Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 13-Ιουλ-2017 00:04

    Η μάθηση στα χρόνια της πτώχευσης

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Χρήστου Δούκα 

    Πού είναι η ζωή που χάσαμε ζώντας;
    Πού είναι η σοφία που χάσαμε μέσα στη γνώση;
    Πού είναι η γνώση που χάσαμε μέσα στην πληροφορία;
    T.S. Eliot, "Βράχος"

    Οι καταστάσεις ζωής που φέρνουν στην επιφάνεια οι συνθήκες της πτώχευσης,  τροφοδοτούν ένα μεγάλο αριθμό κειμένων, όλων των κατηγοριών, σε ένα  είδος "κειμενογραφίας της κρίσης". Από την εκπαιδευτική οπτική, οι στάσεις και συμπεριφορές στα φαινόμενα φτωχοποίησης,  μπορούν να φωτίσουν όψεις που έχουν εκπαιδευτική αξία. 

    Αν η μάθηση -όπως διδάσκουν κορυφαίες παιδαγωγικές σχολές- είναι "γραμματισμοί της ζωής", πράξεις/δράσεις για να αλλάξουμε τις συνθήκες της ζωής, αν είναι συστατικό στοιχείο του "γίγνεσθαι" και του "είναι" της ταυτότητάς μας, τότε μπορούμε να σταχυολογήσουμε μερικά "επεισόδια" στην τρέχουσα πραγματικότητα που έχουν εκπαιδευτικό ενδιαφέρον όπως: Προσλήψεις της πραγματικότητας που αποδεικνύονται "αυταπάτες" (αέναες, "σκληρές  διαπραγματεύσεις", συνήθως με υποχώρηση). Παρορμητικές προσεγγίσεις που "θολώνουν" την  κρίση ("αγανάκτηση", "νοσταλγία",  αναζήτηση εξιλαστήριων θυμάτων κ.α.). Διαισθητικές αντιδράσεις που στηρίζονται σε ανεπαρκή πληροφόρηση-ανάλυση (συνωμοσίες "υπέρτερων" δυνάμεων κ.α.).  "Ευσεβείς πόθοι" όταν πιστεύεις ότι κάτι είναι αληθινό, αλλά αργότερα κατανοείς ότι δεν ήταν (κατάργηση των μνημονίων με νόμο, αναίρεση στο δημοψήφισμα κ.α.).

    Δηλώσεις που δεν στηρίζονται σε  ορθολογική  τεκμηρίωση (συνεχείς "πανηγυρισμοί" εξόδου από την κρίση, εξαγγελίες  τέλους της λιτότητας που δεν επιβεβαιώνονται).  Προοπτικές που στηρίζονται  σε ανεπαρκή εμπειρία και για αυτό ανεπαρκείς στην υλοποίηση (αδυναμίες κατανόησης του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι, προϋπόθεση για την επιδίωξη τροποποίησης- βελτίωσής του κ.α.).

    Ρητορείες  ουτοπικών θεωριών που στηρίζονται στο βολονταρισμό, σε  έλλειψη πραγματισμού, ανεπαρκή ανάγνωση των  συνθηκών με μοιραία κατάληξη την έκπτωση  σε στενά συμφέροντα της εξουσίας.  Κριτικές απόψεις  κλεισμένες στην υπεροψία,  που δεν υποβάλλονται στην δοκιμασία να υποδείξουν εναλλακτικές κατευθύνσεις.  Ένας  εργαλειακός, τεχνο-ορθολογισμός του "μεταρρυθμισμού"  που δεν μιλά  στη "γλώσσα"  των λεηλατημένων κόσμων της ζωής.  Αντιστροφή της σχέσης αιτίου-αποτελέσματος  ("τα μνημόνια έφεραν την κρίση" αποτελεί ακόμα άλλοθι για απόκρυψη ευθυνών).

    Αυτός είναι ένας σύντομος κατάλογος μαθησιακών προκλήσεων. Ο αναγνώστης μπορεί να προσθέσει περισσότερες και από άλλους χώρους της ζωής. Το εκπαιδευτικό  ερώτημα είναι πώς  μετασχηματίζεται ο εμπειρισμός της ζωής που αδυνατεί να αλλάξει την πραγματικότητα,  σε εμπειρίες μάθησης για δράσεις  αλλαγής. Η "Μάθηση μέσω Σχεδιασμού" και οι λεγόμενες "μετασχηματιστικές παιδαγωγικές" (transformative learning), έχουν συμβάλει στο να εφοδιάσουν με διαδικασίες και πρακτικές που συνδέουν βασικές  παιδαγωγικές  προσεγγίσεις σε μια ενότητα όπως:

    Βιωματική μάθηση (εμβάπτιση στις εμπειρίες ζωής), Εννοιολογική μάθηση (κατανόηση, εξήγηση των εμπειριών αυτών μέσω ιδεών-νοημάτων-εννοιών), Κριτική μάθηση (ανάλυση, αναζήτηση αιτίας-αποτελέσματος με χρήση πολλαπλών πηγών, αξιολόγηση κρυμμένων προσδοκιών-βλέψεων, συστήματα προβλέψεων- ελέγχων ), Μάθηση δράσης  (εφαρμογή νέων σχεδίων δράσης για τη βελτίωση στις συνθήκες  ζωής). 

    Η αξιοποίηση της μεθοδολογίας αυτής, μπορεί να προσφέρει διαδικασίες- εργαλεία για να ανανεώνουμε  τον τρόπο που βλέπουμε και αλλάζουμε τους κόσμους της ζωής. Να  σχεδιάζουμε και ανασχεδιάζουμε  με δημιουργικές-αξιόπιστες αντιλήψεις και πράξεις.

    Αυτή είναι μια φιλόδοξη, αλλά αναπόφευκτη μάθηση.  Βλέπει τη ζωή όχι ως έτοιμες απαντήσεις, αλλά ως ανοικτό πρόβλημα που χρειάζεται να προσεγγίσουμε. Στην  προσέγγιση αυτή σημασία δεν έχει μόνο να δρας όταν γνωρίζεις, αλλά κυρίως όταν δεν γνωρίζεις, σε συνθήκες αβεβαιότητας, που είναι συνήθως  οι συνθήκες της πραγματικής ζωής και επομένως  πρέπει να κινητοποιήσεις δυνάμεις όπως η φαντασία, η δημιουργικότητα, η κριτική-ορθολογική σκέψη, η συνεργατική αντιμετώπιση-επίλυση προβλημάτων κ.α. Ίσως είναι πιο σημαντικό να προετοιμάσουμε τους νέους/ες  να αποκτήσουν τις ιδιότητες προσώπων που μπορούν να συνεργάζονται, να είναι δημιουργικοί, κριτικοί και  ανοικτοί στις αλλαγές και την κοινωνικότητα, πατώντας στην πραγματικότητα,  αναλαμβάνοντας ευθύνες, ενώ συγχρόνως  είναι ειλικρινείς και αληθινοί με τον εαυτό τους και τους άλλους. Πρόσωπα που μπορούν να σχεδιάζουν την προσωπική και κοινωνική τους διαδρομή.
     

    * Χρήστος Δούκας,  δρ.  πολιτικής της εκπαίδευσης        

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ