Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 14-Ιουλ-2011 07:11

    Οι οίκοι αξιολόγησης και η κρίση χρέους

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Παναγιώτη Πετράκη  

    Οι τρεις οίκοι αξιολόγησης χρηματοοικονομικών εργαλείων ιδρύθηκαν στις ΗΠΑ στις αρχές του αιώνα. Σήμερα παίζουν ένα ζωτικό ρόλο στη λειτουργία του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, παράγοντας πληροφορίες αναφορικά με την ποιότητα των χρηματοοικονομικών εργαλείων, αυξάνοντας τη ρευστότητα σε προϊόντα που είναι περιορισμένα. Είναι όμως πλέον ευρύτατα αποδεκτό (έχει διαπιστωθεί και επιστημονικά) ότι παρεμβαίνουν στις οικονομικές εξελίξεις. Έτσι, με τη λειτουργία της «αυτοεκπληρούμενης προφητείας», που αναπτύσσεται κάθε φορά που κρίνουν την πιστοληπτική ικανότητα ενός κράτους ή ενός οργανισμού, οδηγούν τους αποδέκτες της πληροφορίας στην (ψυχολογική και οικονομική) ανάγκη να συμμορφωθούν με τα δεδομένα της πιστοληπτικής εικόνας που περιγράφεται, οδηγώντας σε μία ομοκυκλική συμπεριφορά που επιταχύνει την τάση της οικονομίας που υπάρχει. Αποτέλεσμα: Όταν μία πιστοληπτική ικανότητα μίας οικονομίας χειροτερεύει, τότε με την επίδραση των αξιολογήσεων των οίκων χειροτερεύει περισσότερο και όταν βελτιώνεται, βελτιώνεται περισσότερο. 

    Επειδή είμαστε ως ελληνική και ευρωπαϊκή οικονομία σε κατωφέρεια πιστοληπτικών αξιολογήσεων σε όλο το τελευταίο σχεδόν διάστημα, οι κινήσεις επαναξιολόγησης των οίκων συνεχώς χειροτερεύουν επιτείνοντας την κατάσταση.

    Στο σημείο αυτό θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι περισσότερες από τις προς αξιολόγηση χώρες εφαρμόζουν προγράμματα σταθεροποίησης. Τα επιτυχημένα (όχι απαραιτήτως το ελληνικό) προγράμματα σταθεροποίησης στις αναπτυγμένες οικονομίες λειτουργούν με ένα αναμενόμενο πρότυπο αποτελεσματικότητας. Στην αρχή χειροτερεύουν τα πράγματα, βαθαίνοντας την ύφεση και στη συνέχεια την βελτιώνουν, αφού έχουν επιτύχει ορισμένους βασικούς στόχους. Στην καλή όμως αυτή περίπτωση, όταν δηλαδή οι οίκοι αξιολόγησης κρίνουν μερικώς το συνολικό πρόγραμμα, την πρώτη φάση του, και διαπιστώνουν χειροτέρευση των πραγμάτων, προκαλούν προφανώς μείωση της εμπιστοσύνης στην αποτελεσματικότητα του προγράμματος, μη επιτρέποντας ουσιαστικά την κοινωνία και την οικονομία να υπερβεί τη δυσκολότερη φάση παρ΄όλο που η χειροτέρευση αυτή είναι αναμενόμενη και λογική. Η κρίση όμως εμπιστοσύνης δημιουργεί μειωμένες προσδοκίες και αποχή από τις διαδικασίες ανάκαμψης. Άρα ο ρόλος των αξιολογήσεων δεν είναι εποικοδομητικός. 

    Επίσης είναι προφανές ότι με βάση τους στόχους που έχουν, κρίνουν (και σωστά πράττουν καταρχάς) τα τεκταινόμενα από την πλευρά των συμφερόντων που καλύπτουν (κατόχους τίτλων κεφαλαίου), με αποτέλεσμα όταν σ’ ένα πρόβλημα οικονομικής επανοργάνωσης διαφαίνεται μία απομείωση της αξίας των κεφαλαίων, να κρίνουν αρνητικά τις σχετικές εξελίξεις. Όμως και πάλι τη συνολική ευστάθεια του συστήματος δε φαίνεται να τη λαμβάνουν υπόψη, ενώ φαίνεται να λαμβάνουν κυρίως υπόψη τις βραχυχρόνιες επιπτώσεις. 

    Τέλος, υπάρχει και η αιώνια σύγκρουση οικονομικών και πολιτικών θεσμών. Δεν είναι καθόλου εύκολο σε κανένα πολιτικό να μοιράζεται την ορθότητα  των λύσεων που προτείνει με θεσμικούς εκπροσώπους οικονομικών παραγόντων. Αυτή η σύγκρουση βρίσκεται ίσως σήμερα στο ανώτατο σημείο της. 

    Πρέπει να προστεθούν δύο ακόμα σημεία: 

    α) Μετά τις μεγάλες αποτυχίες τους το 2008, οι οίκοι έχουν γίνεται εξαιρετικά συντηρητικοί. Προτιμούν δηλαδή να αξιολογούν προς το χειρότερο παρά προς το καλύτερο

    β) Όταν υπάρχουν παράγωγα κάλυψης κινδύνου όπως τα CDS’s, τότε μία συνεχής διαδικασία υποβάθμισης μπορεί να διαμορφώνει δυνατότητες κερδοσκοπικών κινήσεων που στηρίζονται αποκλειστικά και μόνο στην πληροφόρηση των αξιολογήσεων. Στην πραγματικότητα, αυτό οδηγεί σε σύγκρουση συμφερόντων, κάτι που είναι διάχυτο στη λειτουργία των οίκων. Μάλιστα αυτή η δραστηριοποίηση των CDS’s μπορεί να εμποδίζει τη διαδικασία αναδιάρθρωσης του χρέους παρόλο που το πρόβλημα θα πρέπει να το αποδίδουμε στα CDS’s και όχι στους οίκους. 

    Από την ανάλυση που προηγήθηκε διαπιστώνεται ότι ο ρόλος των οίκων αξιολόγησης στη φάση αυτή μπορεί να είναι αποσταθεροποιητικός αναφορικά με την προοπτική εφαρμογής ενός προγράμματος σταθεροποίησης, χωρίς αυτό να σημαίνει βεβαίως ότι ο ρόλος αυτός είναι σκοπίμως αποσταθεροποιητικός. 

    Όμως καταλήγουμε ότι στη φάση αυτή των εξελίξεων (στην Ευρώπη και σημειωτέον στις ΗΠΑ) ο βαθμός δυσκολίας διαχείρισης της κρίσης χρέους έχει αυξηθεί και λόγω της σημασίας και του ρόλου των οίκων αξιολόγησης. Και αυτό είναι κάτι που θα οδηγήσει την πολιτική οργάνωση των κοινωνιών (Dodd Frank, νομοθεσία στις ΗΠΑ) να επανεξετάσει τη λειτουργία τους.

    * Παναγιώτης Ε. Πετράκης - Καθηγητής Οικονομική Τμήματος Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών -
    http://www.greekecon.gr/

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    Ροή Ειδήσεων

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    00:03 16/10

    Η ανομία ως Θεσμός

    Είμαι βέβαιος ότι οι κυβερνώντες έζησαν για αρκετό καιρό ένα μεγάλο δράμα. Και όπως όλοι οι μεγάλοι πόνοι, ήταν και αυτό "βουβό".

    08:34 14/10

    Η ελπίδα δεν είναι κάλπικη

    Μπορεί ο κ. Τσίπρας να υπηρετήσει ένα αναπτυξιακό σχέδιο για να βγει η χώρα από την κρίση; Η απάντηση είναι απλή: Δεν το πιστεύει και δεν μπορεί.

    00:07 13/10

    Έρχεται η ανάπτυξη...

    Η επιστροφή στην ανάπτυξη είναι σίγουρα μια θετική εξέλιξη. Όμως έστω και αυτή η μικρή ανάπτυξη, είναι βιώσιμη, μπορεί να συνεχιστεί και να ενταθεί;

    00:07 13/10

    Δαγκωτό και Ασταύρωτο

    Ένα από τα γοητευτικότερα παιχνίδια για έναν πολιτικό επιστήμονα είναι να πειραματίζεται με τα εκλογικά ποσοστά και τα εκλογικά συστήματα.

    00:04 12/10

    Αλήθειες και μύθοι για την κρίση

    Γιατί η κρίση έχει τόσο μεγάλη διάρκεια και γιατί το σημείο στο οποίο βρισκόμαστε σήμερα είναι χειρότερο από το σημείο εισόδου στη ζοφερή αυτή περίοδο.

    00:21 11/10

    Ιατρικός Τουρισμός και ΣΔΙΤ -η Πρόκληση

    Ο Ιατρικός Τουρισμός μπορεί να αναπτύσσεται ταχέως, αλλά είναι άκρως ανταγωνιστικός, γιατί πολλές χώρες έχουν διαμορφώσει υψηλών στάνταρντς υπηρεσίες.