Αποθήκευση
Εγγραφή          Υπενθύμιση κωδικού
Σύμβολο go
ΓΔ         Τζίρος  εκ. €
Τα "Νομικά θέματα" είναι μία συνεργασία της δικηγορικής εταιρίας ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΤΣΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ και του Capital.gr

Η υποχρέωση πίστης των εταίρων

Οι προσωπικές εταιρείες, από την ίδια τους τη φύση, δεν συνιστούν απλώς ένα νομικό γεγονός, που απορρέει από μία τυπική σύμβαση. Η απώτερη γενεσιουργός αιτία τους εδράζεται σε μία σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των ιδρυτών, και εν γένει των μελών τους, η οποία διαρρέεται από την αρχή της καλής πίστης, ως αναγκαίου παράγοντα για την επίτευξη του κοινώς επιδιωκόμενου σκοπού αλλά και την ρύθμιση των εσωτερικών σχέσεων των εταίρων.

Οι εταίροι δηλαδή περιβάλλονται ως προς τις μεταξύ τους σχέσεις από υποχρέωση πίστης, με βάση την οποίαν είναι υποχρεωμένοι να διαφυλάσσουν τα συμφέροντα της εταιρείας και των συνεταίρων τους και να συμβάλλουν υπεύθυνα στην προώθηση του εταιρικού σκοπού. Επιπροσθέτως όμως, η έννοια της υποχρέωσης πίστης καταλαμβάνει και κάθε πράξη των εταίρων η οποία θα μπορούσε να παραβλάψει τα συμφέροντα αυτά και να πλήξει την προοπτική και την ίδια την υπόσταση της εταιρείας.

Η διάταξη του άρθρου 747 του Αστικού Κώδικα ορίζει, ότι «ο εταίρος δεν δικαιούται να ενεργεί για δικό του ή ξένο λογαριασμό πράξεις αντίθετεςμε τα συμφέροντα της εταιρίας». Στα πλαίσια αυτά, κάθε εταίρος υποχρεούται να απέχει από κάθε πράξη ή παράλειψη που αντίκειται στα εταιρικά συμφέροντα, και μάλιστα ανεξάρτητα από το αν την ενεργεί για δικό του λογαριασμό ή για λογαριασμό τρίτου προσώπου (πχ ανταγωνιστή της εταιρείας).Επίσης αδιάφορο είναι αν η πράξη ή παράλειψη αυτή είναι, όντως, πρόσφορη να επιφέρει ζημία στην εταιρεία, καθώς και αν ο παραβαίνων την υποχρέωση πίστης εταίρος βαρύνεται με υπαιτιότητα ή όχι.

Η απαγόρευση αυτή ισχύει για όλη την διάρκεια της παραγωγικής ζωής της εταιρείας, επεκτείνεται όμως (τουλάχιστον καταρχήν) και στο χρόνο μετά τη λύση της, μέχρι και το τέλος του σταδίου της εκκαθάρισης, οπότε και «εξαϋλώνεται» οριστικά ο εταιρικός δεσμός.

Οι πράξεις που καταλαμβάνονται από το περιεχόμενο της διάταξης του άρθρου 747 ΑΚ, κρίνονται από το σύνολο των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της συγκεκριμένης εταιρείας, και πρωτευόντως από τον πραγματικά επιδιωκόμενο σκοπό της. Ωστόσο, πράξεις που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως καταρχήν απαγορευμένες είναι η ιδιόχρηση της εταιρικής περιουσίας, η επιδίωξη ατομικών οικονομικών ωφελειών από την εταιρική δραστηριότητα, η παράλειψη γνωστοποίησης στην εταιρεία σημαντικών πληροφοριών και η άσκηση του δικαιώματος ψήφου σε βλάβη του εταιρικού σκοπού.

Η παράβαση της υποχρέωσης πίστης νομιμοποιεί την εταιρεία να εγείρει κατά του εταίρου «αγωγή επί παραλείψει». Ο παραβαίνων εταίρος δεν υποχρεούται όμως να προβεί στην κάλυψη των ζημιών που προξένησε στην εταιρεία, εκτός κι αν αποδειχτεί ότι βαρύνεται με υπαιτιότητα.
Η παράβαση της υποχρέωσης πίστης νομιμοποιεί την εταιρεία να εγείρει κατά του εταίρου «αγωγή επί παραλείψει».Ο παραβαίνων εταίρος δεν υποχρεούται όμως να προβεί στην κάλυψη των ζημιών που προξένησε στην εταιρεία, εκτός κι αν αποδειχτεί ότι βαρύνεται με υπαιτιότητα, διότι το άρθρο 747 ΑΚ δεν προβλέπει αντικειμενική ευθύνη για την παράνομη συμπεριφορά του. Αντίθετα, υποχρεούται σε παύση της παράβασης και παράλειψή της για το μέλλον, έστω και αν ενέργησε ανυπαίτια.

Περιπτωσιολογικά, βαρύνουσα σημασία ενέχουν δύο ειδικότερες μορφές παράβασης της υποχρέωσης πίστης, που ουσιαστικά αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Η υποχρέωση εχεμύθειας και η παράλειψη πράξεων ανταγωνισμού. Στα πλαίσια της πρώτης, κάθε εταίρος υποχρεούται να μην κοινοποιεί εταιρικά απόρρητα σε τρίτα πρόσωπα, πολύ περισσότερο αν αυτά δρουν ανταγωνιστικά σε σχέση με τον σκοπό της εταιρείας.

Εξάλλου, με βάση την υποχρέωση πίστης, απαγορεύεται παντελώς η προπαρασκευή και η διενέργεια ανταγωνιστικών πράξεων σε βάρος της εταιρείας, δηλαδή πράξεων που είναι όμοιες με εκείνες που εμπίπτουν στο περιεχόμενο του εταιρικού σκοπού, όπως επίσης και η συμμετοχή του εταίρου σε ανταγωνιστική εταιρεία, ιδίως με την ιδιότητα του ομόρρυθμου εταίρου ή του μέλους του διοικητικού συμβουλίου ανώνυμης ή του διαχειριστή Ε.Π.Ε.

Δεν αποκλείεται μάλιστα να συμφωνηθεί μεταξύ των εταίρων η δέσμευση τους να απέχουν από κάθε πράξη ανταγωνισμού και για ορισμένο χρόνο μετά τη λύση της εταιρείας. Ο περιορισμός αυτός είναι επιτρεπτός, εφόσον απορρέει από έγκυρη συμφωνία, που δεν έρχεται σε αντίθεση με το νόμο και ιδιαίτερα με τις διατάξεις των άρθρων 178 και 179 ΑΚ, με τις οποίες απαγορεύεται η υπέρμετρη δέσμευση της ελευθερίας του προσώπου. Συνεπώς, το κύρος μιας τέτοιας ρήτρας περί αποφυγής μελλοντικού ανταγωνισμού εξαρτάται από την οριζόμενη (μετά τη λύση της εταιρείας) διάρκειά της, την τοπική της έκταση και την αναγορευθείσα επαγγελματική δραστηριότητα.

Ωστόσο, ο βαθμός δέσμευσης των εταίρων από την υποχρέωση πίστης λειτουργεί και αντιστρόφως, καθώς, κατά την ορθότερη γνώμη, η διάταξη του 747 ΑΚ έχει ενδοτικό χαρακτήρα. Αυτό σημαίνει ότι δεν αποκλείονται οι συμφωνίες που περιορίζουν την εφαρμογή της (π.χ. αίρουν την απαγόρευση ανταγωνισμού). Ακόμα όμως και αυτές οι συμφωνίες συναντούν το απώτερο όριό τους στον πυρήνα του εταιρικού σκοπού, πράγμα που σημαίνει ότι δεν επιτρέπεται να αίρουν πλήρως την υποχρέωση των εταίρων για την προώθηση του. 
Σχολιάστε το άρθρο 
Βρήκατε το άρθο ενδιαφέρον:

Προηγούμενα άρθρα στην ενότητα Ιδιωτικό δίκαιο

  • 08/09  Δημοσκοπήσεις: Προβάδισμα στο ΠΑΣΟΚ
    Προβάδισμα και ανοιχτό το θέμα της αυτοδυναμίας στο ΠΑΣΟΚ, δίνουν οι τρεις νέες δημοσκοπήσεις, που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας.
  • 20/07  Η ένδικη προστασία της νομής
    Πρακτικά παραδείγματα περιπτώσεων αποβολής από τη νομή συνιστούν η καταπάτηση οικοπέδου και η αδικαιολόγητη άρνηση απόδοσης πράγματος, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση αυτή του μισθωτή μετά τη λήξη της μισθωτικής σχέσης.
  • 17/06  Η αυτοδύναμη προστασία της νομής
    Ο σκοπός των αστικών δικαϊικών ρυθμίσεων συνίσταται εγγενώς στην εξασφάλιση της ευταξίας και της αρμονίας της κοινωνικής συμβίωσης, ακόμα και δια της μεσολάβησης της δικαστικής εξουσίας στις περιπτώσεις, όπου η ιδιωτική βούληση και συνεννόηση δεν επαρκεί για την διευθέτηση μιας υφιστάμενης διαφοράς. Εντούτοις, υπάρχουν περιπτώσεις, όπου ο νομοθέτης έκρινε επιβεβλημένη την αναγνώριση του δικαιώματος αυτοδύναμης προστασίας ενός δικαιώματος, περιβάλλοντας ουσιαστικά με νομικό μανδύα το περί δικαίου μέσο κοινωνικό αίσθημα.
  • 15/06  Καταγγελία σύμβασης εργαζομένης μετά τον τοκετό
    Μεταξύ των περιπτώσεων εργαζομένων με οικογενειακές υποχρεώσεις που κρίθηκε, τόσο κατά το μέσο κοινωνικό όσο και το περί δικαίου αίσθημα, ότι χρήζουν ιδιαίτερης έννομης προστασίας ενόψει του ενδεχομένου καταγγελίας της σύμβασης εργασίας τους από τον εργοδότη τους, διακριτή θέση καταλαμβάνει αυτή της γυναίκας εργαζομένης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της, αλλά και μετά από αυτή, όσο είναι λεχώνα και γαλουχούσα.
  • 15/05  Οι έννομες υποχρεώσεις του επικαρπωτή
    Στη νομική πραγματικότητα η διάσταση του ειδικού χαρακτηρισμού μιας δικαιοπραξίας εξαρτάται από τα επιμέρους ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία, που συνθέτουν την ουσία της. Έτσι, η δικαιοπραξία με την οποίαν αποσπώνται εξουσίες από το δικαίωμα της κυριότητας επί ενός πράγματος και παραχωρούνται σε τρίτο πρόσωπο μπορεί να διακρίνεται από νομικής άποψης με βάση το είδος του πράγματος (δηλαδή από το αν είναι κινητό ή ακίνητο).
  • 24/04  Ελαττωματικός γάμος και έννομες συνέπειες
    Στη νομική πραγματικότητα ο γάμος δεν αποτελεί μια απλή συμφωνία κοινωνικοεθιμικού χαρακτήρα, αλλά μια αυτοτελή σύμβαση που καταρτίζεται με τη σύμπτωση των δηλώσεων της βούλησης των μελλονύμφων για τη σύναψή του και υπόκειται σε συγκεκριμένο τύπο και διαδικασία. H συνδρομή κάποιων πραγματικών περιστατικών μπορεί να οδηγήσει στην παρεμπόδιση ή την ακύρωση της παραγωγής των εννόμων αποτελεσμάτων στα οποία απέβλεπαν οι συμβαλλόμενοι.
  • 21/04  Δικαιοπρακτική ικανότητα ανηλίκου
    Δεδομένου ότι η κατάρτιση δικαιοπραξιών δεν συνεπάγεται μόνο απόκτηση δικαιωμάτων αλλά και ανάληψη υποχρεώσεων, ο νόμος, αποβλέποντας στην προστασία του συμβαλλομένου, αναγνωρίζει πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα στο φυσικό πρόσωπο μόνο με την ενηλικίωσή του.
  • 27/02  Οι έννομες αξιώσεις στα πλαίσια της κοινωνίας δικαιώματος
    Ο θεσμός της κοινωνίας στα πλαίσια του αστικού δικαίου έχει εισαχθεί προκειμένου να καλύψει τις περιπτώσεις κοινότητας δικαιώματος που ανήκει σε περισσότερα πρόσωπα από κοινού, ανεξάρτητα από το αν το δικαίωμα έχει περιουσιακό ή μη χαρακτήρα και αν είναι δεκτικό ή μη κατοχής.
  • 25/02  Υιοθεσία ανηλίκου και αρχή της μυστικότητας
    Ο θεσμός της υιοθεσίας διέπεται από τη βασική αρχή ότι αφορά αποκλειστικά σε ανήλικα πρόσωπα, με μόνη εξαίρεση την περίπτωση συγγενείας ως και τον τέταρτο βαθμό εξ αίματος ή εξ αγχιστείας.
  • 16/02  Άκυρη σύμβαση εργασίας σε κατάστημα υγειονομικού ενδιαφέροντος
    Η εργασία σε επιχειρήσεις υγειονομικού ενδιαφέροντος, όπως ενδεικτικά σε εστιατόρια, καφετέριες και κομμωτήρια, διέπεται από μια βασική ιδιαιτερότητα, καθώς όλοι οι απασχολούμενοι σε τέτοιου είδους καταστήματα απαιτείται κατά Νόμο να είναι εφοδιασμένοι με ειδικό βιβλιάριο υγείας.
Επόμενη σελίδα »