Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 18-Ιουν-2018 12:57

    Παράδειγμα για τα Βαλκάνια η επίλυση του ονοματολογικού της ΠΓΔΜ

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    των Daniel Stefanov και Vessela Tcherneva

    Η ΠΓΔΜ και η Ελλάδα διαψεύδουν τα στερεότυπα ότι από τα Βαλκάνια βγαίνουν μόνο κακές ειδήσεις. Την προηγούμενη εβδομάδα, μετά από 27 χρόνια έντονων διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, οι χώρες έκαναν ένα σημαντικό βήμα προς την επίλυση της διαφωνίας τους για το όνομα της ΠΓΔΜ. Ο Έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και ο Σκοπιανός ομόλογός του, Ζόραν Ζάεφ, συμφώνησαν ότι το όνομα "Βόρεια Μακεδονία” θα χρησιμοποιείται "erga omnes”, δηλαδή τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Ως αντάλλαγμα, η Ελλάδα θα επιτρέψει στη γείτονά της να υποβάλει αίτηση για ένταξη στο ΝΑΤΟ και να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για ένταξη στην ΕΕ. Σε μια εποχή λαϊκιστικής πολιτικής και κινήσεων εσωτερικής κατανάλωσης, η κίνηση αυτή αποδεικνύει την ικανότητα των βαλκανικών χωρών να λύσουν μακροχρόνια προβλήματα μέσω διαπραγμάτευσης. Ωστόσο, για να γίνει η συμφωνία κάτι περισσότερο από μια θετική ένδειξη, η Ευρώπη πρέπει να αναγνωρίσει τις σημαντικές συνέπειες για τα Βαλκάνια και την ευρύτερη ήπειρο.

    Η διαφωνία για το όνομα έχει στερήσει καιρό από την ΠΓΔΜ μια πορεία προς την ένταξη στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ, δημιουργώντας μια συνεχή αβεβαιότητα που καθιστά την κοινωνία της ΠΓΔΜ έναν εύκολο στόχο για εθνικιστικές πολιτικές στρατηγικές. Μετά από την αποτυχημένη προσπάθεια ένταξης της χώρας στο ΝΑΤΟ το 2008, η κυβέρνηση του τοτε πρωθυπουργού Νικολα Γκρούεφσκι -ηγέτη του VMRO-DPMNE, άρχισε να εκμεταλλεύεται την προκύπτουσα αίσθηση απομόνωσης. Στα χρόνια που ακολούθησαν, η ΠΓΔΜ άρχισε να ολισθαίνει στις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, χάνοντας τις ελπίδες της για ευρωπαϊκή και ευρω-ατλαντική ενσωμάτωση.

    Έχοντας έρθει στην εξουσία το Μάιο του 2017, η νέα κυβέρνηση στα Σκόπια επιχειρεί να αλλάξει πορεία και ως εκ τούτου να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τη χώρα, τα Βαλκάνια και όλη την Ευρώπη. Η φιλική συνθήκη της ΠΓΔΜ με τη Βουλγαρία έχει συμβάλει σε αυτή την προσπάθεια από την ολοκλήρωσή της τον Ιανουάριο του 2018, με το διμερές εμπόριο μεταξύ των χωρών να αυξάνεται κατά 11% σε ετήσια βάση στους επόμενους έξι μήνες. Οικοδομώντας στις βελτιώσεις της σχέσης τους, το βουλγαρικό υπουργείο Εξωτερικών χαιρέτισε θερμά τη συμφωνία των Σκοπίων και της Αθήνας για τη "Βόρεια Μακεδονία”. Αυτό ουσιαστικά άλλαξε τη θέση της Βουλγαρίας, η οποία απέκλειε μέχρι τότε ένα όνομα που περιλάμβανε γεωγραφικό περιορισμό.

    Ανοίγοντας την προοπτική ένταξης για την ΠΓΔΜ, η ΕΕ θα μπορούσε να ενεργοποιήσει άλλες χώρες στην περιοχή να προχωρήσουν σε δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, ενισχύοντας παράλληλα τις οικονομικές τους προοπτικές. Αυτό θα πίεζε τη Σερβία και το Κοσσυφοπέδιο να επιλύσουν τη διαφωνία τους για το καθεστώς του τελευταίου, που κρατά τους πολίτες τους ομήρους σε μια οπισθοδρομική πολιτική στρατηγική. Επιπλέον, η επίλυση της διαφωνίας για το όνομα της ΠΓΔΜ, θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα momentum για έναρξη των διαπραγματεύσεων με την Αλβανία για την ένταξη στην ΕΕ, βοηθώντας ώστε να ξεπεραστούν οι αντιδράσεις από τη Γαλλία και την Ολλανδία. Και ενώ η ένταξη φαίνεται να είναι μια μακρινή προοπτική για τις βαλκανικές χώρες (αν και όχι τόσο μακρινή όσο είναι για την Τουρκία), η διαπραγμάτευση με την ΕΕ είναι μια διαδικασία που εισάγει τους ευρωπαϊκούς κανόνες σε τομείς που καλύπτονται από το κοινοτικό κεκτημένο.

    Υπάρχουν αυτή τη στιγμή μια δεκάδα περίπου διμερών, εδαφικών ή συνοριακών διαφωνιών στα Δυτικά Βαλκάνια. Η επίλυση μιας ως υπερβολικά σημαντικής όσο το όνομα μιας χώρας, θα είναι ένα ισχυρό μοντέλο να ακολουθήσουν και άλλες.

    Η διαφωνία για το όνομα είναι επίσης καθοριστική στις προσπάθειες της Ευρώπης να αντιμετωπίσει μια διεκδικητική Ρωσία -η οποία φαίνεται ότι θεωρεί πρωτίστως τα Βαλκάνια ως ένα πεδίο μάχης για να πλήξει τη Δύση, και ρην εύθραυστη συμφωνία ως το άνοιγμα σε αυτή την προσπάθεια. Στόχος της Ρωσίας είναι να αποτρέψει την ΠΓΔΜ να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, προϋπόθεση για το οποίο είναι η επίλυση της διαφωνίας. Πραγματικά, το αποτύπωμα της Μόσχας στην ΠΓΔΜ ήταν ορατό το περασμένο έτος: ο Ρώσος πρεσβευτής στα Σκόπια ανοιχτά υποστήριξε το κόμμα του Γκρούεφσκι στην πολιτική κρίση του 2017. Και οι Ρώσοι ολιγάρχες ήταν ορατά εμπλεκόμενοι στην οργάνωση των πρώτων διαδηλώσεων εναντίον των διαπραγματεύσεων μεταξύ του Ζάεφ και του Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη πριν από μερικούς μήνες. Εάν η Ευρώπη δεν υποστηρίξει αυτό τον συμβιβασμό, θα έχει αφήσει τους πρωθυπουργούς μόνους τους όχι μόνο ενάντια στους εσωτερικούς τους αντιπάλους, αλλά και εναντίον της ρωσικής προπαγανδιστικής μηχανής.

    Ωστόσο, αυτά τα υψηλά διακυβεύματα είναι που έχουν καταστήσει δυνατή τη συμφωνία -και που έχουν αφήσει τις κυβερνήσεις που τη διαπραγματεύονται, πολιτικά ευάλωτες. Ενδεχόμενη αποτυχία να εφαρμοστεί η συμφωνία προφανώς θα σήμαινε τη λήξη της θητείας του Ζάεφ, χάνοντας και την ενέργεια των φιλο-ευρωπαϊκών κύκλων στην ΠΓΔΜ. Ομοίως, εάν η συμφωνία πετύχει αλλά η ΕΕ δεν κάνει καμία παραχώρηση στα προβλήματα χρέους της Ελλάδας, ο Τσίπρας μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με την ίδια τύχη.

    Η συμφωνία μπορεί να εφαρμοστεί μόνο εάν ο Ζάεφ και ο Τσίπρας εξασφαλίσουν σημαντική στήριξη για αυτή στο εσωτερικό. Και οι δύο χρειάζονται τη στήριξη των δύο τρίτων των κοινοβουλίων για την επικύρωσή της και στην περίπτωση της ΠΓΔΜ, θεωρείται πιθανή η έγκρισή της σε ένα δημοψήφισμα. Η ευρωπαϊκή δέσμευση εδώ μπορεί να έρθει μέσω του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΡΡ), της κύριας ομάδας δεξιών ευρωπαϊκών κομμάτων. Τα μεγάλα κόμματα της αντιπολίτευσης σε ΠΓΔΜ και Σκόπια -το VMRO-DPMNE και η Νέα Δημοκρατία αντιστοίχως- είναι μέλη του ΕΡΡ. Έχουν δείξει πως βλέπουν τη συμφωνία Ζάεφ-Τσίπρα μόνο μέσω του πρίσματος των εγχώριων πολιτικών συμφερόντων και ως εκ τούτου είναι απρόθυμοι να συμβιβαστούν για το ζήτημα. Ως εκ τούτου, το ΕΡΡ πρέπει να πείσει τα μέλη του ότι αυτά που διακυβεύονται στο ονοματολογικό είναι πολύ υψηλότερα από αυτά των επόμενων εκλογών σε ΠΓΔΜ και Ελλάδα. Με ένα νέο κύκλο ευρωπαϊκών κοινοβουλευτικών εκλογών να ξεκινά το Μάιο του 2019, μπορεί να περάσει ακόμη και μια δεκαετία προτού εμφανιστεί μια άλλη ευκαιρία για την επίλυση της διαφωνίας.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://www.ecfr.eu/article/commentary_power_words_europes_stake_in_the_macedonian_name_dispute

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων