Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 11-Μαϊ-2018 12:00

    Η αρχαία ορθομοριακή προσέγγιση της ιατρικής, τότε και σήμερα

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Θεόδωρου Γιάνναρου, Μοριακού Βιολόγου -Γενετιστή, PhD rer. nat. PhD rer. nat. PhD phil (h.c.)  MSc rer. nat.

    Η εναλλακτική ορθομοριακή προσέγγιση στη σύγχρονη ιατρική γεννήθηκε από την ανάγκη του σημερινού ανθρώπου για ένα άλλο, πιο ανθρώπινο και διαφορετικό ιατρικό σύστημα, που θα δρα περισσότερο αιτιολογικά, τόσο στην πρόληψη, όσο και τη θεραπεία.

    Οι θεωρητικές βάσεις της εναλλακτικής αυτής εκδοχής προέρχονται κατά κύριο λόγο από την αρχαία Ιπποκράτειο ιατρική, που με μεταγενέστερες πινελιές, όπως αυτές του Παρασέλσιους εξελίχθηκε και συνεχίζει να εξελίσσεται αρμονικά, δίπλα στα επαναστατικά επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής. Αναρωτιέται κανείς,  ποια θα μπορούσε να είναι η συμβολή της Αρχαίας Ελληνικής Ιατρικής στην διαμόρφωση της διαρκώς αναπτυσσόμενης σύγχρονης ιατρικής;

    Η απάντηση στο ερώτημα είναι ξεκάθαρη. Η Αρχαία Ελληνική Ιατρική θα μπορούσε να εμπλουτίσει τις θεωρητικές βάσεις της παραδοσιακής ιατρικής σε κάθε της πτυχή. Οι αρχαίοι είχαν τη γνώση, αλλά δεν είχαν τη δυνατότητα να την εφαρμόσουν, γιατί τους έλειπε η σημερινή τεχνολογία…  Αυτό το καθήκον έχουμε εμείς, οι σύγχρονοι Έλληνες, να εκπληρώσουμε. Αφού ασχολούμαστε με τις κουλτούρες και τις παρακαταθήκες άλλων λαών και πολιτισμών, γιατί άραγε να πρέπει να αφήνουμε την "γνώση” των προγόνων μας στα αζήτητα; Γιατί να μην ασχοληθούμε τέλος πάντων με τα επιτεύγματα της ιατρικής γνώσης και των ιατρικών πρακτικών και επιτευγμάτων των προγόνων μας; Όλος ο κόσμος ασχολείται με τον πανάρχαιο, αλλά ιδιαίτερα σύγχρονο και ακριβή "Μηχανισμό των Αντικυθήρων”, αλλά οι ιατρικές γνώσεις των Αρχαίων Ελλήνων, να έχουν μείνει στα συρτάρια της λησμονιάς;

    Είναι πλέον επιτακτική ανάγκη η προσπάθεια για δυναμική αναβίωση της Αρχαίας Ελληνικής Ιατρικής προς όφελος των ίδιων των Ελλήνων αλλά και όσων ασχολούνται με την εναλλακτική προσέγγιση της ιατρικής ανά τον κόσμο.

    Ας προσπαθήσουμε λοιπόν, να κάνουμε μία αναδρομή στο παρελθόν της ιατρικής, και αφού προσγειωθούμε αρκετούς αιώνες πριν τη γέννηση του Χριστού, ας αναλογιστούμε ίσως, γιατί οι σημερινοί ιατροί ανά τον κόσμο, πριν αναλάβουν δράση για την εξάσκηση του λειτουργήματός τους, δίνουν όρκο στον Ιπποκράτη και τις αρχές που πρέσβευε;

    Δεν έχει καταστεί δυνατόν, παρά τις επισταμένες έρευνες, να τοποθετήσουμε σε συγκεκριμένο χρόνο την αρχή της Ελληνικής ιατρικής. Αναφορές σε ιατρικές πράξεις υπάρχουν, όπως και σε παλαιότερες πηγές, που είναι τα Ομηρικά έπη. Σε τέτοιου είδους  κείμενα, όπως και σε καταγραφές διαφόρων άθλων ή ακόμα και μύθων, περιγράφονται γεγονότα που υποτίθεται ότι συνέβαιναν σε πολύ παλαιότερες εποχές. Στα Ομηρικά έπη η χρήση φαρμάκων δεν είναι μόνο γι αυτά που θα ονομάζαμε σήμερα καθαρά ιατρικούς σκοπούς  Η Ελένη στην Οδύσσεια, δέχεται το "νηπενθές” για να απαλύνει τη θλίψη της, για το χαμένο Οδυσσέα. Ο Ερμής δίνει στον Οδυσσέα το "μώλυ” για να τον βοηθήσει ν’ αντιμετωπίσει τα μάγια της μάγισσας Κίρκης. Αξιοσημείωτη είναι η εντυπωσιακή δράση των φαρμάκων, όπως περιγράφεται στα κείμενα αυτά, π.χ. στην ίαση των πληγών, όπως περιγράφεται στην Ιλιάδα, όταν ο Άρης τραυματίζεται από το Διομήδη…

    Υπήρχαν τότε, στην αρχαία εποχή που αναφερόμαστε, τριών ειδών θεραπευτές και τριών ειδών ιατρικές προσεγγίσεις στην πρόληψη και τη θεραπεία:   

    - Οι "Θεραπευτές”, που δρούσαν μέσα στα πλαίσια της παράδοσης και οι οποίοι, συναντούνται παντού, σε όλους τους πολιτισμούς. Στην αρχαία Ελλάδα η δραστηριότητά τους φαίνεται πως είχε αναπτυχθεί σημαντικά. Στην κατηγορία  αυτή μπορούμε να συμπεριλάβουμε και τους ανθρώπους που προμήθευαν τα φαρμακευτικά σκευάσματα –τα βότανα δηλαδή. Αυτοί αναφέρονται με τις ονομασίες "ριζοτόμοι” ή "φαρμακοπώλες”, αν και οι ίδιοι έδιναν οδηγίες και προσέφεραν θεραπείες, έχοντας μερικοί από αυτούς σημαντικό κύρος στην εποχή που έζησαν.  Στα "Ασκληπιεία”, που ήταν ιεροί χώροι, αφιερωμένοι στον Ασκληπιό, οι άρρωστοι που προσέρχονταν για θεραπεία ακολουθούσαν διαδικασίες που περιλάμβαναν προσευχές, θυσίες, παρακολούθηση μουσικών ή θεατρικών παραστάσεων, μπάνια, και διατροφή. Το τελικό στάδιο ήταν η "εγκοίμηση”, όταν δηλαδή ο άρρωστος κοιμόταν μέσα σε ειδικό χώρο του Ασκληπιείου, όπου και εκτελούνταν η θεραπεία και η αγωγή για την πάθησή του.

    - Οι "σπουδαγμένοι γιατροί” όπως ο Ασκληπιός, αρχίζουν να εμφανίζονται από την εποχή της εμφάνισης της αρχαίας Ελληνικής φιλοσοφίας, δηλ. από τον 6ο ή 7ο) αιώνα π.χ. Συγχρόνως εμφανίζονται και οι δύο αρχαιότερες ιατρικές σχολές, της Κνίδου και της Κω. Στη δεύτερη εξ’ αυτών σπούδασε ο Ασκληπιός. Η Ιπποκράτειος συλλογή είναι ένα σύνολο κειμένων που αποδίδονται στον Ιπποκράτη και όλα έχουν μια κοινή συνισταμένη ως προς την κοσμοθεωρία τους, σε σχέση με τις βασικές αντιλήψεις για τον κόσμο, τον άνθρωπο, την αρρώστια την πρόληψη και τη θεραπεία και που αντιστοιχούν σε πολλά από αυτά που ονομάζουμε σήμερα κλάδους της ιατρικής, ή των επιστημών που σχετίζονται με την ιατρική. Βρίσκουμε σ’ αυτήν πονήματα που αναφέρονται στη δομή και λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού, στην πρόκληση των ασθενειών και την περιγραφή της πορείας τους, σε θεραπευτικές μεθόδους, στη χειρουργική, τη γυναικολογία, τη μαιευτική κ.α.

    Η θεραπευτική της Ιπποκρατείου συλλογής είναι τόσο εξειδικευμένη, όσο και ολιστική, λαμβάνοντας υπ’ όψη, όλους τους παράγοντες, στους οποίους βασίζεται και η πρόγνωση, η κατάσταση του αρρώστου, ιδιαίτερα η κατάσταση των χυμών του σώματος, η πορεία της ασθένειας, ο χρόνος της αρχικής εμφάνισης, αλλά και των μεταβολών της, οι φλεγμονές, ο γαστρεντερικός σωλήνας κ.α. Η Ιπποκράτειος θεραπευτική είναι, κατά κύριο λόγο, ορθομοριακή διατροφική, με την ευρύτερη έννοια της έννοιας. Απαιτεί σωστή και ισορροπημένη διατροφή, που να αποτελείται από "ορθά μόρια” και στην οποία περιλαμβάνεται και ικανή ποσότητα ζωντανού και θρεπτικού νερού, στο οποίο δίνει ιδιαίτερη έμφαση, μιας και κατά τους αρχαίους, το νερό αποτελεί δομικό συστατικό μαζί με τον αέρα, της ίδιας της ζωής… Η διατροφή του ασθενούς παίζει σημαντικό ρόλο κατά τον Ιπποκράτη: οι τροφές που πρέπει να προσπορίζεται ("η τροφή να είναι το φάρμακό σου…”) και εκείνες που πρέπει ν’ αποφεύγει ("...η τροφή που για κάποιον είναι βάλσαμο, μπορεί για κάποιον άλλο να αποδειχθεί δηλητήριο!”), καθώς και ο τρόπος παρασκευής τους, πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπ’ όψιν. Αλλά στη διατροφική θεραπεία δεν περιλαμβάνονται μόνον αυτά που αφορούν στις τροφές. Καθορίζονται ακόμα οι ποσότητες, καθώς και το είδος της άσκησης που απαιτείται, αλλά και αλλαγή στον τρόπο ζωής και διαβίωσης. Ανάλογες οδηγίες δίνονται προληπτικά και στους υγιείς, προκειμένου να προστατεύσουν, να προωθήσουν και να διατηρήσουν την υγεία τους. Για τους αρχαίους θεραπευτές και ιατρούς, ο κάθε άνθρωπος ήταν μοναδικός, κάτι που συμβαδίζει απόλυτα και με τη σημερινή τάση για μοριακά στοχευμένες και εξατομικευμένες θεραπείες, με βάση τη μοριακή βιολογία και τη γενετική… Οι ιατροί και θεραπευτές αυτής της φιλοσοφίας αποτελούν τους "δογματικούς” εκείνης της εποχής…

    Με βάση την αντίληψη για τη "θεραπευτική ισχύ της φύσης”, η "Ιπποκράτειος Θεραπευτική” χαρακτηρίζεται συχνά από στάση αναμονής, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για χορήγηση φαρμάκων ή για επεμβάσεις. Επελέγετο δηλαδή, η κατάλληλη χρονική στιγμή στην πορεία της αρρώστιας σε σχέση με σημάδια της φύσης.

    Ο Ηρόφιλος (γύρω στα 300 π.χ.) και ο Ερασίστρατος (περίπου 330-250 π.χ.), που έδρασαν την ίδια περίπου εποχή στην Αλεξάνδρεια, αναφέρονται σήμερα στα βιβλία ιστορίας της ιατρικής κυρίως για τις ανατομικές τους μελέτες και τα συγγράμματα που άφησαν παρακαταθήκη. Με αυτούς αρχίζει πραγματικά να αναπτύσσεται η Ελληνική Ανατομία. Περιέγραψαν, για πρώτη φορά, με αρκετή ακρίβεια διάφορα εσωτερικά όργανα του ανθρώπινου σώματος (οφθαλμό, εγκέφαλο, καρδιά, αρτηρίες, έντερο, γεννητικά όργανα κλπ.) και έδωσαν ονόματα σε τμήματα αυτών. Ο  Ηρόφιλος και ο Ερασίστρατος πραγματοποιούσαν διαγνωστική ανατομική σε εν ζωή ανθρώπους. Είναι η πρώτη φορά που η ανατομία αποκτάει έναν κεντρικό ρόλο στους τομείς της γνώσης για τον άνθρωπο και την ιατρική επιστήμη. Οι γιατροί αυτής της σχολής δεν τρέφουν εκτίμηση για τη φιλοσοφία και τις θεωρίες  -αποτελούν, θα λέγαμε, τον αντίποδα των δογματικών. Ως βάση της ιατρικής θεωρούν την εμπειρία που αποκτάει ο γιατρός παρακολουθώντας την πορεία της ασθένειας και τα αποτελέσματα της θεραπείας. Έτσι περιγράφουν και καταγράφουν περιπτώσεις ασθενών και τα αποτελέσματα των φαρμάκων που χορηγούν σ’ αυτούς. Αντίθετα, δεν τους ενδιαφέρει ιδιαίτερα η ανατομία, καθώς επικεντρώνεται στο νεκρό σώμα και όχι στο ζωντανό ασθενή. Η σχολή αυτή αποκτάει επιρροή από το 200 π.χ. περίπου και σημαντικότερος εκπρόσωπός της θεωρείται ο Ηρακλείδης (αρχές του 1ου αιώνα π.χ.)

    -Η σχολή των "Μεθοδικών” από την άλλη, αναπτύχθηκε από Έλληνες γιατρούς στη Ρώμη. Ήδη από τον 3ο π.χ. αιώνα αρχίζουν να πηγαίνουν και να εγκαθίστανται Έλληνες γιατροί στη Ρώμη, εκεί όπου υπήρχε πλούτος και άρχοντες που αναζητούσαν έμπειρους και καταξιωμένους γιατρούς. Ο πρώτος που αποκτάει μεγάλη φήμη εκεί είναι ο Ασκληπιάδης από την Προύσα της Μ. Ασίας. Παρόλο που υπάρχουν πολλά αδιευκρίνιστα σημεία σχετικά με τη βιογραφία και το έργο του, ο Ασκληπιάδης φαίνεται να είχε επηρεασθεί από τον Ερασίστρατο. Είχε μηχανιστικές αντιλήψεις για τον ανθρώπινο οργανισμό, στις οποίες ιδιαίτερο ρόλο παίζουν τα ορθά μόρια, με την έννοια που έδινε σ’ αυτά ο Δημόκριτος. Στον οργανισμό υπάρχουν πόροι ή αγωγοί, μέσα στους οποίους κυκλοφορούν τα ορθά μόρια. Όταν οι πόροι είναι στενοί, τα ορθά μόρια δεν μπορούν να κυκλοφορήσουν κανονικά. Στην αντίθετη περίπτωση, μπορεί να κυκλοφορούν υπερβολικά γρήγορα και να  παρατηρείται αυξημένη "ρευστότητα” στον οργανισμό. Και οι δύο αυτές αντίθετες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσουν την εμφάνιση ασθενειών, ήταν η θεωρία που υποστήριζε. Ο Ασκληπιάδης επηρέασε τους μεθοδικούς. Αλλά ιδρυτές αυτής της σχολής θεωρούνται ο Θεμίσων (γύρω στο 50 π.χ.)  και ο Θεσσαλός. Για τους μεθοδικούς, όλες οι αρρώστιες είναι, με έναν απλουστευτικό τρόπο, αποτέλεσμα της συστολής ή της διαστολής των πόρων, μέσα από τους οποίους κινούνται τα ορθά μόρια. Στην πρώτη περίπτωση (υπερβολική συστολή των πόρων) έδιναν το όνομα "status strictus”. Στην άλλη (υπερβολική χαλάρωση των πόρων) το όνομα "status laxus”. Δέχονταν ακόμα μια ενδιάμεση κατάσταση, στην οποία άλλοι πόροι ήσαν συσταλμένοι και άλλοι χαλαροί, κι αυτή την ονόμαζαν "status mixtus”. Οι μεθοδικοί, όπως ήδη αναφέρθηκε, δεν ενδιαφέρονταν για την ανατομία και τη φυσιολογία. Την κατάσταση των πόρων την διαπίστωναν από τα συμπτώματα που εμφάνιζε ο άρρωστος. Οι θεραπευτική τους, όπως και του Ασκληπιάδη, έδινε το κύριο βάρος σε φυσικά μέσα και διατροφική αγωγή (ρύθμιση της τροφής, ενυδάτωση με ζωντανό και θρεπτικό νερό, απ’ ευθείας από πηγές, μπάνια, μαλάξεις, γυμναστική, ψυχική υγεία κλπ.) 

    Ήταν δηλαδή, μια θεραπευτική προσέγγιση που δεν βρισκόταν μακριά από τις Ιπποκρατικές αρχές, παρόλο που εδώ η θεωρητική βάση είναι σχετικά διαφορετική, με μόνο κοινό την ορθομοριακή διατροφή και την ορθή ενυδάτωση του σώματος. Στους "μεθοδικούς” ανήκει και ο Σωρανός (γύρω στα 100 μ.χ.), αν και διαφοροποιείται κάπως, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στην ανατομία. Ο Σωρανός αναγνωρίζεται γενικότερα για το έργο του στη μαιευτική και τη γυναικολογία.

    -Το πνεύμα είναι μια έννοια που τη συναντάμε συχνά στην αρχαία Ελληνική φιλοσοφία ήδη από την εποχή των Προσωκρατικών. Το πνεύμα συγγενεύει με τον αέρα ή είναι κάτι που βρίσκεται μέσα στον αέρα και έχει, θα μπορούσαμε να πούμε, ζωοποιητιικές ιδιότητες ή ιδιότητες ζωογόνησης των σωματικών και ψυχικών λειτουργιών.  Με άλλα λόγια θα μπορούσε να υποστηριχθεί, πως το πνεύμα είναι ένα είδος ελαφρύτερης και ανώτερης ύλης. Το πνεύμα αποκτάει, στην εποχή της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, ιδιαίτερα σημαντική θέση στη φιλοσοφία στα πλαίσια της σχολής των Στωικών. Οι "πνευματικοί” γιατροί, που είχαν επηρεασθεί σημαντικά από τους Στωικούς, θεωρούσαν ότι το πνεύμα παίζει κυριαρχικό ρόλο στις λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού, από το επίπεδο της ορθής σωματικής συγκρότησης μέχρι και τις ψυχικές λειτουργίες και ότι διάφορες διαταραχές του είναι αυτές που προκαλούν τις διάφορες αρρώστιες. Με τον τρόπο αυτό μπορούσε να δομηθεί μια συγκροτημένη θεωρία της ιατρικής, στην οποία μπορούσαν να ενσωματωθούν γνώσεις και αντιλήψεις που προέρχονταν και από άλλες σχολές. Έτσι οι πνευματικοί γιατροί μπορούσαν να χρησιμοποιούν μεθόδους διατροφικής αγωγής, αφού το πνεύμα είναι κάτι που υπάρχει παντού, επομένως υπάρχει και στις τροφές και στο νερό. Μιλούσαν δηλαδή για ωμές και ενεργές από πλευράς ενέργειας τροφές καθώς και για ζωντανό και ενεργοποιημένο νερό Το πνεύμα όμως υπάρχει και στη φύση, που συμμετέχει σε όλα αυτά τα φαινόμενα και τις φυσικές διεργασίες. Έτσι η έκθεση του ανθρώπου στον ήλιο και τον αέρα. σημαίνει έκθεσή του σε διάφορες πνευματικές μορφές. Τα φάρμακα πάλι, κατά τους πνευματικούς ιατρούς, ασκούσαν τη δράση τους επηρεάζοντας το πνεύμα του ανθρώπινου οργανισμού, μιας και τα ίδια προέρχονταν απ’ ευθείας από τη φύση, όπως και το ζωντανό νερό, που το θεωρούσαν ελιξίριο για μία καλή ζωή χωρίς ασθένεια. Αφού το πνεύμα υπάρχει σε όλα τα πράγματα και επενεργεί σε όλες τις λειτουργίες και σε όλες τις θεραπευτικές πράξεις, οι πνευματικοί μπορούσαν να ενσωματώνουν θεραπευτικές αντιλήψεις που προέρχονταν από διαφορετικά ιατρικά συστήματα. Έτσι προετοίμαζαν, κατά κάποια έννοια, το δρόμο για τους "εκλεκτικούς” γιατρούς.

    -Αυτοί που ονομάσθηκαν εκλεκτικοί δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελούν ενιαία σχολή, γιατί δεν ακολουθούν συγκεκριμένο σύστημα ή συγκεκριμένη μέθοδο. Αυτό που τους χαρακτηρίζει είναι ότι παίρνουν, ως προς τις θεωρητικές βάσεις και ως προς τις θεραπευτικές προσεγγίσεις, στοιχεία από διάφορες σχολές -αυτά που θεωρούν περισσότερο αποδεκτά ή περισσότερο χρήσιμα. Στους εκλεκτικούς μπορεί να περιληφθεί και ο Γαληνός -αυτός που θεωρείται γενικά ως ο δεύτερος, μετά τον Ιπποκράτη, μεγάλος γιατρός της αρχαίας Ελλάδας… Ο Διοσκουρίδης από την άλλη, δίνει οδηγίες για την αναγνώριση, συλλογή και διατήρηση των φαρμάκων. Για κάθε φυτό δίνει το όνομα και τα συνώνυμά του, τη βοτανική περιγραφή του, τις θεραπευτικές του ιδιότητες και οδηγίες για την παρασκευή των φαρμάκων. Αξιοσημείωτο είναι ότι περιλαμβάνει και "εξωτικά” φυτά, δηλαδή φυτά που προέρχονται από μακρινές χώρες, γνώσεις που απέκτησε κατά τις συνεχείς μετακινήσεις του με το Ρωμαϊκό στρατό. Για τις θεραπευτικές ιδιότητες των φυτών ο Διοσκουρίδης δεν παραπέμπει σε κάποιο θεωρητικό σχήμα και η προσέγγισή του θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως εμπειρική. Είναι μάλλον βέβαιο ότι το βιβλίο αυτό συγκεντρώνει και συστηματοποιεί γνώσεις που έρχονται από πολύ παλαιότερα, ακόμα και πριν από τα Ιπποκρατικά κείμενα, μαζί με άλλες νεώτερες, στις οποίες ο συγγραφέας δίνει τη δική του έκφραση. Στην πραγματικότητα μπορεί να διαπιστώσει κανείς, σε αρκετά μεγάλη έκταση, μια συνέχεια ανάμεσα στις γνώσεις και στα κείμενα που αφορούν σε φάρμακα και φαρμακευτικές θεραπείες, είτε αυτά είναι παλαιότερα, είτε μεταγενέστερα του Διοσκουρίδη. Το βιβλίο του Διοσκουρίδη, μπορεί να θεωρηθεί ως το πρώτο, διασωζόμενο σύγγραμμα φαρμακολογίας, που επηρέασε σημαντικά τους επομένους συγγραφείς, ανάμεσα στους οποίους και το Γαληνό. Μετά τη μετάφρασή του στα Λατινικά έγινε, στη Δύση, το κλασσικό σύγγραμμα αναφορικά με τα φάρμακα για πολλούς αιώνες και απετέλεσε την κύρια πηγή για ιατρικά συγγράμματα, για τη βοτανολόγια της Αναγέννησης και, αργότερα, για τις φαρμακοποιίες.

    Ο Γαληνός συστηματοποίησε τις θεωρίες των 4 χυμών και των 4 ποιοτήτων. Οι θεωρίες αυτές αποτελούν, κατά κάποιον τρόπο, τον πυρήνα του θεωρητικού οικοδομήματος του Γαληνού. Το θεωρητικό αυτό οικοδόμημα, σε αντίθεση με ότι ισχύει για τη Ιπποκρατική συλλογή, παρουσιάζεται εξαιρετικά συγκροτημένο και επεξεργασμένο. Ο Γαληνός θέλει, η ιατρική του να έχει στέρεες φιλοσοφικές βάσεις, να έχει λογική δομή και να μην περιέχει αντιφάσεις  Η σαφήνεια και η λογική συγκρότηση των έργων του Γαληνού είναι ασφαλώς ένας από τους λόγους που τον βοήθησαν να έχει τόσο μεγάλη απήχηση στους μεταγενέστερους.

    Από την άλλη, το έργο του Γαληνού αναφέρεται, σε μεγάλη έκταση, στην εμπειρία και σε εμπειρικά δεδομένα. Σημαντικό ρόλο παίζουν εδώ οι ανατομικές γνώσεις  -και πάλι σε αντίθεση με ότι συμβαίνει στην Ιπποκρατειο συλλογή. Ο Γαληνός έκανε πολύ συχνά ανατομές σε ζώα κάθε είδους και περιγράφει με λεπτομέρεια τις παρατηρήσεις του. Τα πειράματα αυτά δεν ήσαν απλώς ανατομικά πειράματα, αλλά είχαν και το χαρακτήρα πειραμάτων φυσιολογίας. Πολλές φορές έκανε ανατομές σε εν ζωή ζώα και παρατηρούσε και περιέγραφε τις αντιδράσεις τους και τα συμπτώματα που εμφανίζονταν, καθώς επενέβαινε, με διάφορους τρόπους, στα εσωτερικά τους όργανα.. Γενικά, η ανατομία του Γαληνού έχει ένα χαρακτήρα λειτουργικής ανατομίας. Δεν αρκείται δηλαδή, να περιγράφει το πώς είναι κατασκευασμένο ένα όργανο, αλλά θέλει να δείξει και για ποιο λόγο είναι κατασκευασμένο έτσι και ποιο σκοπό εξυπηρετεί. Το ότι η ανατομία θεμελιώνεται έτσι και φιλοσοφικά είναι ίσως ένας λόγος που κάνει τον Γαληνό να μεταφέρει εύκολα και στον άνθρωπο τις ανατομικές γνώσεις που είχε αποκτήσει από τις ανατομές ζώων.

    Παρόλο που θεωρητικά υποστηρίζει τις απόψεις του Ιπποκράτη για τη θεραπευτική δύναμη της φύσης, στη θεραπευτική πρακτική ο Γαληνός χρησιμοποιεί πολύ περισσότερο τα φάρμακα. Τα φάρμακά του συχνά περιέχουν έναν μεγάλο αριθμό φυσικών συστατικών.  Ο Γαληνός έμελλε να επηρεάσει, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον γιατρό της αρχαιότητας, την εξέλιξη της ιατρικής στη Δύση, τουλάχιστον μέχρι την Αναγέννηση. Τα βιβλία του μεταφράσθηκαν στα Λατινικά και επικράτησαν ως κλασσικά συγγράμματα στις ιατρικές σχολές της Ευρώπης. Σ’ αυτό συνετέλεσε και το γεγονός, ότι υιοθετήθηκαν από τους Άραβες γιατρούς, οι οποίοι, με τη σειρά τους, επηρέασαν αποφασιστικά τη Μεσαιωνική Δύση. Όλοι αυτοί οι θεραπευτές και οι ιατροί, στο πέρασμα των αιώνων, συμφωνούσαν στη σχέση της φύσης με την προστασία και την προώθηση της υγείας, αλλά και στη σχέση της σωστής διατροφής με τα ορθά μόρια και το ζωντανό νερό… κάτι που ισχύει και σήμερα, και μάλιστα… περισσότερο υπερθεματισμένο…

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    Εφημερίες Φαρμακείων
    Εφημερίες Νοσοκομείων

    Επιμέλεια ύλης

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ