Του Συμεών Ρωμύλου 

Δεν μπορώ να γνωρίζω τί είχε στο νου του ο κ. Ν. Μαυραγάνης, όταν έριξε τη βόμβα για τα πρόστιμα ανάλογα με το εισόδημα κάθε παραβάτη του Κ.Ο.Κ. Θεωρητικά, υπάρχουν δύο πιθανότητες: ή, απλώς, "άκουσε κάτι" σχετικά με το θέμα και το θεώρησε "μια καλή ιδέα", ή έχει πλήρη επίγνωση του πως λειτουργούν οι διάφορες παραλλαγές του συστήματος "δομημένων ποινών" -όπως ονομάζεται αυτό το σύστημα-  και πώς εφαρμόζεται εκεί που εφαρμόζεται. Πάντως, έτσι που παρουσιάστηκε η "πρόταση" μοιάζει να ισχύει το πρώτο, οπότε δικαίως προκάλεσε τις αντιδράσεις που προκάλεσε.

Μετά από αυτά αποφάσισα να διερευνήσω το θέμα. H άποψη που σχημάτισα (ως πολίτης και όχι ως νομικός -που δεν είμαι) είναι ότι, ενώ ένα τέτοιο σύστημα είναι ένας θεσμός που θα μπορούσε να συμβάλλει σε περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη (*) αν, τελικά, αποφασιστεί να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα θα καταλήξει να συμβάλλει σε περισσότερη κοινωνική ΑΔΙΚΙΑ!

Όταν το "φορολογητέο εισόδημα", που είναι ένα από τα σημαντικότερα συστατικά στοιχεία της διαδικασίας αναδιανομής του εισοδήματος -και άρα του πλούτου- υπολογίζεται "στο περίπου" για τους περισσότερους φορολογούμενους και όταν η φοροδιαφυγή οργιάζει, η υιοθέτηση ενός συστήματος "δοσοληψιών με την εξουσία" που θα βασίζεται στο "εισόδημα" δεν μπορεί παρά να ισοδυναμεί με "ξύσιμο πληγών" (adds insult to injury)! Επί πλέον, και μόνο το γεγονός ότι ο κ. Ν. Μαυραγάνης το συνέδεσε μόνο με τις ποινές για παραβάσεις του ΚΟΚ, δείχνει ότι, αν εφαρμοστεί, θα είναι ακόμη ένα κάποιο... "σύστημα" σχεδιασμένο "στο γόνατο", α-λα Ελληνικά, που θα αγνοεί τις αρχές και τους κανόνες δικαίου. Αντίθετα, η πιθανότητα να γίνει προσπάθεια για να σχεδιαστεί και να εφαρμοστεί ΣΩΣΤΑ για ποινές όλων των παραβάσεων μου φαίνεται μόνο θεωρητική, αφού δεν υπάρχουν οι όλων των ειδών απαραίτητες προϋποθέσεις, πέρα από την ανυπαρξία αξιόπιστου τρόπου καθορισμού του ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ εισοδήματος των Ελλήνων πολιτών, γενικώς…! 

Τα ελάχιστα που ακολουθούν είναι κάποιες σχετικές πληροφορίες που, ελπίζω, θα αναδείξουν γιατί σχημάτισα την πιο πάνω άποψη και θα δώσουν στους αναγνώστες που τυχόν ενδιαφέρονται μια πληρέστερη κατανόηση του ζητήματος.

Όπως θα περίμενε κανείς, το σύστημα έχει τόσο υποστηρικτές όσο και αντιπάλους. Για παράδειγμα, σημειώνω από την wikipedia σχετικά με την ιστορία του συστήματος: "Στην Αγγλία και Ουαλία πειραματίστηκαν με το σύστημα για μία βραχεία περίοδο μεταξύ 1992 και 1993.  Δεν έγινε δημοφιλές ούτε στους δικαστές ούτε στο κοινό και έτσι εγκαταλείφθηκε σύντομα. Το σχήμα αντικαταστάθηκε με την θεσμοθέτηση προβλέψεων ΟΙ ΔΙΚΑΣΤΕΣ να λαβαίνουν υπ όψη τους την οικονομική κατάσταση κάθε παραβάτη για τον καθορισμό της χρηματικής ποινής, ΟΧΙ όμως με κάποιον ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΤΥΠΟ."

Μία από τις πηγές των όσων αναφέρω είναι μία μελέτη με τίτλο "Οι ‘ημερήσιες ποινές’- για να βελτιώσουμε την ισότητα ενώπιον του νόμου στο σύστημα ποινών της Αυστραλίας". Όπως φαίνεται από τον τίτλο πρόκειται για φιλοσοφική διερεύνηση του θέματος και επιχειρηματολογεί υπέρ της άποψης ότι "η αρχή της ισότητος ενώπιον του νόμου επιδιώκει την ΑΠΟΦΥΓΗ να αντιμετωπίζονται διαφορετικά, όμοιες καταστάσεις, ή να αντιμετωπίζονται όμοια, διαφορετικές." (παραλλαγή της αποδιδόμενης στον Αριστοτέλη σκέψης ότι "δεν υπάρχει τίποτε πιο άνισο από την ίση μεταχείριση των άνισων";) 

Προς αποφυγήν παρανοήσεων σημειώνω ότι οι "φτωχοί" ΔΕΝ απαλλάσσονται, όλοι οι παραβάτες τιμωρούνται, είτε βάσει του εισοδήματος της οικογένειας –π.χ. φοιτητές- είτε με εναλλακτικές ποινές –π.χ., κοινωνική εργασία, κλπ. 

Προκειμένου να γίνει σαφέστερο ότι δεν πρόκειται για πρόστιμα του ΚΟΚ αλλά για ένα ΜΕΡΟΣ ενός προσεκτικά σχεδιασμένου συστήματος ποινών για όλων των ειδών τις παραβάσεις που δεν συνεπάγονται φυλάκιση, παραθέτω το πώς αρχίζει η "Εισαγωγή" στην πιο πάνω μελέτη: 

"Κατά καιρούς διαβάζουμε στον Αυστραλιανό τύπο για υπερβολικές ποινές που επιβλήθηκαν από Ευρωπαϊκά ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ για φαινομενικά ασήμαντες παραβάσεις. Για παράδειγμα Φινλανδός επιχειρηματίας υποχρεώθηκε να πληρώσει το ιλιγγιώδες ποσό των 116.000€ για υπερβολική ταχύτητα, Γερμανός ποδοσφαιριστής τιμωρήθηκε με 90.000€ επειδή προσέβαλε αστυνομικό και ένας Εγγλέζος πλήρωσε £1.200 για littering" (πέταξε σκουπίδια).

Νομίζω ότι δεν χρειάζεται να συνεχίσω. Προφανώς, αν το σύστημα είναι πιο δίκαιο ή έχει οποιαδήποτε άλλα πλεονεκτήματα θα ήταν τελείως παράλογο να εφαρμόζεται μόνο για παραβάσεις του ΚΟΚ! Αν περιοριστεί μόνο σε αυτές, το ύψος διαφορετικών χρηματικών ποινών για ίδια παράβαση ΔΕΝ μπορεί να προσδιορίζεται βάσει κάποιου εισοδήματος του παρελθόντος (πχ. του προηγούμενου έτους). Αν πρέπει να βασίζεται σε εισόδημα υπαρκτό κατά το χρόνο της παράβασης, τα πραγματικά προβλήματα για τη διαπίστωσή του θα προκαλούν αποτρεπτικό κόστος. Αν δεν υπάρχει μαθηματικός τύπος για την "χρηματοποίηση" των "μονάδων ποινής", τότε μόνο δικαστής θα είναι αρμόδιος για να το πράξει, κλπ., κλπ.

Τώρα, αν με ρωτήσετε: "αφού αποδεχόμαστε τόσα και τόσα, πολύ πιο παράλογα από την "πρόταση" Μαυραγάνη, τι σε κάνει να ελπίζεις ότι αν, απλώς και μόνο, η ιδέα "αρέσει" σε κάποιον από τους "αρμόδιους", δεν θα την επιβάλλουν;" δεν έχω απάντηση…!

Όπως συμβαίνει με τόσα άλλα, αυτό που θα επιβάλλουν δεν θα είναι αυτό που θα ισχυρίζονται ότι είναι, αλλά αυτό θα έχει ελάχιστη σημασία. Γνωρίζουν ότι, σε λίγο, θα πιστεύουμε ότι είναι και αυτό μέρος της (Ελληνικής) "φυσιολογικής κατάστασης των πραγμάτων"…!

[ (*)  δικαιοσύνη στη διανομή του πλούτου των ευκαιριών και των προνομίων σε μία κοινωνία]