Αποθήκευση
Εγγραφή          Υπενθύμιση κωδικού
Σύμβολο go
ΓΔ         Τζίρος  εκ. €
Τα "Νομικά θέματα" είναι μία συνεργασία της δικηγορικής εταιρίας ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΤΣΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ και του Capital.gr

Παρασκευή, 22 Φεβρουαρίου 2008 - 09:54

Ευθύνη μελών Δ.Σ. και εταιρική αγωγή

Εκτύπωση σελίδαςΕκτύπωση
Αποθήκευση σελίδαςΑποθήκευση
Αποστολή με e-mailΑποστολή
Μέγεθος κειμένουΜέγεθος
Facebook
Twitter
Βασικό χαρακτηριστικό της Ανώνυμης Εταιρείας (Α.Ε.) είναι η σωματειακή της οργάνωση, που εκδηλώνεται με την ανάθεση της διοίκησής της σε ολιγομελές όργανο, το Διοικητικό της Συμβούλιο (Δ.Σ.). Σε αντίθεση δηλαδή με τις προσωπικές εταιρείες, όπου ισχύει η αρχή της αυτοδιαχείρισης, η διοίκηση και εκπροσώπηση της Α.Ε. δεν αποτελεί δικαίωμα και υποχρέωση των μετόχων, αλλά ανατίθεται στο Δ.Σ., το οποίο μάλιστα δεν αποτελείται αναγκαία από μέλη της εταιρείας, αλλά ενδέχεται να απαρτίζεται εξ ολοκλήρου από τρίτα πρόσωπα.

Αντιστάθμισμα της ευρύτητας των εξουσιών του Δ.Σ. αποτελεί το σύστημα ευθύνης των μελών του, που προβλέπεται στο νόμο 2190/1920, όπως αυτός αναμορφώθηκε με το νόμο 3604/2007. Η ευθύνη αυτή υφίσταται μόνο έναντι της εταιρείας και όχι απέναντι στους μετόχους ή τους εταιρικούς δανειστές, αποτελώντας έτσι ουσιαστικά εσωτερική ευθύνη. Καινοτομία του νέου νόμου αποτελεί η επέκταση της ευθύνης και σε τρίτα πρόσωπα, μη μέλη του Δ.Σ., στους οποίους έχουν παραχωρηθεί εξουσίες από το τελευταίο.

Κατά κανόνα, τα μέλη του Δ.Σ. ευθύνονται έναντι της εταιρείας για κάθε πταίσμα κατά την εκπλήρωση των καθηκόντων τους, ιδίως αν ο ισολογισμός που συνέταξαν περιέχει παραλήψεις ή ψευδείς δηλώσεις, με αποτέλεσμα να αποκρύπτεται η πραγματική οικονομική κατάσταση της εταιρείας. Τα μέλη του Δ.Σ. απαλλάσσονται όμως, αν αποδείξουν ότι κατέβαλαν κατά τη διεξαγωγή των πράξεων διαχείρισης την επιμέλεια του συνετού επιχειρηματία, ενώ προβλέπεται πλέον διαβάθμιση της ευθύνης ανάλογα με την ιδιότητα κάθε μέλους και τα καθήκοντα που του έχουν ανατεθεί.

Η ευθύνη των συμβούλων της ανώνυμης ωστόσο δεν μπορεί να αξιολογηθεί αποκομμένη από την ειδική φύση του διαχειριστικού πταίσματος. Με δεδομένο ότι οι επιχειρηματικές αποφάσεις ενέχουν εκ φύσεως το στοιχείο της αβεβαιότητας, τα μέλη του Δ.Σ. δεν θα ευθύνονται αν η απόφασή τους ελήφθη στα πλαίσια της καλής πίστης, στηρίχτηκε σε επαρκείς πληροφορίες και απέβλεπε στην εξυπηρέτηση του εταιρικού συμφέροντος, έστω και αν με αυτήν επήλθε ζημία στην εταιρεία. Συνεπώς, ακόμη και εσφαλμένες επιχειρηματικές επιλογές δεν γεννούν αυτοδικαίως ευθύνη του Δ.Σ., καθώς κάτι τέτοιο θα οδηγούσε στην παρακώλυση κάθε επιχειρηματικής πρωτοβουλίας.

Η ευθύνη του Δ.Σ. δεν νοείται ως ευθύνη συλλογικού οργάνου, αλλά καταλογίζεται αποκλειστικά επί των φυσικών προσώπων που το απαρτίζουν, τα οποία και ευθύνονται εις ολόκληρον, όταν η υπαίτια συμπεριφορά τους εντοπιστεί στα πλαίσια της συλλογικής τους δράσης. Ωστόσο, σε περίπτωση που οι αρμοδιότητες κατανέμονται μεταξύ των μελών του Δ.Σ., δεν καταλογίζεται συλλογική ευθύνη σε όλα τα μέλη για την κακή διαχείριση του ενός από αυτά, εκτός και αν το τελευταίο είχε δώσει ήδη επαρκείς αφορμές μη προσήκουσας εκτέλεσης των καθηκόντων του. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση που η ζημία προέκυψε λόγω της εκτέλεσης άστοχων επιχειρηματικών σχεδίων που είχε καταρτίσει το ίδιο το Δ.Σ. Πάντως η ανάθεση ενός τομέα διαχείρισης από το Δ.Σ. σε μέλη του δεν απαλλάσσει τα υπόλοιπα από την υποχρέωση εποπτείας των μελών αυτών, η παράληψη της οποίας γεννά υποχρέωση αποζημίωσης σε βάρος τους.

Σε περίπτωση ζημιογόνου διαχείρισης εκ μέρους του Δ.Σ., εκτός από τη ζημία της εταιρείας, ζημιώνονται αντανακλαστικά και οι μέτοχοι της, λόγω μείωσης της αξίας των μετοχών τους και του ποσοστού μερίσματος που θα ελάμβαναν.
Σε περίπτωση ζημιογόνου διαχείρισης εκ μέρους του Δ.Σ., εκτός από τη ζημία της εταιρείας, ζημιώνονται αντανακλαστικά και οι μέτοχοι της, λόγω μείωσης της αξίας των μετοχών τους και του ποσοστού μερίσματος που θα ελάμβαναν. Στην περίπτωση αυτή, η Γ.Σ. μπορεί να δώσει εντολή στο Δ.Σ. να ασκήσει κατά των υπαιτίων μελών του την λεγόμενη εταιρική αγωγή, με αίτημα την αποκατάσταση της ζημίας που αυτά προκάλεσαν στην εταιρεία. Με τον τρόπο αυτό αποκαθίσταται και η ζημία που έμμεσα υπέστησαν οι μέτοχοι, ενώ επιπλέον αποτρέπεται ο κίνδυνος μη ικανοποίησης των εταιρικών δανειστών.
 Το Δ.Σ. υποχρεούται να ασκήσει την εταιρική αγωγή αν η ζημία οφείλεται σε δόλο των μελών του ή αν το ζητήσει η Γ.Σ. ή μέτοχοι που εκπροσωπούν το 1/10 του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου, εφόσον απέκτησαν την ιδιότητα αυτή τουλάχιστον τρεις μήνες πριν την υποβολή της αίτησης. Για την άσκηση της ως άνω αγωγής είναι αδιάφορο, αν το εναγόμενο πρόσωπο διατηρεί την ιδιότητα του μέλους του Δ.Σ. κατά το χρόνο έγερσης της αγωγής ή της λήψης της απόφασης για την άσκησή της. Η παροχή του δικαιώματος αυτού στη μειοψηφία των μετόχων ενέχει κεντρική σημασία, διότι τις περισσότερες φορές τα μέλη του Δ.Σ. ζημιώνουν την εταιρεία ακολουθώντας υποδείξεις και εντολές της πλειοψηφίας, τα συμφέροντα της οποίας δεν ταυτίζονται πάντοτε με το εταιρικό συμφέρον.

Μάλιστα, η δυνατότητα απαλλαγής των μελών του Δ.Σ. από την ευθύνη τους περιορίζεται σημαντικά, αφού είναι δυνατή μόνο μετά την πάροδο διετίας από τη γένεση της αξίωσης και μόνον εφόσον συγκατατίθεται η Γ.Σ. και δεν αντιτίθεται μειοψηφία που εκπροσωπεί το 1/5 του εκπροσωπούμενου στη συνέλευση κεφαλαίου (αρ.22α παρ.4 Ν.2190/1920). Εξάλλου, οι αξιώσεις της εταιρείας κατά μελών του Δ.Σ. υπόκεινται σε τριετή παραγραφή αν η ζημία προκλήθηκε από αμέλεια και σε δεκαετή αν προκλήθηκε από δόλο.

Το Δ.Σ. οφείλει να εγείρει την αγωγή μέσα σε έξι μήνες από την ημέρα σύγκλησης της Γ.Σ. ή από την υποβολή της αίτησης. Μάλιστα η Γ.Σ. μπορεί να διορίσει ειδικούς εκπροσώπους, μοναδική αποστολή των οποίων θα είναι η διεξαγωγή της σχετικής δίκης κατά των υπαιτίων μελών του Δ.Σ. Ειδικούς εκπροσώπους μπορεί να διορίσει και το μονομελές πρωτοδικείο της έδρας της εταιρείας ύστερα από αίτηση της μειοψηφίας που ζήτησε την άσκηση της εταιρικής αγωγής κατά των υπαιτίων συμβούλων. Μάλιστα, στις περιπτώσεις που το Δ.Σ. αδρανήσει να εγείρει την αγωγή ή η Γ.Σ. δεν προκαλέσει τον διορισμό των ειδικών εκπροσώπων, κάθε μέτοχος έχει το δικαίωμα να ζητήσει ο ίδιος από το μονομελές πρωτοδικείο τον διορισμό τους εντός ενός μηνός από την πάροδο της ως άνω εξαμηνιαίας προθεσμίας.

Εν κατακλείδι, το σύστημα ευθύνης των μελών του Δ.Σ. εξακολουθεί να μην θεωρείται απόλυτα ικανοποιητικό, καθώς δεν παρέχεται επαρκής προστασία στους μετόχους. Υπήρξε όμως επιλογή της συντακτικής επιτροπής να μην μεταβάλει απότομα τη δομή του ισχύοντος δικαίου, καθώς κάτι τέτοιο θα αποθάρρυνε την πρόθεση αποδοχής θέσης συμβούλου ή και τη συνέχιση της θητείας των ήδη υφισταμένων διοικητικών συμβουλίων των ανωνύμων εταιρειών.
Σχολιάστε το άρθρο 
Βρήκατε το άρθο ενδιαφέρον:

Προηγούμενα άρθρα στην ενότητα Ιδιωτικό δίκαιο

  • 08/09  Δημοσκοπήσεις: Προβάδισμα στο ΠΑΣΟΚ
    Προβάδισμα και ανοιχτό το θέμα της αυτοδυναμίας στο ΠΑΣΟΚ, δίνουν οι τρεις νέες δημοσκοπήσεις, που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας.
  • 20/07  Η ένδικη προστασία της νομής
    Πρακτικά παραδείγματα περιπτώσεων αποβολής από τη νομή συνιστούν η καταπάτηση οικοπέδου και η αδικαιολόγητη άρνηση απόδοσης πράγματος, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση αυτή του μισθωτή μετά τη λήξη της μισθωτικής σχέσης.
  • 17/06  Η αυτοδύναμη προστασία της νομής
    Ο σκοπός των αστικών δικαϊικών ρυθμίσεων συνίσταται εγγενώς στην εξασφάλιση της ευταξίας και της αρμονίας της κοινωνικής συμβίωσης, ακόμα και δια της μεσολάβησης της δικαστικής εξουσίας στις περιπτώσεις, όπου η ιδιωτική βούληση και συνεννόηση δεν επαρκεί για την διευθέτηση μιας υφιστάμενης διαφοράς. Εντούτοις, υπάρχουν περιπτώσεις, όπου ο νομοθέτης έκρινε επιβεβλημένη την αναγνώριση του δικαιώματος αυτοδύναμης προστασίας ενός δικαιώματος, περιβάλλοντας ουσιαστικά με νομικό μανδύα το περί δικαίου μέσο κοινωνικό αίσθημα.
  • 15/06  Καταγγελία σύμβασης εργαζομένης μετά τον τοκετό
    Μεταξύ των περιπτώσεων εργαζομένων με οικογενειακές υποχρεώσεις που κρίθηκε, τόσο κατά το μέσο κοινωνικό όσο και το περί δικαίου αίσθημα, ότι χρήζουν ιδιαίτερης έννομης προστασίας ενόψει του ενδεχομένου καταγγελίας της σύμβασης εργασίας τους από τον εργοδότη τους, διακριτή θέση καταλαμβάνει αυτή της γυναίκας εργαζομένης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της, αλλά και μετά από αυτή, όσο είναι λεχώνα και γαλουχούσα.
  • 15/05  Οι έννομες υποχρεώσεις του επικαρπωτή
    Στη νομική πραγματικότητα η διάσταση του ειδικού χαρακτηρισμού μιας δικαιοπραξίας εξαρτάται από τα επιμέρους ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία, που συνθέτουν την ουσία της. Έτσι, η δικαιοπραξία με την οποίαν αποσπώνται εξουσίες από το δικαίωμα της κυριότητας επί ενός πράγματος και παραχωρούνται σε τρίτο πρόσωπο μπορεί να διακρίνεται από νομικής άποψης με βάση το είδος του πράγματος (δηλαδή από το αν είναι κινητό ή ακίνητο).
  • 24/04  Ελαττωματικός γάμος και έννομες συνέπειες
    Στη νομική πραγματικότητα ο γάμος δεν αποτελεί μια απλή συμφωνία κοινωνικοεθιμικού χαρακτήρα, αλλά μια αυτοτελή σύμβαση που καταρτίζεται με τη σύμπτωση των δηλώσεων της βούλησης των μελλονύμφων για τη σύναψή του και υπόκειται σε συγκεκριμένο τύπο και διαδικασία. H συνδρομή κάποιων πραγματικών περιστατικών μπορεί να οδηγήσει στην παρεμπόδιση ή την ακύρωση της παραγωγής των εννόμων αποτελεσμάτων στα οποία απέβλεπαν οι συμβαλλόμενοι.
  • 21/04  Δικαιοπρακτική ικανότητα ανηλίκου
    Δεδομένου ότι η κατάρτιση δικαιοπραξιών δεν συνεπάγεται μόνο απόκτηση δικαιωμάτων αλλά και ανάληψη υποχρεώσεων, ο νόμος, αποβλέποντας στην προστασία του συμβαλλομένου, αναγνωρίζει πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα στο φυσικό πρόσωπο μόνο με την ενηλικίωσή του.
  • 27/02  Οι έννομες αξιώσεις στα πλαίσια της κοινωνίας δικαιώματος
    Ο θεσμός της κοινωνίας στα πλαίσια του αστικού δικαίου έχει εισαχθεί προκειμένου να καλύψει τις περιπτώσεις κοινότητας δικαιώματος που ανήκει σε περισσότερα πρόσωπα από κοινού, ανεξάρτητα από το αν το δικαίωμα έχει περιουσιακό ή μη χαρακτήρα και αν είναι δεκτικό ή μη κατοχής.
  • 25/02  Υιοθεσία ανηλίκου και αρχή της μυστικότητας
    Ο θεσμός της υιοθεσίας διέπεται από τη βασική αρχή ότι αφορά αποκλειστικά σε ανήλικα πρόσωπα, με μόνη εξαίρεση την περίπτωση συγγενείας ως και τον τέταρτο βαθμό εξ αίματος ή εξ αγχιστείας.
  • 16/02  Άκυρη σύμβαση εργασίας σε κατάστημα υγειονομικού ενδιαφέροντος
    Η εργασία σε επιχειρήσεις υγειονομικού ενδιαφέροντος, όπως ενδεικτικά σε εστιατόρια, καφετέριες και κομμωτήρια, διέπεται από μια βασική ιδιαιτερότητα, καθώς όλοι οι απασχολούμενοι σε τέτοιου είδους καταστήματα απαιτείται κατά Νόμο να είναι εφοδιασμένοι με ειδικό βιβλιάριο υγείας.
Επόμενη σελίδα »