι οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις θα είναι ραγδαίες. Διότι μπορεί οι ξένοι να αποφάσισαν να μην ξαναασχοληθούν με την Ελλάδα (παρά τις διακηρύξεις "αυστηρής επιτήρησης" μετά τον Αύγουστο του 2018), αλλά αυτό υπό την προϋπόθεση ότι η Ελλάδα δεν θα τους δημιουργεί πρόβλημα.

    Και το τραπεζικό της σύστημα μπορεί ακόμη να τους δημιουργήσει πρόβλημα.

    Αν λοιπόν το πρόβλημα της αναγκαστικής εκτέλεσης δεν λυθεί, οι λύσεις που θα δοθούν θα είναι ριζικές. Και δεν θα είναι απλό κούρεμα καταθέσεων.

    Οι ξένοι μας βαρέθηκαν. Αν δεν μπορέσουν να μας βγάλουν, έστω και με fake αξιολόγηση, από τα Μνημόνια, η λύση που θα επιλέξουν θα είναι η οριστική και σε βάθος "αποστείρωση" του προβλήματος "Ελλάδα".

    Μακάρι να βγούμε ψεύτες.

    * Γεώργιος Ι. Μάτσος - Δ.Ν., Δικηγόρος

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ