Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 04-Αυγ-2017 00:33

    Aλλαγή για την ανάπτυξη: Η δυναμική σχέση μάθησης και τεχνολογίας

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Χρήστου Δούκα

    Οι νέες τεχνολογίες, ιδιαίτερα εκείνες που βασίζονται στο διαδίκτυο, διεισδύουν παντού. Είναι ένας άλλος κόσμος μέσα στον κόσμο της κρίσης και της αβεβαιότητας. Κυριαρχεί στη νέα γενιά, τη "γενιά του Ίντερνετ", του brain drain και της ανασφάλειας για το μέλλον. Έχοντας μεγαλώσει μέσα στο κοινωνικο-τεχνολογικό περιβάλλον, έχει διαμορφώσει ανοικτές ταυτότητες συμμετοχής,  επικοινωνίας και συνέργειας απέναντι στις καθιερωμένες ιεραρχικές δομές της μεταβίβασης εντολών "από τα πάνω". Τί σημαίνουν όλα αυτά για τη μάθηση; Τι αλλάζει ή τί πρέπει να αλλάξει;

    Έχουμε εισέλθει  σε μια περίοδο δραστικής αλλαγής των εκπαιδευτικών μέσων. Οι αναδυόμενες τεχνολογίες που βασίζονται στις οθόνες των υπολογιστών, αρχίζουν να ενσωματώνονται στην εκπαίδευση. Ωστόσο το θέμα δεν είναι η τεχνολογία, αλλά η σχέση της με τη μάθηση. Σύμφωνα με  τον Vygotsky και την παιδαγωγική σχολή που θεμελίωσε, μάθηση είναι η μαθητεία στην αξιοποίηση και χρήση εργαλείων, υλικών (τα μέσα) και άυλων (προγράμματα, παιδαγωγικές κ.α.). Είναι μία σχέση μεταξύ εργαλείων και ανθρώπων που ενσωματώνει γνώσεις και δεξιότητες για την εκτέλεση συγκεκριμένων έργων (τα εργαλεία του τεχνίτη που συνδέονται με ικανότητες χρήσης τους σε συγκεκριμένες εργασίες, η τεχνολογία στα νοσοκομεία που βελτιώνει την ικανότητα πρόγνωσης και θεραπείας,  οι σχέσεις των υπολογιστών με χώρους εργασίας  κ.α.). 

    Τί καινούργιο όμως διαθέτουν ειδικά οι νέες εκπαιδευτικές τεχνολογίες, ώστε να δημιουργήσουν μια ανώτερη δυναμική στη μάθηση; Τί μπορούν να κάνουν για μας όταν έχουμε πρόσβαση σε αυτές ή τί θα αποστερηθούμε όταν δεν έχουμε, ώστε να κινδυνεύουμε, όπως λέγεται, να βρεθούμε στη λάθος πλευρά της "ψηφιακής διαίρεσης"; 

    Να μερικά στοιχεία των ψηφιακών τεχνολογιών-από διερεύνηση μιας εκτεταμένης βιβλιογραφίας- που διαθέτουν μια δυναμική αλλαγών στο εκπαιδευτικό σύστημα:

    1. Οι ψηφιακές τεχνολογίες αλλάζουν τους τρόπους παραγωγής, αποθήκευσης και διανομής της γνώσης. Η απόσταση μεταξύ "παραγωγού" και "καταναλωτού" σχολικής γνώσης μειώνεται. Λόγω του χαμηλού κόστους και της σχετικής ευκολίας παραγωγής-διάδοσης, κάθε εκπαιδευτικός μπορεί να γίνει ο ίδιος παραγωγός σχολικών υλικών. 

    2.  Ενώ οι έντυπες μορφές επικοινωνίας δημιουργούσαν μια απόσταση ανάμεσα στους  λίγους "ειδικούς" (σχεδιαστές της σχολικής μάθησης) προς τους πολλούς "καταναλωτές" (εκπαιδευτικοί-μαθητές), οι ψηφιακές μορφές δημιουργούν μια σχέση "όλων" με "όλους". Οι εκπαιδευτικές σχέσεις είναι δυνατόν να γίνουν πιο συμμετοχικές.  

    3.  Οι ψηφιακές τεχνολογίες φέρνουν στην επιφάνεια μια κλίμακα νέων ικανοτήτων όπως η πλοήγηση, άντληση, αξιολόγηση και χρήση πληροφοριών. Επιπλέον δίνουν έμφαση σε νέους τρόπους διαμόρφωσης νοημάτων μέσω κειμενικών ειδών που παρουσιάζουν σύνθετες αρχιτεκτονικές γραπτού, εικονικού, προφορικού  λόγου (τα κείμενα στο διαδίκτυο, οι ειδήσεις στην TV, τα κείμενα της καθημερινής ζωής κ.α.).

    4.  Η ψηφιακή τεχνολογία δεν καταργεί προγενέστερες τεχνολογίες επικοινωνίας: τις ενσωματώνει και τις τροποποιεί βελτιώνοντάς τες (όπως η εφεύρεση της έντυπης επικοινωνίας δεν μείωσε, αλλά ανέπτυξε τον προφορικό-γραπτό λόγο και συνέβαλε στην αύξηση  του εγγραμματισμού). Με ανάλογο τρόπο η ψηφιακή τεχνολογία είναι δυνατόν να επεκτείνει μια αναδυόμενη μάθηση που είναι "παντού και πάντα και για τον καθένα/μια"-στο σπίτι, στο σχολείο, στην εργασία, στις κοινότητες.

    5. Οι τεχνολογίας είναι παράγωγα κοινωνικών αναγκών (Τα ATM, το TAXIS, η διαύγεια, η ηλεκτρονική συνταγογράφηση κ.α. είναι παραδείγματα τεχνολογιών για την  αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας, της αδιαφάνειας, της φοροδιαφυγής). Στον εκπαιδευτικό χώρο μπορεί να καλύψει-με οδηγό την παιδαγωγική-ουσιαστικές ανάγκες που δεν εκπληρώνονται επαρκώς με τα συμβατικά μέσα, όπως η κριτική-δημιουργική διερεύνηση, η συνεργασία σε ομάδες,  η παιδαγωγική διαφοροποίηση ανάλογα με διαφορετικές κλίσεις και ρυθμούς μάθησης, η επιλογή από πολλές πηγές, η αυτόνομη μάθηση κ.α.

    Άλλες διαστάσεις περιλαμβάνουν την έμφαση στην πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνία,  την καλλιέργεια αξιών που ενισχύουν την κοινωνικότητα και το δημόσιο βίο μπροστά στην απειλή αποκλεισμών, κοινωνικού κατακερματισμού, αποξένωσης κ.α.

    Τα θέματα αυτά δεν βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη της τρέχουσας διακυβέρνησης. Αποτελούν όμως βασικό συστατικό της ανάπτυξης για την οποία μιλούν όλοι, αν στον όρο αυτό  αποδίδουμε το ίδιο νόημα. Το σκηνικό της αυτοτροφοδοτούμενης "στρατηγικής έντασης-διχασμού", έχει επικαλύψει τα πάντα.  Το ζητούμενο όμως δεν είναι  μόνο να αντικατασταθεί το σκηνικό της παράστασης αυτής από ένα άλλο, αλλά  να αλλάξει η ίδια η παράσταση. Να αλλάξει με τη μεγάλη ατζέντα αλλαγών σε θέματα όπως οι  εκπαιδευτικές απαντήσεις στο σύγχρονο κόσμο της ζωής και της εργασίας απέναντι στην κρίση. Αλλά για αυτά, πολύ λίγα  ακούμε.

    * Ο κ. Χρήστος Δούκας είναι δρ πολιτικής της εκπαίδευσης  

     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    00:03 16/10

    Η ανομία ως Θεσμός

    Είμαι βέβαιος ότι οι κυβερνώντες έζησαν για αρκετό καιρό ένα μεγάλο δράμα. Και όπως όλοι οι μεγάλοι πόνοι, ήταν και αυτό "βουβό".

    08:34 14/10

    Η ελπίδα δεν είναι κάλπικη

    Μπορεί ο κ. Τσίπρας να υπηρετήσει ένα αναπτυξιακό σχέδιο για να βγει η χώρα από την κρίση; Η απάντηση είναι απλή: Δεν το πιστεύει και δεν μπορεί.

    00:07 13/10

    Έρχεται η ανάπτυξη...

    Η επιστροφή στην ανάπτυξη είναι σίγουρα μια θετική εξέλιξη. Όμως έστω και αυτή η μικρή ανάπτυξη, είναι βιώσιμη, μπορεί να συνεχιστεί και να ενταθεί;